Doanh nghiệp tư nhân cần đầu tàu để dẫn dắt chuỗi giá trị  

Từ “phát triển doanh nghiệp” sang “xây dựng lực lượng doanh nghiệp”

Đánh giá về thực trạng Việt Nam, PGS.TS Trần Đình Thiên cho rằng, cách tiếp cận thời gian qua vẫn thiên về phát triển số lượng doanh nghiệp, thay vì xây dựng một “lực lượng doanh nghiệp” có cấu trúc rõ ràng. Điều này đòi hỏi phải phân vai cụ thể giữa doanh nghiệp lớn, vừa và nhỏ trong tổng thể nền kinh tế và chuỗi giá trị.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu vận hành theo chuỗi, vai trò của các doanh nghiệp đầu tàu ngày càng trở nên quan trọng. Những chuỗi giá trị, đặc biệt là chuỗi toàn cầu, luôn cần các tập đoàn có năng lực dẫn dắt để tạo sức lan tỏa.

Kinh nghiệm từ các nền kinh tế như Nhật Bản, Hàn Quốc hay Trung Quốc cho thấy, hai yếu tố cốt lõi tạo nên “kỳ tích kinh tế” là một nhà nước điều hành hiệu quả và một khu vực tư nhân với các tập đoàn mạnh. Nếu chỉ dựa vào doanh nghiệp nhỏ, nền kinh tế khó có thể tạo đột phá.

Tuy nhiên, một hạn chế của Việt Nam là vẫn còn phân loại doanh nghiệp theo thành phần sở hữu, thay vì theo chức năng trong nền kinh tế. Điều này khiến khu vực tư nhân trong thời gian dài chưa được nhìn nhận đầy đủ và chưa nhận được sự hỗ trợ tương xứng.

Liên quan đến thu hút đầu tư nước ngoài, PGS Trần Đình Thiên nêu kinh nghiệm từ Hàn Quốc cho thấy khu vực nhà nước cần tập trung vào cung cấp hạ tầng và đầu vào với chi phí thấp, qua đó tạo điều kiện cho các tập đoàn tư nhân phát triển và vươn ra thị trường toàn cầu.

Áp lực và quyết tâm từ phía doanh nghiệp lớn

Sau gần 40 năm Đổi mới, khu vực tư nhân Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ, với hơn 1 triệu doanh nghiệp hoạt động chính thức và khoảng 5 triệu hộ kinh doanh, đóng góp khoảng 50% GDP.

Tuy nhiên, theo Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký VCCI, khu vực này vẫn tồn tại nhiều nghịch lý. Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy số liệu về doanh nghiệp thường dựa trên đăng ký kinh doanh, trong khi không phản ánh chính xác số doanh nghiệp đang hoạt động thực chất.

Các chỉ tiêu quan trọng như doanh nghiệp có nộp thuế, có lợi nhuận, sử dụng lao động hay mở rộng đầu tư lại chưa được theo dõi đầy đủ. Điều này dẫn tới nguy cơ sai lệch trong hoạch định chính sách.

Theo ông Tuấn, để phát triển hiệu quả khu vực kinh tế tư nhân, cần xây dựng hệ thống thống kê phản ánh đúng thực tiễn và đánh giá doanh nghiệp theo từng nhóm cụ thể.

Hiện nay, bên cạnh một số tập đoàn lớn có năng lực cạnh tranh tốt, vẫn còn một bộ phận lớn doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh đang gặp nhiều khó khăn, lợi nhuận thấp và chịu áp lực tồn tại.

Những ý kiến tại Hội thảo cho thấy, để nâng tầm nền kinh tế, Việt Nam không chỉ cần gia tăng số lượng doanh nghiệp mà quan trọng hơn là xây dựng được một hệ sinh thái doanh nghiệp cân bằng, trong đó các tập đoàn lớn đóng vai trò dẫn dắt, tạo động lực lan tỏa cho toàn bộ khu vực kinh tế tư nhân.

Đây được xem là điều kiện then chốt để doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn phát triển mới.