Bắc Ninh chính thức là thành phố trực thuộc Trung ương thứ 9

Ngày 20/9, Nghị quyết số 39/2026/QH16 của Quốc hội về việc thành lập thành phố Bắc Ninh chính thức có hiệu lực, đưa Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương thứ 9 của Việt Nam.

Nghị quyết được Quốc hội khóa XVI thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất ngày 24/8/2026.

Theo nghị quyết, thành phố Bắc Ninh được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của tỉnh Bắc Ninh. Thành phố giáp Hà Nội, Hải Phòng, Hưng Yên, Lạng Sơn, Quảng Ninh và Thái Nguyên.

Theo hồ sơ đề án được trình Quốc hội, sau khi thành lập, thành phố Bắc Ninh có 4.713,75 km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số 3.989.623 người và 99 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 45 phường và 54 xã.

Như vậy, từ ngày 20/9, Việt Nam có 9 thành phố trực thuộc Trung ương, gồm Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ, Huế, Đồng Nai, Quảng Ninh và Bắc Ninh. Trước đó, Quảng Ninh chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương từ ngày 1/9/2026.

Giấy tờ ghi “tỉnh Bắc Ninh” vẫn tiếp tục được sử dụng

Một nội dung đáng chú ý trong Nghị quyết số 39/2026/QH16 là các quy định chuyển tiếp nhằm hạn chế xáo trộn đối với hoạt động của người dân, doanh nghiệp và các cơ quan, tổ chức.

Theo đó, kể từ ngày nghị quyết có hiệu lực, các cơ quan, tổ chức, đơn vị có tên gọi gắn với địa danh “tỉnh Bắc Ninh” được đổi tên để hoạt động với tên gọi gắn với địa danh “thành phố Bắc Ninh”.

Đối với văn bản pháp luật được ban hành trước ngày 20/9/2026, nếu tiếp tục được thực hiện sau thời điểm này và có cụm từ “tỉnh Bắc Ninh”, cụm từ này được chuyển thành “thành phố Bắc Ninh”.

Các văn bản, giấy tờ có nội dung liên quan đến địa danh tỉnh Bắc Ninh đã được cơ quan, người có thẩm quyền ban hành, cấp trước ngày nghị quyết có hiệu lực mà chưa hết hiệu lực hoặc chưa hết thời hạn sử dụng vẫn tiếp tục được áp dụng, sử dụng cho đến khi hết thời hạn hoặc được sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ, hủy bỏ hay thu hồi theo quy định.

Quy định này đồng nghĩa việc chuyển từ tỉnh thành thành phố trực thuộc Trung ương không làm phát sinh yêu cầu người dân, doanh nghiệp phải đồng loạt thay đổi ngay những giấy tờ còn giá trị chỉ vì thay đổi tên đơn vị hành chính.

Nghị quyết cũng quy định, ngoài các chế độ, chính sách dành cho thành phố trực thuộc Trung ương, những cơ chế, chế độ, chính sách đặc thù đối với tỉnh Bắc Ninh trước đây tiếp tục được thực hiện trên địa bàn thành phố Bắc Ninh cho đến hết giai đoạn áp dụng hoặc khi có quyết định khác của cơ quan có thẩm quyền.

99 xã, phường trong không gian thành phố gần 4 triệu dân

Trước thời điểm Bắc Ninh chuyển sang mô hình thành phố trực thuộc Trung ương, địa phương đã thực hiện các bước hoàn thiện hệ thống đơn vị hành chính cấp xã.

Theo phương án được trình cơ quan có thẩm quyền, 12 xã gồm Yên Phong, Tiên Du, Chi Lăng, Phù Lãng, Lương Tài, Gia Bình, Nhân Thắng, Hiệp Hòa, Bố Hạ, Lạng Giang, Kép và Lục Nam được thành lập thành phường trên cơ sở giữ nguyên địa giới hành chính và quy mô dân số. Sau quá trình này, toàn địa bàn có 99 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 45 phường và 54 xã.

Việc lấy ý kiến về Đề án thành lập thành phố Bắc Ninh cũng được thực hiện tại toàn bộ 99 xã, phường. Theo báo cáo của UBND tỉnh Bắc Ninh, có 1.026.219 trong tổng số 1.035.707 hộ gia đình đồng ý, tương ứng 99,08%.

Quy mô gần 4 triệu dân cùng địa bàn hơn 4.700 km² khiến không gian của thành phố Bắc Ninh mới rộng hơn nhiều so với phạm vi đô thị Bắc Ninh trước đây, bao gồm cả khu vực của hai tỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang sau sắp xếp năm 2025.

TAND và VKSND thành phố Bắc Ninh hoạt động từ ngày 20/9

Cùng với việc chuyển đổi mô hình đơn vị hành chính, hệ thống các cơ quan tư pháp cũng được tổ chức tương ứng.

Ngày 24/8/2026, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 418/NQ-UBTVQH16 về việc thành lập Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Bắc Ninh. Nghị quyết này cũng có hiệu lực từ ngày 20/9/2026, đồng bộ với thời điểm thành lập thành phố.

Trước đó, Bộ Công an cũng đã công bố quyết định thành lập Công an thành phố Bắc Ninh và các quyết định về tổ chức, cán bộ; đồng thời thành lập Công an tại 12 phường mới.

Việc tổ chức đồng bộ các thiết chế hành chính, tư pháp và lực lượng chức năng là một phần của quá trình chuyển hoạt động của Bắc Ninh từ mô hình tỉnh sang thành phố trực thuộc Trung ương.

Một cực công nghiệp lớn ở cửa ngõ phía Bắc Hà Nội

Việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương diễn ra trong bối cảnh Bắc Ninh đang nằm trong nhóm địa phương có quy mô kinh tế lớn của cả nước.

Theo số liệu được Chính phủ báo cáo trong quá trình xây dựng đề án, năm 2025, quy mô kinh tế Bắc Ninh đứng thứ 5 cả nước và thứ 3 vùng đồng bằng sông Hồng; GRDP tăng 10,27%; thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài đứng thứ 2 cả nước; thu ngân sách trên 123.600 tỷ đồng.

Bắc Ninh nằm ở cửa ngõ phía Bắc Hà Nội, có khả năng kết nối với các trung tâm kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, sân bay Nội Bài và hệ thống cảng biển Hải Phòng. Một cấu phần mới trong không gian phát triển của địa phương là Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, cùng các khu vực đô thị, công nghiệp và dịch vụ hình thành xung quanh sân bay.

Định hướng được xác định trong quá trình xây dựng đề án là phát triển Bắc Ninh theo mô hình thành phố công nghiệp công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, xanh, thông minh và hiện đại; tiếp tục phát triển công nghiệp điện tử, bán dẫn, vi mạch, trí tuệ nhân tạo và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Song song với công nghiệp, một yêu cầu được đặt ra là bảo tồn không gian văn hóa Kinh Bắc. Khu vực thành phố mới sở hữu hệ thống di tích, lễ hội và di sản phong phú, trong đó có chùa Vĩnh Nghiêm, chùa Bổ Đà, chùa Dâu, chùa Bút Tháp, chùa Phật Tích, Đền Đô, khu di tích Khởi nghĩa Yên Thế, chiến thắng Xương Giang và An toàn khu II Hiệp Hòa.