Dự kiến năm 2026 huy động 5,5 tỷ USD vốn ODA

Tại cuộc họp Ban Chỉ đạo quốc gia về ODA ngày 16/1,  Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương thông tin về lý do giải ngân vốn ODA thấp năm 2025 và kế hoạch triển khai vốn vay nước ngoài quan trọng trong giai đoạn 2025-2030 nhằm thúc đẩy phát triển hạ tầng quốc gia.

Thứ trưởng Trần Quốc Phương cho biết, trong năm 2025, Việt Nam đã ký vay mới khoảng 624 triệu USD vốn vay ODA và vay ưu đãi nước ngoài cho 10 chương trình, dự án từ các nhà tài trợ đa phương và song phương, tương đương mức huy động của năm 2024.

Về thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công nguồn vốn nước ngoài, tổng số vốn giải ngân trong năm 2025 đạt 8.942.716,15 triệu đồng (hơn 8.900 tỷ đồng). Trong đó, kế hoạch vốn nước ngoài năm 2024 kéo dài giải ngân đạt hơn 717 tỷ đồng, tương đương 32,93% kế hoạch; kế hoạch vốn năm 2025 giải ngân đạt hơn 8.225 tỷ đồng, tương ứng 35,27%, thấp hơn cùng kỳ năm trước.

Riêng khối bộ, ngành Trung ương, tỷ lệ giải ngân kế hoạch vốn năm 2025 đạt 46,02%. Ước tính đến hết ngày 31/1/2026, tổng giải ngân vốn nước ngoài năm 2025 đạt khoảng 10,5 nghìn tỷ đồng, xấp xỉ 45% kế hoạch.

Theo đánh giá của Thứ trưởng Trần Quốc Phương, tiến độ giải ngân đầu tư công nguồn vốn nước ngoài năm 2025 thấp hơn cùng kỳ năm trước do các vướng mắc trong quá trình chuẩn bị và triển khai dự án, bao gồm thủ tục về đất đai, tái định cư và các bước thực hiện đầu tư. Một số dự án còn gặp khó khăn trong đấu thầu, ký kết hợp đồng và hoàn thiện hồ sơ điều chỉnh liên quan.

Ngoài ra, các quy trình đàm phán, ký kết và điều chỉnh hiệp định vay vẫn cần thời gian để hoàn tất; việc thực hiện giải ngân song song kế hoạch vốn của nhiều năm cũng ảnh hưởng đến tỷ lệ giải ngân của năm 2025. Những yếu tố khách quan trong quá trình thi công tiếp tục tác động đến tiến độ chung.

Theo Thứ trưởng Trần Quốc Phương, để tháo gỡ khó khăn, từ tháng 10/2025, Việt Nam đã phê duyệt và ban hành nhiều quy định pháp luật mới liên quan đến vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài.

Nổi bật là Luật số 141/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý nợ công, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Luật này đổi mới căn bản khâu đề xuất khoản vay, đơn giản hóa trình tự, thủ tục, hồ sơ, cắt giảm thủ tục hành chính và tăng cường phân cấp, phân quyền trong đàm phán, ký kết điều ước quốc tế về vốn vay ODA và vay ưu đãi.

Bên cạnh đó, Luật số 137/2025/QH15 sửa đổi Luật Điều ước quốc tế rút ngắn thời gian thẩm định, cho phép đồng thời đề xuất ký và phê duyệt hoặc phê chuẩn điều ước quốc tế, góp phần rút ngắn thời gian đàm phán và ký kết các khoản ODA không hoàn lại.

Cùng với đó, Chính phủ đang hoàn thiện các nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 242/2025/NĐ-CP và các nghị định liên quan đến quản lý nợ công, cho vay lại vốn ODA và vốn vay ưu đãi, theo hướng đơn giản hóa thủ tục, mở rộng đối tượng tiếp cận vốn, điều chỉnh cơ chế cấp phát và cho vay lại phù hợp với khả năng tài chính của địa phương và đơn vị sự nghiệp công lập.

Lãnh đạo Bộ Tài chính cho biết, nhu cầu huy động vốn vay của Chính phủ giai đoạn 2025-2027 khoảng 2.218,3 nghìn tỷ đồng. Riêng trong năm 2026, dự kiến tổng trị giá huy động vốn vay nước ngoài khoảng 146.280 tỷ đồng, tương đương 5,5 tỷ USD, nhằm đáp ứng nhu cầu triển khai nhiều dự án quan trọng quốc gia.

Về dài hạn, Đề án định hướng huy động, quản lý và sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi giai đoạn 2026–2030 đang được hoàn thiện để trình Thủ tướng Chính phủ quyết định. Theo đó, tổng vốn vay ODA và vay ưu đãi dự kiến huy động trong giai đoạn này khoảng 38 tỷ USD.

Đề án xác định vốn ODA và vốn vay ưu đãi tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong tổng thể các nguồn vốn đầu tư phát triển, ưu tiên cho các dự án hạ tầng trọng điểm, có tính lan tỏa, tạo đột phá và chuyển đổi trạng thái phát triển ở cấp quốc gia, vùng và địa phương.