Công ước Hà Nội: Khởi đầu cho kỷ nguyên hợp tác toàn cầu về không gian mạng

Công ước của Liên Hợp Quốc về chống tội phạm mạng được Liên hợp quốc khởi xướng từ năm 2019, xuất phát từ nhu cầu cấp bách xây dựng khuôn khổ pháp lý toàn diện để giải quyết các thách thức toàn cầu về an ninh phi truyền thống, biến đổi khí hậu và phát triển bền vững. Sau 5 năm đàm phán, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã chính thức đồng thuận thông qua vào ngày 24/12/2024.

Công ước gồm 9 chương, 71 điều khoản, đưa ra cách tiếp cận toàn diện nhằm ngăn ngừa và đấu tranh với vấn nạn tội phạm mạng toàn cầu cũng như bảo đảm các nguyên tắc về quyền con người. Văn kiện này giải quyết những thách thức kỹ thuật và pháp lý bằng cách điều chỉnh các phương thức điều tra hình sự truyền thống cho phù hợp với môi trường công nghệ thông tin và truyền thông, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế.

Phát biểu chào mừng tại buổi lễ, Chủ tịch nước Lương Cường khẳng định, đây là một sự kiện mang ý nghĩa lịch sử, khởi đầu cho kỷ nguyên hợp tác toàn cầu về không gian mạng, không chỉ đánh dấu sự ra đời của một công cụ pháp lý toàn cầu, mà còn khẳng định sức sống bền bỉ của chủ nghĩa đa phương, nơi các quốc gia vượt qua các khác biệt, sẵn sàng cùng nhau gánh vác trách nhiệm vì lợi ích chung về hòa bình, an ninh, ổn định và phát triển.

Chủ tịch nước nhấn mạnh, với chủ đề “Chống tội phạm mạng, chia sẻ trách nhiệm, hướng tới tương lai”, Lễ mở ký thể hiện tinh thần đoàn kết quốc tế và cam kết chung của các quốc gia cùng xây dựng một không gian mạng an toàn, lành mạnh và bền vững.

Chủ tịch nước đánh giá, không gian mạng vừa là không gian mới của phát triển, vừa là mặt trận mới của an ninh toàn cầu, nơi cơ hội và thách thức đan xen, nơi tiến bộ công nghệ phải song hành cùng đạo đức và trách nhiệm.

Theo Chủ tịch nước, cùng với những tiến bộ vượt bậc của công nghệ số, các hoạt động tội phạm mạng đang gia tăng nhanh chóng về quy mô, mức độ và hậu quả, trở thành thách thức trực diện đối với an ninh, phát triển của mỗi quốc gia và đời sống, hạnh phúc của mỗi người dân trong thời đại số.

Chính vì vậy, bảo vệ chủ quyền, lợi ích, an ninh quốc gia, bảo vệ không gian mạng, không chỉ là yêu cầu của thời đại, mà còn là điều kiện tiên quyết để mỗi quốc gia phát triển nhanh, bền vững, góp phần củng cố hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung.

Công ước Hà Nội gửi đi ba thông điệp rõ ràng, mang ý nghĩa sâu sắc và lâu dài đối với thế giới, đó là: Khẳng định cam kết định hình trật tự, bảo đảm an toàn, an ninh trong không gian mạng trên cơ sở luật pháp quốc tế; đề cao tinh thần chia sẻ, đồng hành và hỗ trợ lẫn nhau; nhấn mạnh mục tiêu cao nhất của mọi nỗ lực là vì người dân, để công nghệ phục vụ đời sống, phát triển mang lại cơ hội cho tất cả và không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình số hóa toàn cầu.

Chủ tịch nước khẳng định, ba thông điệp thể hiện rõ nét tinh thần cốt lõi của Công ước Hà Nội cũng chính là phương châm mà Việt Nam kiên định theo đuổi trong tiến trình hội nhập quốc tế, lấy pháp luật làm nền tảng, lấy hợp tác làm động lực, lấy người dân là chủ thể, là trung tâm và mục tiêu của mọi nỗ lực.

Chủ tịch nước kêu gọi các quốc gia thành viên sớm phê chuẩn Công ước, để văn kiện này sớm có hiệu lực, thiết lập vững chắc một trật tự số công bằng, bao trùm và dựa trên luật lệ.

Phát biểu tại phiên khai mạc, Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres nhấn mạnh rằng, sau 5 năm đàm phán phức tạp, các quốc gia thành viên đã cùng nhau xây dựng được Hiệp ước về tư pháp hình sự đầu tiên về chống tội phạm mạng trong hơn hai thập kỷ qua. Công ước Hà Nội là một công cụ pháp lý có hiệu lực ràng buộc mạnh mẽ, nhằm củng cố năng lực phòng vệ tập thể trước tội phạm mạng.

"Đó là minh chứng cho sức mạnh bền vững của chủ nghĩa đa phương trong việc đưa ra giải pháp và là lời khẳng định rằng không một quốc gia nào, dù phát triển đến đâu, sẽ bị bỏ mặc trước tội phạm mạng", Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc nhấn mạnh.

Công ước sẽ chính thức có hiệu lực pháp lý sau khi được ít nhất 40 quốc gia phê chuẩn, tạo điều kiện để các quốc gia tăng cường phối hợp điều tra xuyên biên giới, dẫn độ, hỗ trợ pháp lý, thu hồi tài sản, cũng như ứng phó hiệu quả với các hình thức tội phạm mạng ngày càng tinh vi và phức tạp.