Cắt giảm điều kiện kinh doanh, không buông lỏng chất lượng giám định sở hữu trí tuệ

Sáng 3/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Các đại biểu cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật, đồng thời đề nghị có cơ chế kiểm soát chặt chẽ chất lượng, bảo đảm tính độc lập, khách quan của hoạt động giám định sở hữu trí tuệ khi cắt giảm điều kiện kinh doanh.

Quan tâm đến chất lượng và tính độc lập của hoạt động giám định sở hữu trí tuệ, đại biểu Vũ Minh Đạo (Đoàn ĐBQH tỉnh Lai Châu) cho rằng, Điều 201 điều chỉnh cả giám định quyền tác giả và quyền liên quan, tác động trực tiếp đến người sáng tạo và doanh nghiệp văn hóa. Dự thảo đã quy định nguyên tắc khách quan, trung thực và trách nhiệm đối với kết luận giám định, tuy nhiên, khi chuyển sang cơ chế thông báo hoạt động, cần cụ thể hóa các biện pháp bảo đảm chất lượng.

Đại biểu đề nghị bổ sung vào Luật nguyên tắc kiểm soát xung đột lợi ích, nghĩa vụ từ chối giám định khi không bảo đảm tính độc lập, khách quan, nhất là trường hợp người giám định đang đại diện cho một bên trong chính vụ việc đó. Kết luận giám định cần thể hiện rõ căn cứ, phương pháp và dữ liệu sử dụng; đồng thời có cơ chế kiểm chứng, giám định lại và trách nhiệm bồi thường khi kết luận sai gây thiệt hại. Việc giao Chính phủ quy định chi tiết cũng cần xác định rõ phạm vi, tránh tái lập các điều kiện kinh doanh dưới hình thức khác.

Đồng tình với chủ trương cắt giảm điều kiện kinh doanh nhưng nhấn mạnh yêu cầu củng cố cơ chế hậu kiểm, đại biểu Ngô Sỹ Cường (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) đề nghị tại khoản 5 Điều 201 cần giữ nguyên tắc kết luận giám định chỉ là một nguồn chứng cứ, không thay thế thẩm quyền thẩm định, xác định hành vi xâm phạm hoặc giải quyết tranh chấp. Người giám định vẫn phải trả lời đầy đủ các vấn đề chuyên môn trong phạm vi yêu cầu.

Cùng quan tâm đến vấn đề này, đại biểu Bùi Văn Dũng (Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) cơ bản đồng tình với quy định tại Điều 201 về nghĩa vụ thông báo, công khai thông tin chuyên môn và xác định kết luận giám định là một nguồn chứng cứ. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị bổ sung điểm e khoản 3 quy định người giám định phải từ chối giám định khi có quyền, lợi ích liên quan đến đối tượng, vụ việc giám định hoặc có lý do khác ảnh hưởng đến tính khách quan của kết luận.

Theo đại biểu, việc đưa nguyên tắc này vào Luật là cần thiết trong bối cảnh mở rộng chủ thể cung cấp dịch vụ giám định. Chẳng hạn, người đang đại diện cho một bên tranh chấp không thể đồng thời thực hiện giám định đối với chính vụ việc đó.

Đại biểu Bùi Văn Dũng cũng đề nghị Chính phủ cụ thể hóa tại khoản 6 Điều 201 cơ chế kiểm chứng kết luận giám định, xử lý trường hợp có kết quả mâu thuẫn và trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Các quy định hướng dẫn cần bảo đảm ranh giới với hoạt động giám định tư pháp, không làm phát sinh trở lại những điều kiện kinh doanh đã được bãi bỏ.

Giải trình, làm rõ các ý kiến về bảo đảm chất lượng giám định sau khi bãi bỏ điều kiện kinh doanh, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh, chất lượng hoạt động này sẽ được quản lý thông qua cơ chế hậu kiểm, nghĩa vụ cung cấp thông tin và trách nhiệm tự chịu trách nhiệm của chủ thể giám định. Các quy định về trình tự, thủ tục, xử lý xung đột lợi ích và bồi thường thiệt hại sẽ được cụ thể hóa tại Nghị định của Chính phủ.

Cơ quan chủ trì soạn thảo ghi nhận các ý kiến tán thành của đại biểu Quốc hội về sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ; đồng thời tiếp thu các kiến nghị liên quan đến chuyển giao chức năng quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, cũng như yêu cầu cắt giảm điều kiện kinh doanh gắn với bảo đảm chất lượng hoạt động giám định sở hữu trí tuệ.