100% thành phố phải triển khai đề án đô thị thông minh trước năm 2030

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc ngày 5/11 ký Quyết định 2116/QĐ-TTg phê duyệt Định hướng phát triển đô thị thông minh quốc gia giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035.

Theo quyết định, Việt Nam sẽ chuyển từ phương thức quản lý đô thị chủ yếu dựa trên xử lý sự vụ, sử dụng các ứng dụng công nghệ riêng lẻ sang quản trị bằng dữ liệu. Hệ thống quản lý từng bước có khả năng phân tích, dự báo, điều phối và đánh giá hiệu quả thông qua chất lượng dịch vụ, mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.

Đến năm 2030, 100% thành phố phải tổ chức xây dựng và thực hiện đề án phát triển đô thị thông minh, từng bước kết hợp chuyển đổi số với chuyển đổi xanh. Các tỉnh lựa chọn đô thị để triển khai theo nhu cầu và điều kiện thực tế.

Cùng thời hạn này, toàn bộ thành phố phải xây dựng cơ sở dữ liệu đô thị dùng chung theo kế hoạch, ưu tiên chuẩn hóa thông tin về đất đai, dân cư, quy hoạch, hạ tầng và nền địa lý trước khi kết nối, chia sẻ.

Dữ liệu quy hoạch, hạ tầng và không gian đô thị sẽ được quản lý trên nền tảng hệ thống thông tin địa lý (GIS), cập nhật thường xuyên và kết nối với các hệ thống liên quan. Một số đô thị sẽ thí điểm bản sao số, cho phép mô phỏng không gian, hạ tầng và hoạt động đô thị để hỗ trợ giải quyết những vấn đề cụ thể.

Chính phủ định hướng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), mô hình thông tin công trình (BIM), mô hình 3D và các công nghệ số trong quy hoạch, xây dựng, vận hành đô thị. Tuy nhiên, việc lựa chọn giải pháp phải căn cứ nhu cầu thực tế, mức độ sẵn sàng của dữ liệu và hiệu quả đầu tư.

Quyết định nhấn mạnh không đồng nhất đô thị thông minh với một công nghệ hoặc hệ thống cụ thể. Mỗi dự án phải xác định rõ mục tiêu, đối tượng thụ hưởng, dữ liệu đầu vào, chi phí vận hành và các chỉ số đo lường kết quả.

Việc phát triển đô thị thông minh cũng được phân theo đặc điểm từng địa phương. Các thành phố, đô thị trung tâm vùng giữ vai trò dẫn dắt; đô thị công nghiệp, logistics, cảng biển, du lịch, ven biển hay vùng sông nước lựa chọn giải pháp phù hợp với chức năng và điều kiện phát triển.

Với khu đô thị mới, các giải pháp thông minh cần được đưa vào ngay từ khâu quy hoạch, thiết kế. Đối với khu vực đô thị hiện hữu, địa phương ưu tiên xử lý những điểm nghẽn và vấn đề cấp thiết.

Để triển khai, Chính phủ xác định 9 nhóm nhiệm vụ, từ hoàn thiện thể chế, tiêu chuẩn, dữ liệu dùng chung đến phát triển hạ tầng số, dịch vụ đô thị, đổi mới điều hành và huy động nguồn lực.

Trong đó, dữ liệu đô thị phải được chuẩn hóa theo nguyên tắc "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung". Các địa phương khai thác dữ liệu chuyên ngành từ cơ quan quản lý nguồn, hạn chế xây dựng kho dữ liệu trùng lặp hoặc hệ thống kết nối riêng biệt gây phân tán thông tin.

Chính phủ cũng khuyến khích doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức khởi nghiệp tham gia phát triển giải pháp đô thị thông minh. Nguồn lực thực hiện có thể được huy động thông qua hợp tác công tư, thuê dịch vụ, vốn xanh và cơ chế đặt hàng dựa trên kết quả.

Theo lộ trình, giai đoạn 2026-2027 tập trung hoàn thiện hướng dẫn, kiến trúc tham chiếu, bộ chỉ số đánh giá và vận hành Cổng thông tin đô thị thông minh quốc gia. Các địa phương rà soát hệ thống hiện có, xác định nhiệm vụ ưu tiên và cập nhật những đề án đã được phê duyệt.

Giai đoạn 2028-2029, các địa phương đẩy mạnh kết nối, chia sẻ dữ liệu, triển khai mô hình thí điểm, nâng cấp nền tảng điều hành và nhân rộng những giải pháp đã được kiểm chứng.

Năm 2030, Chính phủ sẽ tổ chức đánh giá mức độ phát triển đô thị thông minh, kiểm đếm các chỉ tiêu, công bố mô hình điển hình và xác định nhiệm vụ cho giai đoạn tiếp theo.

Tầm nhìn đến năm 2035, các đô thị lớn và đô thị trung tâm cơ bản vận hành theo phương thức quản trị dựa trên dữ liệu. Hệ thống đô thị được tăng cường khả năng dự báo, cảnh báo sớm, ứng phó sự cố và duy trì hạ tầng, dịch vụ thiết yếu trong tình huống khẩn cấp.

Việt Nam hướng tới hình thành mạng lưới đô thị thông minh có khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu, nâng cao chất lượng sống, thích ứng biến đổi khí hậu và tăng sức cạnh tranh trong khu vực.