Giải ngân kinh phí khoa học, công nghệ cần gắn với kết quả đầu ra

Sáng 27/10, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tổ chức hội nghị trực tuyến với các Sở KH&CN nhằm đánh giá tình hình giải ngân kinh phí năm 2026, trao đổi kinh nghiệm và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Bộ trưởng Vũ Hải Quân chủ trì hội nghị tại điểm cầu chính.

Giải ngân tại địa phương đạt 38,49%

Báo cáo tại Hội nghị, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính Hoàng Thị Phương Lựu cho biết, tổng dự toán kinh phí khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được sử dụng trên cả nước là 52.680,28 tỷ đồng. Đến ngày 26/10, số giải ngân đạt 21.693,48 tỷ đồng, tương đương 41,18%.

Đối với khối địa phương, tổng dự toán được sử dụng là 28.032,79 tỷ đồng, trong đó đã giải ngân 10.789,36 tỷ đồng, đạt 38,49%. Số kinh phí chưa giải ngân còn 17.243,43 tỷ đồng.

Xét theo lĩnh vực, tỷ lệ giải ngân tại địa phương đạt 47,15% đối với khoa học, công nghệ; 27,54% đối với đổi mới sáng tạo và 30,23% đối với chuyển đổi số. Theo nguồn kinh phí, chi đầu tư phát triển đạt 43,78%, trong khi chi thường xuyên đạt 37,18%.

Một số địa phương ghi nhận tỷ lệ giải ngân cao. Huế đạt 65,21%, Tuyên Quang đạt 65,17%; các địa phương Thái Nguyên, Cần Thơ, Quảng Trị, Khánh Hòa và Đà Nẵng cũng nằm trong nhóm có tỷ lệ giải ngân từ 50% trở lên.

Xét về giá trị tuyệt đối, 10 địa phương có số giải ngân lớn nhất đạt tổng cộng 7.778,35 tỷ đồng, chiếm 72,1% tổng số giải ngân của khối địa phương. Trong đó, TP. Hồ Chí Minh giải ngân 2.711,87 tỷ đồng, Hà Nội đạt 2.035,14 tỷ đồng và Đà Nẵng đạt 697,70 tỷ đồng.

Bên cạnh yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, Bộ KH&CN nhấn mạnh giải ngân không phải là mục tiêu duy nhất. Theo quy định của Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, ngân sách nhà nước dành cho lĩnh vực này phải được sử dụng có trọng tâm, trọng điểm, gắn với kết quả và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ. Kết quả giải ngân năm 2026 cùng sản phẩm đầu ra tương ứng sẽ là căn cứ xem xét bố trí ngân sách các năm tiếp theo cho từng bộ, ngành, địa phương.

Tháo gỡ vướng mắc, tăng trách nhiệm thực hiện

Tại Hội nghị, đại diện các đơn vị chuyên môn thuộc Bộ KH&CN đã trao đổi về những khó khăn trong thủ tục quản lý nhiệm vụ, triển khai đổi mới sáng tạo và thực hiện các dự án chuyển đổi số; đồng thời làm rõ một số cơ chế tại các luật và nghị định hướng dẫn mới.

Vụ trưởng Vụ Khoa học Kỹ thuật và Công nghệ Nguyễn Phú Hùng cho biết, Nghị định số 267/2025/NĐ-CP quy định thời gian ký hợp đồng giao nhiệm vụ tối đa 120 ngày kể từ ngày hết hạn nộp hồ sơ đề xuất. Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15 cũng quy định cơ chế giao quyền quản lý, sử dụng và quyền sở hữu kết quả nhiệm vụ cho tổ chức chủ trì tương ứng với phần kinh phí ngân sách nhà nước, theo quy định của pháp luật.

Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo Nguyễn Mai Dương phân biệt hai hình thức triển khai nhiệm vụ gồm: Đặt hàng nhằm giải quyết các bài toán từ yêu cầu thực tiễn của địa phương và tài trợ hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ. Cơ chế hiện hành cũng hướng tới bảo đảm sự bình đẳng giữa các chủ thể tham gia, không phân biệt cấp hành chính.

Đối với chuyển đổi số, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia Lê Anh Tuấn thông tin, Nghị định số 224/2026/NĐ-CP quy định về trách nhiệm của chủ đầu tư trong trường hợp đã tổ chức thu thập báo giá công khai, minh bạch, đồng thời cho phép phê duyệt thiết kế chi tiết và dự toán đồng thời.

Để hoàn thành kế hoạch năm 2026, Bộ KH&CN đề nghị các địa phương khẩn trương xác định nguyên nhân chậm giải ngân, chủ động ban hành quy trình quản lý thuộc thẩm quyền, tăng cường phối hợp với doanh nghiệp và hiệp hội để triển khai các dự án đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Các địa phương cần cập nhật số liệu giải ngân hằng tuần, phối hợp với Kho bạc Nhà nước đối soát dữ liệu. Với nguồn kinh phí ngân sách trung ương bổ sung không còn khả năng giải ngân trong năm, địa phương cần chủ động đề xuất hủy dự toán hoặc hoàn trả để cấp có thẩm quyền xem xét điều chỉnh, bố trí cho nhiệm vụ khác có khả năng sử dụng vốn.

Bộ KH&CN đồng thời yêu cầu gắn việc cấp kinh phí tiếp theo với đánh giá tiến độ và kết quả thực hiện; tổ chức chủ trì chịu trách nhiệm về sản phẩm đã cam kết. Việc đẩy nhanh giải ngân phải đi đôi với hiệu quả thực chất, không chạy theo tỷ lệ mà xem nhẹ chất lượng và kết quả đầu ra của nhiệm vụ.