Doanh nghiệp xuất nhập khẩu đón loạt chính sách mới từ tháng 5/2026
Từ tháng 5/2026, nhiều quy định mới về quy tắc xuất xứ hàng hóa, cấp Giấy chứng nhận xuất xứ và thủ tục hành chính trong lĩnh vực xuất nhập khẩu bắt đầu có hiệu lực, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng tốt hơn ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do (FTA).
Sửa đổi, bổ sung 36 thủ tục hành chính trong lĩnh vực xuất nhập khẩu
Từ ngày 1/5/2026, Quyết định số 771/QĐ-BCT ngày 09/4/2026 của Bộ Công Thương về việc công bố thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung trong lĩnh vực xuất nhập khẩu thuộc phạm vi chức năng quản lý của Bộ Công Thương bắt đầu có hiệu lực.
Theo danh mục công bố, 36 thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung, chủ yếu liên quan đến cấp các loại Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa ưu đãi và không ưu đãi theo các hiệp định thương mại tự do. Trong đó có các thủ tục cấp C/O mẫu D, E, AK, AJ, AI, AANZ, VJ, VC, VK, EAV, mẫu A, mẫu B, mẫu EUR.1, mẫu RCEP, mẫu CPTPP, mẫu AHK và một số thủ tục về tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa trong ASEAN.
Nhóm thủ tục này có ý nghĩa trực tiếp đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, bởi C/O là căn cứ quan trọng để xác định xuất xứ hàng hóa, áp dụng ưu đãi thuế quan, cũng như đáp ứng yêu cầu kiểm soát xuất xứ trong thương mại quốc tế.
Thúc đẩy giao thương ASEAN - Hàn Quốc bằng quy tắc xuất xứ mới
Từ ngày 1/5/2026, Thông tư số 49/2025/TT-BCT ngày 9/9/2025 của Bộ Công Thương quy định quy tắc xuất xứ hàng hóa trong Hiệp định Thương mại hàng hóa thuộc Hiệp định khung về Hợp tác kinh tế toàn diện giữa ASEAN và Hàn Quốc có hiệu lực.
Thông tư áp dụng đối với cơ quan, tổ chức cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa; thương nhân; cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đến xuất xứ hàng hóa xuất, nhập khẩu.
Theo quy định mới, cơ chế kiểm soát xuất xứ được thiết kế linh hoạt hơn. Doanh nghiệp có thể chủ động đề nghị cơ quan chức năng kiểm tra xuất xứ trước khi xuất khẩu.
Kết quả kiểm tra được sử dụng làm chứng từ hỗ trợ hợp lệ cho các lô hàng xuất khẩu trong tương lai, qua đó giúp doanh nghiệp tiết giảm thời gian và chi phí thủ tục.
Quy định mới cũng cho phép cơ quan quản lý thực hiện kiểm tra thực tế khi cần thiết, đồng thời miễn thủ tục kiểm tra trước xuất khẩu đối với các mặt hàng có bản chất dễ dàng nhận diện xuất xứ.
Tối ưu hóa thủ tục cấp C/O mẫu AK
Cũng từ ngày 1/5/2026, thủ tục cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa ưu đãi mẫu AK được thực hiện theo nội dung công bố tại Quyết định số 3361/QĐ-BCT của Bộ Công Thương, nhằm rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng tốt hơn ưu đãi thuế quan trong thương mại ASEAN - Hàn Quốc.
Quy trình cấp C/O gồm các bước: Khai báo, kiểm tra, phê duyệt và trả kết quả. Hồ sơ gồm hóa đơn thương mại, tờ khai hải quan và tài liệu về quy trình sản xuất nhằm chứng minh tiêu chí xuất xứ của hàng hóa.
Điểm đáng chú ý đó là việc đẩy mạnh thực hiện thủ tục trên môi trường điện tử. Doanh nghiệp có thể khai báo hồ sơ qua hệ thống eCoSys. Thời gian xử lý hồ sơ điện tử là 6 giờ làm việc, so với 8 giờ làm việc đối với hồ sơ nộp trực tiếp và 24 giờ làm việc đối với hồ sơ gửi qua bưu điện.
Quy định mới về xuất xứ hàng hóa trong EVFTA
Từ ngày 10/5/2026, Thông tư số 14/2026/TT-BCT của Bộ Công Thương có hiệu lực, quy định quy tắc xuất xứ hàng hóa trong Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA).
Theo thông tư này, để hưởng ưu đãi thuế quan, hàng hóa xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EU) cần đáp ứng yêu cầu về chứng từ chứng nhận xuất xứ.
Cụ thể, đối với hàng hóa từ EU vào Việt Nam, doanh nghiệp có thể sử dụng Giấy chứng nhận xuất xứ hoặc chứng từ tự chứng nhận xuất xứ do nhà xuất khẩu đủ điều kiện phát hành, hoặc do nhà xuất khẩu đã đăng ký trong cơ sở dữ liệu điện tử của EU phát hành.
Đáng chú ý, đối với lô hàng có trị giá không quá 6.000 EUR, bất kỳ nhà xuất khẩu nào cũng được phép phát hành chứng từ tự chứng nhận xuất xứ.
Ở chiều ngược lại, hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam sang EU cũng được áp dụng các cơ chế chứng nhận tương tự, gồm Giấy chứng nhận xuất xứ hoặc tự chứng nhận xuất xứ theo quy định của Bộ Công Thương.
Sửa đổi thủ tục cấp C/O ưu đãi mẫu EUR.1
Bên cạnh quy định mới về xuất xứ hàng hóa trong EVFTA, Bộ Công Thương cũng ban hành Quyết định số 937/QĐ-BCT ngày 20/4/2026 công bố thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung trong lĩnh vực xuất nhập khẩu thuộc phạm vi chức năng quản lý của Bộ Công Thương. Trong đó có thủ tục cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa ưu đãi mẫu EUR.1, có hiệu lực từ ngày 10/5/2026.
Theo nội dung công bố, thương nhân khai báo hồ sơ đăng ký thương nhân lần đầu qua hệ thống eCoSys của Bộ Công Thương. Hồ sơ đề nghị cấp C/O có thể được khai báo, đính kèm trên hệ thống eCoSys; nộp trực tiếp tại trụ sở của tổ chức cấp C/O; hoặc gửi qua bưu điện.
Sau khi tiếp nhận hồ sơ, tổ chức cấp C/O kiểm tra tính hợp lệ, thông báo việc chấp nhận cấp C/O, yêu cầu bổ sung chứng từ, đề nghị kiểm tra lại chứng từ, từ chối cấp C/O nếu thuộc trường hợp không đủ điều kiện, hoặc đề nghị kiểm tra tại cơ sở sản xuất khi cần thiết.
Việc sửa đổi thủ tục cấp C/O mẫu EUR.1 góp phần hoàn thiện quy trình chứng nhận xuất xứ, tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong quá trình chuẩn bị hồ sơ, chứng từ xuất khẩu, nhất là đối với hàng hóa cần tận dụng ưu đãi thuế quan theo các hiệp định thương mại tự do.