Đồng Nai tìm lời giải tăng trưởng từ công nghệ và dữ liệu số

Diễn ra ngày 31/10 trong khuôn khổ DigiFest Đồng Nai 2026, Diễn đàn Cấp cao với chủ đề “Chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo: Từ chủ trương đến thực chất - Kiến tạo động lực tăng trưởng mới cho thành phố Đồng Nai” đã quy tụ đại diện các cơ quan Trung ương, lãnh đạo địa phương, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp công nghệ trong nước, quốc tế.

Các tham luận và phiên thảo luận tập trung vào khả năng chuyển hóa tiềm lực công nghiệp, hạ tầng chiến lược và nguồn lực dữ liệu thành những động lực tăng trưởng mới cho Đồng Nai, đồng thời đề xuất các mô hình triển khai phù hợp với từng lĩnh vực, địa bàn.

Đưa công nghệ vào giải quyết bài toán phát triển thực chất

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch UBND thành phố Đồng Nai Nguyễn Văn Út nhấn mạnh năm 2026 đánh dấu cột mốc lịch sử khi Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương thứ 7 của cả nước. Kinh tế thành phố trong 9 tháng đầu năm duy trì đà tăng trưởng tích cực, với GRDP ước tăng 10,01% và chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 12,55% so với cùng kỳ.

Quán triệt tinh thần các Nghị quyết số 57-NQ/TW và số 16-NQ/TW của Bộ Chính trị, Đồng Nai xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực tăng trưởng chủ yếu.

Lãnh đạo thành phố nhấn mạnh tinh thần “ba thật”: Bài toán thật, giải pháp thật, hiệu quả thật; đồng thời tập trung vào ba trọng tâm: Lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh; chuyển mạnh tư duy chính quyền từ quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển.

Đánh giá cao định hướng phát triển thực chất của địa phương, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Thu Hà cho rằng thể chế cần đi trước một bước để mở đường cho các mô hình phát triển mới. Việc kết hợp nền tảng công nghiệp, lợi thế liên kết vùng và Cảng hàng không quốc tế Long Thành với công nghệ, dữ liệu số sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh bền vững của thành phố.

Theo bà Lê Thu Hà, chuyển đổi số chỉ phát huy đầy đủ giá trị khi giải quyết được những bài toán cụ thể, đồng thời phải gắn với phát triển kỹ năng số, bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo đảm an toàn thông tin.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long nhận định Đồng Nai có tiềm năng tăng trưởng lớn nhờ nền tảng công nghiệp, vị trí trung tâm vùng Đông Nam Bộ và cơ hội phát triển từ Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Trong mục tiêu duy trì tăng trưởng hai con số, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần được đưa trực tiếp vào quá trình tạo ra tăng trưởng, xuất phát từ nhu cầu thực tiễn và đóng góp giá trị cụ thể cho kinh tế địa phương.

Từ yêu cầu đó, Thứ trưởng đề nghị Đồng Nai tập trung vào ba định hướng then chốt.

Thứ nhất, nâng cấp nền công nghiệp hiện hữu gắn với thu hút có chọn lọc các ngành công nghệ cao. Thành phố cần hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cải tiến quy trình sản xuất bằng các giải pháp tự động hóa, trí tuệ nhân tạo có chi phí hợp lý, dễ triển khai; đồng thời cải thiện môi trường đầu tư thông qua quản trị dữ liệu số minh bạch, tránh đầu tư phân tán.

Thứ hai, chủ động xây dựng hệ sinh thái kinh tế khai thác lợi thế Cảng hàng không quốc tế Long Thành, kết nối chuỗi cung ứng logistics bằng công nghệ số, phát triển các dịch vụ kỹ thuật, thương mại bổ trợ và chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao.

Thứ ba, đổi mới cách thức tổ chức thực hiện, chuyển nhu cầu phát triển thành các bài toán công nghệ có địa chỉ cụ thể, tổ chức thử nghiệm và đo lường hiệu quả trước khi nhân rộng.

Thứ trưởng Phạm Đức Long khẳng định Bộ Khoa học và Công nghệ sẵn sàng đồng hành, kết nối các viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ trong và ngoài nước, hỗ trợ chuyển giao công nghệ và tháo gỡ khó khăn cho Đồng Nai.

Cụ thể hóa tầm nhìn đô thị bằng những giải pháp từ cơ sở

Bên cạnh những định hướng chính sách, báo cáo chiến lược của thành phố Đồng Nai tại Diễn đàn đã phác thảo lộ trình phát triển không gian địa kinh tế mới sau sáp nhập.

Với diện tích hơn 12.737 km², dân số trên 5 triệu người và 89 khu công nghiệp theo quy hoạch, thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 11% trong năm 2026, nâng quy mô nền kinh tế lên 70 tỷ USD vào năm 2035 và phấn đấu đạt 600 tỷ USD vào năm 2065. Tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GRDP được định hướng đạt tối thiểu 30% vào năm 2030 và 40-45% vào năm 2035.

Không gian phát triển được định hướng tái cấu trúc thành bốn hành lang kinh tế chiến lược, gồm hành lang hàng không - cảng biển - logistics kết nối TP.HCM với Biên Hòa, Long Thành và cảng Phước An; hành lang kết nối đa ngành từ Biên Hòa đi Tây Nguyên; hành lang thương mại quốc tế qua cửa khẩu Hoa Lư sang Campuchia; cùng hành lang liên kết vùng duyên hải - cao nguyên.

Thành phố cũng định hướng vận hành khung kiến trúc đô thị thông minh 5 lớp, tập trung giải quyết các bài toán về giao thông đa phương thức, cảnh báo ngập lụt và môi trường tự động, số hóa hạ tầng kỹ thuật, cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình.

Đặc biệt, khu vực phụ cận sân bay Long Thành với quy mô dân số hơn 2,5 triệu người được định hướng phát triển các mô hình khu thương mại tự do, trung tâm tài chính hàng không, công nghiệp bán dẫn, thiết kế vi mạch không nhà máy và công nghiệp bảo dưỡng tàu bay; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi các khu công nghiệp hiện hữu theo hướng sinh thái, thông minh.

Từ các mục tiêu chiến lược, đại diện doanh nghiệp hạ tầng số và công nghiệp sản xuất đã đề xuất những mô hình triển khai gắn với nhu cầu thực tế của từng địa bàn, lĩnh vực.

Đại diện Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) trình bày giải pháp chuyển đổi số cấp xã, phường nhằm thúc đẩy kinh tế số từ cơ sở. Theo đó, doanh nghiệp kiến nghị khung 32 bài toán chuyển đổi số, áp dụng linh hoạt đối với ba nhóm địa bàn: Đô thị, nông thôn và miền núi, biên giới.

Giải pháp nền tảng chính quyền cơ sở thông minh được đề xuất nhằm kết nối dữ liệu trên một màn hình điều hành, hỗ trợ hoạt động của lãnh đạo địa phương, cán bộ chuyên trách, tổ công nghệ số cộng đồng, đồng thời tạo thuận lợi cho người dân và hộ kinh doanh tiếp cận các dịch vụ số.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, đại diện Công ty Cổ phần Thành Thành Công - Biên Hòa chỉ ra những điểm nghẽn như tỷ lệ đăng ký sử dụng nền tảng số cao nhưng mức độ vận hành thường xuyên còn thấp, dữ liệu chuỗi giá trị phân mảnh và năng lực logistics, chế biến sâu chưa theo kịp quy mô vùng nguyên liệu.

Từ kinh nghiệm triển khai hệ điều hành nông nghiệp số AgriOS, doanh nghiệp đề xuất bốn trụ cột giải pháp: Phát huy vai trò doanh nghiệp dẫn dắt; quy hoạch vùng chuyên canh tập trung gắn với cơ giới hóa; xây dựng nền tảng dữ liệu nông nghiệp dùng chung, liên thông từ đồng ruộng đến bàn ăn; phát triển chính sách hỗ trợ tài chính gắn với kết quả thực tế.

Doanh nghiệp cũng cam kết đồng hành cùng chính quyền thành phố xây dựng hệ thống dữ liệu quản trị ngành trồng trọt và chuyển giao công nghệ cho các hợp tác xã, nông hộ liên kết.

Những đề xuất tại Diễn đàn cho thấy yêu cầu chuyển đổi số đang được cụ thể hóa từ cấp quản lý đến hoạt động sản xuất, kinh doanh. Dữ liệu được xác định là nền tảng cho quản trị và ra quyết định; doanh nghiệp, người dân là trung tâm phục vụ; hiệu quả phát triển và sự hài lòng của người dân là thước đo kết quả thực hiện.

Đây cũng là định hướng được Đồng Nai đặt ra trong quá trình khai thác các lợi thế công nghiệp, hạ tầng logistics và Cảng hàng không quốc tế Long Thành, hướng tới mục tiêu phát triển đô thị thông minh, kinh tế số và tăng trưởng bền vững.