Bộ KH&CN mở đường đưa kết quả nghiên cứu vào cuộc sống

Hoàn thiện thể chế, tạo nền tảng cho phát triển

Theo báo cáo của Bộ Kh&CN, trong tháng 10/2026, Bộ tiếp tục tập trung xây dựng, hoàn thiện hành lang pháp lý phục vụ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đáng chú ý, việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW đã đạt 504/695 nhiệm vụ, tương đương 72,5%, không có nhiệm vụ quá hạn.

Bộ đã hoàn thiện hồ sơ ba dự án luật trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, gồm Luật Bưu chính (sửa đổi), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Cùng với đó, hai đề án lớn về phát triển hệ thống tổ chức kỹ thuật tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng quốc gia và tái cấu trúc các chương trình KH&CN, đổi mới sáng tạo quốc gia giai đoạn 2026–2035 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Ở lĩnh vực khoa học và công nghệ, Việt Nam ghi nhận 2.500 công bố quốc tế trong khoảng thời gian từ ngày 15/9 đến 14/10/2026. Tỷ trọng giá trị xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao trong tổng giá trị hàng hóa xuất khẩu duy trì ở mức 55,23%.

Đối với công nghệ chiến lược, Bộ đã thẩm định 29 đề xuất nhiệm vụ đợt 1, trong đó 17 nhiệm vụ được các bộ, ngành phê duyệt với tổng kinh phí đề xuất 2.319,6 tỷ đồng. Đáng chú ý, nguồn vốn xã hội hóa và ngoài ngân sách chiếm 34,5%, cho thấy sự tham gia của doanh nghiệp và các nguồn lực xã hội trong triển khai nhiệm vụ công nghệ chiến lược.

Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tiếp tục ghi nhận những chuyển biến tích cực. Theo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năm 2026 của WIPO, Việt Nam xếp thứ 43/139 quốc gia và nền kinh tế, đứng thứ 3 ASEAN. Cả nước hiện có 991 doanh nghiệp khoa học và công nghệ; Chương trình quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo giai đoạn 2026–2035 cũng đã được phê duyệt.

Trong chuyển đổi số, Bộ đã hoàn thành kết nối 7/7 cơ sở dữ liệu chuyên ngành với Trung tâm Dữ liệu quốc gia, đồng thời triển khai thử nghiệm diện rộng nền tảng AI hỗ trợ công vụ tại 24/24 bộ, cơ quan ngang bộ và 34/34 địa phương, với hơn 539.000 tài khoản được cấp. Công tác cải cách thủ tục hành chính ghi nhận kết quả đáng chú ý khi 56/56 thủ tục hành chính cấp bộ được tái cấu trúc, tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn đạt 99,96%.

Tạo cơ chế để Nhà nước trở thành khách hàng đầu tiên của công nghệ mới

Một nội dung đáng chú ý được đặt ra tại họp báo là việc đưa các kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn, nhất là cơ chế để Nhà nước trở thành khách hàng đầu tiên đối với sản phẩm, công nghệ mới do doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu phát triển.

Liên quan đến vấn đề này, ông Đặng Hoàng Anh Tuấn, đại diện Cục Đổi mới sáng tạo cho biết, thời gian qua, Bộ KH&CN đã xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành nhiều cơ chế, chính sách nhằm tạo điều kiện để Nhà nước mua và sử dụng các công nghệ mới, qua đó mở đường cho kết quả nghiên cứu tiếp cận thị trường.

Đáng chú ý, Luật Khoa học và Công nghệ sửa đổi năm 2025 đã quy định cụ thể trình tự, thủ tục đánh giá, thẩm định đối với công nghệ mới lần đầu được đặt ra tại Việt Nam từ kết quả nghiên cứu. Đây là cơ sở để xem xét đưa những công nghệ này vào các dự án đấu thầu, mua sắm công.

Theo ông Đặng Hoàng Anh Tuấn, trong thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục tổ chức thực thi quyết liệt các quy định hiện hành, đồng thời xem xét đẩy mạnh mua sắm, phổ biến các ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật để người dân và doanh nghiệp tiếp cận, áp dụng. Qua đó, Nhà nước không chỉ tạo điều kiện thử nghiệm, đánh giá sản phẩm mà còn đóng vai trò bảo đỡ, tạo thị trường ban đầu cho các dự án khoa học và công nghệ.

Đây cũng là vấn đề có ý nghĩa thiết thực đối với quá trình thương mại hóa kết quả nghiên cứu, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu trong phòng thí nghiệm với nhu cầu ứng dụng của thị trường.

Tập trung công nghệ chiến lược và thương mại hóa kết quả nghiên cứu

Trong tháng 10, các lĩnh vực công nghiệp công nghệ số, bưu chính, viễn thông và sở hữu trí tuệ tiếp tục ghi nhận nhiều kết quả. Kim ngạch xuất khẩu phần cứng, điện tử ước đạt 30,681 tỷ USD; cả nước có 28 triệu thuê bao 5G. Lĩnh vực sở hữu trí tuệ đã xử lý 21.567 đơn yêu cầu bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp và cấp 9.415 văn bằng bảo hộ.

Bước sang tháng 11/2026, Bộ KH&CN xác định tiếp tục hoàn thiện thể chế, triển khai các nhiệm vụ công nghệ chiến lược, thực hiện quyết liệt Kế hoạch 100 ngày xử lý điểm nghẽn chuyển đổi số. Đồng thời, Bộ tập trung tái cấu trúc các chương trình KH&CN và đổi mới sáng tạo quốc gia, hoàn thiện cơ chế tài chính quỹ, đề án Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và tháo gỡ vướng mắc trong thương mại hóa kết quả nghiên cứu từ viện, trường.

Trong đó, việc hoàn thiện cơ chế đặt hàng, mua sắm công đối với sản phẩm khoa học và công nghệ được kỳ vọng tạo thêm đầu ra cho các kết quả nghiên cứu, tăng cường liên kết giữa Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Đây là một trong những hướng đi quan trọng để đưa tri thức, công nghệ trở thành nguồn lực trực tiếp phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.