Báo Công lý đưa pháp luật đến gần đời sống

Biến pháp luật khô khan thành câu chuyện đời sống

Chia sẻ những cảm nhận về Báo Công lý nhân dịp tờ báo tròn 25 năm xây dựng và phát triển, Thượng tá, Tiến sĩ Đào Trung Hiếu cho rằng, điều đáng trân trọng ở một cơ quan báo chí pháp luật là khả năng biến những vấn đề tưởng như khô khan, xa đời sống thành những câu chuyện gần gũi, giúp người dân hiểu hơn về pháp luật và cách bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Trong đời sống báo chí Việt Nam, có những tờ báo được bạn đọc nhớ đến bởi tính thời sự; có những tờ báo tạo dấu ấn từ những tuyến bài điều tra sắc sảo. Với tôi, Báo Công lý còn gợi một giá trị sâu hơn: đó là nỗ lực bền bỉ đưa công lý từ những khái niệm pháp lý vốn dễ tạo khoảng cách đến gần hơn với đời sống, tâm tư và quyền lợi thiết thân của mỗi người dân.

Một phần tư thế kỷ là hành trình đáng tự hào của một cơ quan ngôn luận của Tòa án nhân dân tối cao: giữ vững tôn chỉ, bản lĩnh và trách nhiệm chính trị, đồng thời không ngừng đổi mới để thích ứng với nhịp vận động rất nhanh của xã hội và truyền thông hiện đại.

Ở một lĩnh vực đặc thù như tư pháp, làm báo không chỉ là chuyển tải thông tin về hoạt động xét xử, những quy định mới hay các vụ việc được dư luận quan tâm. Quan trọng hơn, báo chí phải làm cầu nối giữa pháp luật với cuộc sống; giúp công chúng hiểu đúng bản chất của sự việc, hiểu quyền và nghĩa vụ của mình, biết tôn trọng những giới hạn của pháp luật, cũng như biết tìm đến các thiết chế bảo vệ công lý khi quyền lợi hợp pháp bị xâm phạm. Đây là công việc khó, đòi hỏi kiến thức chuyên môn, sự thận trọng, tinh thần khách quan và trên hết là lòng tin đối với giá trị công bằng.

Theo dõi Báo Công lý trong nhiều năm, tôi nhận thấy tờ báo đã từng bước khẳng định một hướng đi riêng: thông tin pháp luật, tư pháp một cách chuẩn xác nhưng không khô cứng; phản ánh hoạt động của hệ thống Tòa án nhưng không chỉ dừng ở tính chất công vụ; bám sát những vấn đề nóng của đời sống xã hội nhưng luôn cố gắng đặt chúng trong khuôn khổ pháp luật và ý thức công dân.

Điều đáng quý là Báo không né tránh những câu chuyện phức tạp, nhạy cảm, song cách tiếp cận ngày càng cho thấy tinh thần trách nhiệm: không chạy theo sự giật gân, không kích thích cảm xúc cực đoan, mà hướng bạn đọc đến nhận thức đúng và cách hành xử có văn hóa pháp lý.

Tôi có may mắn được đồng hành, phối hợp cùng Báo Công lý trong một số hoạt động truyền thông - giáo dục pháp luật. Đặc biệt, qua chương trình “Niềm tin công lý” phát sóng trên VTV1, tôi càng cảm nhận rõ tâm huyết của những người làm Báo trong việc tìm một phương thức truyền thông mới mẻ, gần gũi và có sức lan tỏa rộng.

Mỗi số phát sóng không đơn thuần kể lại một câu chuyện pháp lý hay phân tích một bản án. Đằng sau đó là nỗ lực giải đáp những câu hỏi rất đời thường: Vì sao một người có thể trở thành nạn nhân của tội phạm? Vì sao có những hành vi tưởng nhỏ nhưng phải trả giá bằng trách nhiệm hình sự? Pháp luật bảo vệ người yếu thế ra sao? Người dân cần làm gì để không rơi vào vòng xoáy tranh chấp, vi phạm hoặc tổn thương?

Đa dạng cách tuyên truyền, tăng sức lan tỏa

Từ góc độ một người từng nhiều năm làm công tác điều tra tội phạm và hiện nghiên cứu về tội phạm học, tôi cho rằng cách làm này có ý nghĩa thiết thực. Phòng ngừa tội phạm hiệu quả nhất không bắt đầu khi vụ án đã xảy ra, mà bắt đầu từ việc nâng cao nhận thức, kỹ năng tự bảo vệ và ý thức tuân thủ pháp luật của cộng đồng.

Khi pháp luật được diễn giải bằng những câu chuyện cụ thể, bằng tình huống sinh động, bằng tiếng nói của các chuyên gia và những bài học có thể rút ra ngay trong đời sống, pháp luật sẽ không còn là những điều khoản xa lạ. Nó trở thành một điểm tựa để người dân điều chỉnh hành vi và bảo vệ mình.

Tôi cũng ấn tượng với việc Báo Công lý tổ chức các phiên tòa giả định, trong đó có những chương trình về an toàn giao thông mà tôi được tham gia với tư cách chuyên gia. Đây là mô hình tuyên truyền pháp luật trực quan, giàu sức thuyết phục, nhất là đối với học sinh, sinh viên và người trẻ.

Một bài giảng có thể cung cấp kiến thức; một khẩu hiệu có thể tạo sự chú ý; nhưng việc được chứng kiến diễn biến của một phiên tòa mô phỏng, nhìn thấy hậu quả pháp lý và cả hậu quả nhân thân từ một hành vi vi phạm thường để lại dấu ấn sâu hơn nhiều.

Điều có ý nghĩa ở đây là Báo đã không đóng khung mình trong khuôn khổ của một tờ báo theo nghĩa truyền thống. Báo chủ động bước ra xã hội, kết nối với các cơ quan tư pháp, trường học, tổ chức xã hội, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp để biến hoạt động tuyên truyền thành những chương trình có sức sống.

Từ các tọa đàm, diễn đàn, hoạt động thiện nguyện, giáo dục pháp luật đến các mô hình truyền thông đa nền tảng, Báo Công lý đã thể hiện tư duy làm báo hiện đại: báo chí không chỉ đưa tin mà còn tạo ra giá trị xã hội, góp phần giải quyết những vấn đề của cộng đồng.

Trong bối cảnh báo chí đang đứng trước áp lực lớn về mô hình hoạt động và nguồn lực tài chính, tôi đánh giá cao nỗ lực của Báo Công lý trong việc giải bài toán kinh tế báo chí trên nền tảng giữ vững bản sắc và uy tín.

Một tờ báo muốn phát triển bền vững cần độc giả, cần sản phẩm truyền thông chất lượng, cần khả năng tổ chức các hoạt động xã hội nghề nghiệp thiết thực và cần biết chuyển hóa uy tín thành nguồn lực phát triển chính đáng. Những gì Báo Công lý đã và đang làm cho thấy một sự năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, nhưng vẫn nhất quán với sứ mệnh phụng sự công lý và lợi ích công chúng.