Cần minh bạch chi phí khám, chữa bệnh và bảo đảm quyền lợi bảo hiểm y tế

Đa số đại biểu Quốc hội thống nhất về sự cần thiết sửa đổi Luật nhằm tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật, bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích của người bệnh.

Góp ý vào dự thảo, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị) tập trung đề xuất bổ sung quy định về quyền được thông báo trước các khoản chi phí người bệnh phải tự chi trả và bảo đảm quyền lợi bảo hiểm y tế khi sử dụng thuốc ngoài danh mục.

Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ cho rằng, Luật Khám bệnh, chữa bệnh hiện hành quy định người bệnh có bảo hiểm y tế phải tự chi trả các chi phí ngoài phạm vi được hưởng nhưng chưa bảo đảm quyền được biết trước những khoản chi này.

Người bệnh mới được cung cấp thông tin về giá dịch vụ; việc giải thích các khoản chi phí phải tự trả theo khoản 2 Điều 12 chỉ được thực hiện khi có yêu cầu.

Trong khi đó, mức hưởng bảo hiểm y tế từ 80% đến 100% còn phụ thuộc vào nơi khám, chữa bệnh và tỷ lệ thanh toán đối với một số loại thuốc, dịch vụ. Điều này khiến người bệnh khó xác định chính xác số tiền mình phải chi trả.

Theo đại biểu, dự thảo Luật lần này sửa đổi nhiều nội dung nhưng chưa sửa đổi Điều 12, do đó quyền được thông báo trước các khoản chi phí vẫn chưa được bổ sung.

Thực tế, cử tri phản ánh có trường hợp người bệnh được chỉ định 8 loại thuốc nhưng 7 loại không thuộc danh mục bảo hiểm y tế, phải tự mua; thậm chí có người phải tự mua cả thuốc, vật tư thuộc phạm vi quỹ bảo hiểm y tế chi trả.

Một số trường hợp dù khám, chữa bệnh đúng thủ tục vẫn phải nộp thêm chi phí ngoài phần được bảo hiểm thanh toán, buộc Bộ Y tế phải chấn chỉnh.

Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ nhận định, khi không được thông báo trước, người bệnh khó xác định khoản thu nào đúng, khoản nào sai. Đây là khoảng trống pháp lý có thể trở thành kẽ hở dẫn đến tình trạng lạm thu tại một số cơ sở khám, chữa bệnh.

Đại biểu cũng cho rằng, các quy định hiện hành được viện dẫn trong báo cáo giải trình mới dừng ở việc tư vấn, giải thích khi người bệnh có yêu cầu và cấm kê đơn nhằm trục lợi, chứ chưa bắt buộc cơ sở khám, chữa bệnh phải thông báo trước các khoản chi phí.

Việc tăng cường thanh tra, kiểm tra tại những nơi có nhiều phản ánh cũng chưa giải quyết được vấn đề, bởi khi không được cung cấp thông tin, người bệnh khó có căn cứ để phản ánh; trong khi thanh tra thường chỉ xử lý khi sai phạm đã xảy ra.

Từ thực tế trên, đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 3 dự thảo Luật nội dung sửa đổi Điều 12 Luật Khám bệnh, chữa bệnh, theo hướng bổ sung quyền được thông báo trước các khoản chi phí phải tự chi trả ngoài phạm vi hưởng bảo hiểm y tế khi được chỉ định thuốc, thiết bị y tế, dịch vụ kỹ thuật, trừ trường hợp cấp cứu; đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết nội dung và hình thức thông báo.

Theo đại biểu, quy định này không can thiệp vào chuyên môn của thầy thuốc mà giúp người bệnh chủ động nắm bắt chi phí, cân nhắc và lựa chọn dịch vụ phù hợp với điều kiện kinh tế.

Một vấn đề khác được đại biểu Nguyễn Khánh Vũ đề cập là quyền lợi bảo hiểm y tế đối với trường hợp người bệnh được chỉ định sử dụng thuốc ngoài danh mục thanh toán.

Đại biểu cho biết, nhiều thầy thuốc trăn trở khi có những loại thuốc mang lại hiệu quả điều trị tốt hơn nhưng chưa thuộc danh mục được bảo hiểm y tế chi trả. Nếu không kê đơn thì kết quả điều trị có thể không đạt như mong muốn, nhưng nếu chỉ định, người bệnh lại phải tự thanh toán toàn bộ chi phí.

Theo Điều 21 Luật Bảo hiểm y tế, quỹ bảo hiểm y tế chỉ thanh toán các thuốc thuộc danh mục. Vì vậy, khi sử dụng thuốc ngoài danh mục, người bệnh phải tự chi trả toàn bộ, kể cả phần chi phí tương ứng với loại thuốc cùng chỉ định đã có trong danh mục được quỹ thanh toán. Dự thảo sửa đổi Điều 22 cũng chưa giải quyết bất cập này.

Đại biểu đặt vấn đề, đối với dịch vụ theo yêu cầu, khoản 6 Điều 22 đã giao Chính phủ quy định mức hưởng và báo cáo giải trình khẳng định người bệnh không bị mất quyền lợi bảo hiểm y tế khi lựa chọn dịch vụ có mức giá cao hơn.

Tuy nhiên, với trường hợp sử dụng thuốc tốt hơn theo chỉ định chuyên môn, người bệnh lại có thể mất toàn bộ quyền lợi bảo hiểm y tế. Điều này chưa bảo đảm công bằng, nhất là đối với người có thu nhập thấp và người có hoàn cảnh khó khăn.

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung vào khoản 6 Điều 22 quy định: Trường hợp người bệnh được chỉ định thuốc ngoài danh mục nhưng trong danh mục có thuốc cùng chỉ định, Chính phủ quy định mức thanh toán của quỹ bảo hiểm y tế tương ứng với thuốc trong danh mục, người bệnh chỉ phải chi trả phần chênh lệch.

Theo đại biểu, phương án này vừa không làm tăng phần chi trả của quỹ bảo hiểm y tế so với quyền lợi người bệnh vốn được hưởng, vừa tạo điều kiện để người bệnh tiếp cận thuốc có hiệu quả điều trị tốt hơn mà vẫn bảo đảm quyền lợi bảo hiểm y tế.