eMagazine

Trong những năm gần đây, chuyển đổi số không còn là khái niệm mang tính định hướng, mà đã đi vào từng hoạt động cụ thể của đời sống xã hội. Trong lĩnh vực tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, công nghệ đang mở ra một phương thức tiếp cận mới: Nhanh hơn, rộng hơn, cá nhân hóa hơn và đặc biệt là có khả năng tạo ra môi trường tương tác thực chất giữa người học với nội dung pháp luật.

Đó cũng là lý do các cuộc thi trực tuyến do Báo Công lý phối hợp triển khai không chỉ đơn thuần như một "bài kiểm tra online", mà được định hướng như một không gian học tập số, nơi người tham gia có thể tiếp cận tri thức pháp luật, rèn luyện tư duy xử lý tình huống và kiểm chứng hiểu biết của mình thông qua một hệ thống vận hành bài bản.

Không chỉ là "làm bài thi online"

Điểm khác biệt lớn nhất của một cuộc thi trực tuyến có chất lượng không nằm ở việc có bao nhiêu câu hỏi hay giao diện đẹp như thế nào, mà nằm ở kiến trúc vận hành phía sau.

Một nền tảng thi trực tuyến nghiêm túc phải giải quyết đồng thời nhiều yêu cầu: Khả năng tiếp nhận số lượng lớn thí sinh truy cập cùng lúc; tốc độ tải ổn định; phân quyền quản trị rõ ràng; bảo mật dữ liệu; lưu vết thao tác; chấm điểm chính xác; xuất báo cáo minh bạch; đồng thời đủ linh hoạt để tổ chức nhiều hình thức thi khác nhau như trắc nghiệm, tự luận, tình huống pháp lý, video hoặc bài thi sáng tạo.

Với định hướng đó, hệ thống thi trực tuyến của Báo Công lý được xây dựng không chỉ để "tổ chức thi", mà để phục vụ cả một chu trình đầy đủ: Từ thiết kế cấu trúc đề, quản trị nội dung, điều phối lượt thi, hỗ trợ chấm điểm, đến phân tích dữ liệu sau cuộc thi.

AI không phải "người ra đề", cũng không phải "giám khảo cuối cùng"

Một trong những điểm đáng chú ý của mô hình thi trực tuyến hiện nay là việc tích hợp AI vào nhiều khâu hỗ trợ vận hành. Tuy nhiên, điều cần được nhìn nhận đúng là vai trò của AI trong các cuộc thi do Báo Công lý phối hợp tổ chức.

AI không phải "người ra đề", cũng không phải "giám khảo cuối cùng". AI chỉ là công cụ hỗ trợ để tăng hiệu quả, giảm tải và nâng độ nhất quán trong xử lý.

Hai trong số 4 cuộc thi trực tuyến "Tìm hiểu pháp luật về trật tự, an toàn giao thông" năm 2025 (ảnh trên) và sự tham gia tích cực của các thí sinh (ảnh dưới). 

AI hỗ trợ xây dựng ngân hàng câu hỏi như thế nào?

Ở khâu xây dựng ngân hàng câu hỏi, AI có thể hỗ trợ gợi ý cấu trúc đề, chuẩn hóa ngôn ngữ câu hỏi, phân nhóm mức độ khó - dễ, phát hiện nội dung trùng lặp, hoặc đề xuất các biến thể câu hỏi từ cùng một chủ đề. Điều này đặc biệt hữu ích với các cuộc thi có quy mô lớn, cần số lượng câu hỏi phong phú nhưng vẫn bảo đảm bám sát nội dung pháp luật, chủ trương, chính sách hoặc bộ tài liệu chuyên đề.

Tuy nhiên, quyền quyết định cuối cùng vẫn thuộc về con người. Mỗi câu hỏi chỉ thực sự được đưa vào hệ thống khi đã trải qua bước biên tập, rà soát, đối chiếu và phê duyệt bởi đội ngũ chuyên môn, ban tổ chức hoặc hội đồng nội dung. Đây là khâu quan trọng để bảo đảm câu hỏi không chỉ đúng về mặt dữ liệu, mà còn phù hợp về mặt ngữ cảnh, mục tiêu tuyên truyền và đối tượng dự thi.

Nói cách khác, AI có thể giúp tăng tốc quá trình chuẩn bị, nhưng không thể thay thế tư duy pháp lý, kinh nghiệm nghề nghiệp và trách nhiệm nội dung của con người.

Minh bạch bắt đầu từ chính cách cuộc thi vận hành

Một trong những băn khoăn thường gặp khi nói đến thi trực tuyến là: Liệu việc chấm thi có khách quan hay không?

Câu trả lời nằm ở chính cách cuộc thi được tổ chức và kiểm soát.

Với những phần thi có đáp án, tiêu chí rõ ràng, hệ thống giúp ghi nhận và xử lý kết quả theo nguyên tắc thống nhất, hạn chế tối đa tác động của yếu tố cảm tính. Đây cũng là một trong những nền tảng quan trọng để bảo đảm tính minh bạch, công bằng và khả năng kiểm chứng trong quá trình chấm thi.

Dĩ nhiên, không phải nội dung nào cũng có thể đánh giá hoàn toàn bằng công nghệ. Đối với các phần thi tự luận, tình huống pháp lý, bài viết phân tích hoặc sản phẩm có yếu tố sáng tạo, vai trò quyết định vẫn thuộc về Ban Giám khảo, Tổ Thư ký và đội ngũ chuyên môn. Công nghệ khi đó chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ vận hành, còn việc thẩm định chất lượng, chiều sâu nội dung và giá trị thực chất của bài dự thi vẫn được đặt dưới sự xem xét của con người.

Chính sự kết hợp giữa quy trình số hóa và cơ chế giám sát chuyên môn đã tạo nên một môi trường thi trực tuyến vừa thuận tiện, vừa chặt chẽ, bảo đảm niềm tin cho người dự thi.

Hệ thống cho phép kiểm chứng toàn bộ hành trình 

Nếu chỉ nhìn AI như một "công cụ chấm nhanh", sẽ rất dễ bỏ qua giá trị lớn hơn mà công nghệ mang lại: Đó là khả năng tạo lập quy trình có thể kiểm chứng.

Một hệ thống thi trực tuyến được vận hành đúng cách sẽ cho phép lưu trữ và truy vết gần như toàn bộ hành trình của mỗi lượt thi: từ lúc tài khoản đăng nhập, câu hỏi nào được hiển thị, thời gian trả lời, bài được nộp lúc nào, dữ liệu được chấm ra sao, ai là người phê duyệt kết quả ở các vòng chuyên môn.

Điều này có ý nghĩa rất lớn trong bối cảnh các cuộc thi ngày càng mở rộng quy mô, đối tượng tham gia đa dạng hơn và yêu cầu minh bạch ngày càng cao. Khi cần thiết, ban tổ chức có thể đối soát dữ liệu, kiểm tra bất thường, rà soát quy trình chấm, hoặc phân tích kết quả theo từng nhóm đối tượng để bảo đảm cuộc thi được vận hành công bằng và đáng tin cậy.

Nói một cách đơn giản, công nghệ không làm cho cuộc thi "máy móc hơn", mà giúp nó rõ ràng hơn, ít cảm tính hơn và dễ kiểm chứng hơn.

Dữ liệu không chỉ để xếp hạng, mà để hiểu người học

Một lợi thế khác của nền tảng số là khả năng tạo ra dữ liệu có ích cho công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật.

Nếu như trước đây, nhiều hoạt động tuyên truyền chỉ dừng lại ở việc "đã tổ chức xong", thì với nền tảng thi trực tuyến, ban tổ chức có thể biết rõ hơn: Nhóm câu hỏi nào thí sinh làm tốt, nhóm nào sai nhiều; nội dung pháp luật nào còn đang bị hiểu nhầm; khung giờ nào người học tham gia nhiều nhất; đối tượng nào cần cách tiếp cận riêng.

Đây là điều rất quan trọng, bởi mục tiêu cuối cùng của một cuộc thi pháp luật không chỉ là tìm ra người đạt giải, mà còn là đo lường mức độ tiếp nhận tri thức và điều chỉnh cách truyền thông cho hiệu quả hơn.

Khi được sử dụng đúng cách, AI và dữ liệu không chỉ giúp "vận hành một cuộc thi", mà còn giúp đọc được nhu cầu học tập của cộng đồng, từ đó hỗ trợ xây dựng những bộ đề sát thực tế hơn, những tình huống gần đời sống hơn và những chuyên đề tuyên truyền có sức lan tỏa tốt hơn.

Con người là trung tâm của mọi nền tảng

Dù nền tảng có hiện đại đến đâu, AI có thể hỗ trợ sâu đến mức nào, thì giá trị cốt lõi của một cuộc thi trực tuyến vẫn không nằm ở thuật toán, mà nằm ở con người tham gia tạo ra nó và con người được phục vụ bởi nó.

Cũng chính vì vậy, việc ứng dụng AI trong các cuộc thi trực tuyến không nên được nhìn như một sự thay thế, mà là một sự hỗ trợ có kiểm soát. Công nghệ giúp giảm tải cho con người ở những khâu có thể tự động hóa, để con người dành nhiều thời gian hơn cho những phần việc cần tư duy, trách nhiệm và giá trị nghề nghiệp.

Giá trị của nền tảng nằm ở niềm tin

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra trên nhiều lĩnh vực, điều mà các nền tảng công nghệ cần hướng tới không chỉ là "hiện đại", mà là đáng tin cậy.

Với các cuộc thi trực tuyến do Báo Công lý phối hợp tổ chức, hạ tầng số và AI không được đặt ra như một yếu tố phô diễn công nghệ, mà như một công cụ phục vụ cho sự minh bạch, hiệu quả và công bằng. Khi được đặt đúng vai trò, công nghệ sẽ giúp mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức, giảm khoảng cách địa lý, nâng cao chất lượng vận hành và tăng tính thuyết phục của một sân chơi học thuật - pháp lý trong môi trường số.

Sau cùng, điều tạo nên giá trị bền vững cho một cuộc thi không nằm ở việc nó "số hóa" đến đâu, mà ở việc nó giữ được tinh thần công bằng, trung thực, học thật và giá trị thật đến mức nào.