Áp dụng biểu giá mới về chi phí tránh được cho nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ
Bộ Công Thương vừa ban hành Thông tư số 20/2026/TT-BCT sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 10/2025/TT-BCT, quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được đối với các nhà máy điện năng lượng tái tạo quy mô nhỏ, đồng thời làm rõ nội dung chính của hợp đồng mua bán điện (PPA).
Thông tư có hiệu lực từ ngày 2/6/2026, được xây dựng trên cơ sở Luật Điện lực số 61/2024/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật Năng lượng nguyên tử năm 2025 số 94/2025/QH15) cùng các quy định liên quan đến tổ chức, vận hành thị trường điện. Theo Bộ Công Thương, mục tiêu là hoàn thiện cơ chế giá điện theo hướng minh bạch, phù hợp thực tiễn và thúc đẩy phát triển các nguồn năng lượng tái tạo quy mô nhỏ.
Chuẩn hóa khái niệm, làm rõ phạm vi áp dụng
Một trong những nội dung đáng chú ý là việc sửa đổi, bổ sung khái niệm mùa mưa và mùa khô theo từng miền để phục vụ tính toán giá điện.
Cụ thể, mùa mưa được xác định: Miền Bắc từ 1/7 đến 31/10; miền Trung từ 15/8 đến 15/12; miền Nam từ 1/8 đến 1/12. Các khoảng thời gian còn lại trong năm được xác định là mùa khô tương ứng theo từng miền.
Đáng lưu ý, việc phân định miền Bắc, Trung, Nam không chỉ dựa vào địa giới hành chính mà còn theo ranh giới điều độ hệ thống điện. Quy định này nhằm bảo đảm tính thống nhất trong vận hành hệ thống và phản ánh đúng đặc thù kỹ thuật của lưới điện liên kết.
Bên cạnh đó, khái niệm “nhà máy năng lượng tái tạo nhỏ” cũng được chuẩn hóa theo tiêu chí công suất do Bộ Công Thương quy định, qua đó tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho các chủ đầu tư.
Theo quy định của Luật Điện lực số 61/2024/QH15, biểu giá chi phí tránh được là mức giá được tính toán trên cơ sở chi phí mà hệ thống điện quốc gia tránh được khi có 1 kWh điện từ nhà máy năng lượng tái tạo nhỏ phát lên lưới. Thông tư mới cũng xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm nghiên cứu, đề xuất biểu giá là Cục Điện lực thuộc Bộ Công Thương.
Ổn định khung pháp lý hợp đồng mua bán điện
Thông tư quy định hợp đồng mua bán điện có hiệu lực kể từ ngày ký và chấm dứt sau tối đa 20 năm kể từ ngày vận hành thương mại. Quy định này được đánh giá phù hợp với vòng đời kinh tế của các dự án năng lượng tái tạo nhỏ, đồng thời tạo sự ổn định cần thiết cho nhà đầu tư.
Đối với các hợp đồng đã ký trước thời điểm Thông tư có hiệu lực, các nhà máy tiếp tục áp dụng biểu giá theo khu vực đã xác định, kể cả trong trường hợp có thay đổi địa giới hành chính. Đây là cơ chế chuyển tiếp quan trọng nhằm bảo đảm tính ổn định và hạn chế rủi ro pháp lý cho các bên.
Trong trường hợp dự án có thay đổi về tiêu chí công suất, chủ đầu tư được lựa chọn tiếp tục áp dụng biểu giá chi phí tránh được hoặc tham gia thị trường điện. Tuy nhiên, nếu đã lựa chọn tham gia thị trường điện, bên bán không được quay lại cơ chế giá này.
Đáng chú ý, với các trường hợp bất khả kháng như thiên tai, sự cố khiến nhà máy phải ngừng vận hành, hai bên có thể thỏa thuận gia hạn hợp đồng, song tổng thời gian phát điện không vượt quá 20 năm.
Làm rõ phương pháp tính biểu giá chi phí tránh được
Phụ lục ban hành kèm theo Thông tư quy định chi tiết phương pháp tính toán biểu giá chi phí tránh được với ba cấu phần chính gồm: Giá điện năng, tổn thất truyền tải và giá công suất.
Trong đó, giá điện năng được xác định dựa trên chi phí nhiên liệu trung bình của các nhà máy nhiệt điện có chi phí biến đổi cao nhất trong hệ thống. Mức giá này được điều chỉnh theo biến động nhiên liệu và tính trung bình theo năm.
Đáng chú ý, giá điện năng dư được quy định bằng 50% mức giá trong các giờ thấp điểm của mùa mưa nhằm khuyến khích tối ưu vận hành hệ thống.
Đối với tổn thất truyền tải, Thông tư đưa ra công thức tính riêng theo từng miền, đồng thời áp dụng cơ chế “thưởng - phạt” tùy thuộc vào vị trí kết nối và chiều luồng công suất trên đường dây 500kV. Cách tiếp cận này phản ánh sát chi phí thực tế và định hướng phân bổ nguồn điện hợp lý theo vùng.
Về giá công suất tránh được, cơ sở tính toán là nhà máy nhiệt điện chu trình hỗn hợp (CCGT) thay thế, với các thông số đầu vào như suất đầu tư, chi phí vận hành, cơ cấu vốn, lãi suất và hệ số chiết khấu (tối đa 10%). Giá công suất được xác định sau khi tính toán chi phí đầu tư hàng năm và điều chỉnh theo tổn thất truyền tải, chia theo số giờ cao điểm mùa khô.
Việc ban hành Thông tư 20/2026/TT-BCT được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những vướng mắc trong cơ chế giá điện đối với các dự án năng lượng tái tạo nhỏ, đặc biệt là thủy điện nhỏ và các nguồn điện phân tán.