Gỡ thẻ vàng IUU: Thủ tướng yêu cầu hành động dứt điểm để bảo vệ thị trường thủy sản

Tại phiên họp của Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) vừa diễn ra, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh yêu cầu xử lý dứt điểm các nhiệm vụ tồn đọng, coi đây là điều kiện tiên quyết để bảo vệ thị trường, doanh nghiệp và sinh kế lâu dài của ngư dân.

Phiên họp rà soát toàn diện tiến độ thực hiện các nhiệm vụ Chính phủ giao, từ hoàn thiện báo cáo gửi EC, quản lý đội tàu cá, giám sát hoạt động khai thác, đến kiểm soát ra – vào cảng, truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) và công tác truyền thông. Bên cạnh những chuyển biến nhất định, Thủ tướng chỉ rõ thực tế đáng lo ngại: một số nhiệm vụ vẫn triển khai chậm, chưa có đột phá so với tuần trước, trong khi thời gian chuẩn bị làm việc với EC không còn nhiều.

Gỡ “thẻ vàng” gắn với phát triển kinh tế thủy sản bền vững

Theo Thủ tướng, mục tiêu chống khai thác IUU không chỉ dừng ở việc đáp ứng yêu cầu của EC, mà phải hướng tới “mục tiêu kép”: vừa gỡ bỏ cảnh báo, vừa tái cấu trúc ngành thủy sản theo hướng bền vững, có trách nhiệm, giảm dần phụ thuộc vào khai thác, tăng tỷ trọng nuôi trồng và chế biến sâu. Đây là yêu cầu mang tính chiến lược, tác động trực tiếp đến chuỗi giá trị thủy sản, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu và khả năng mở rộng thị trường quốc tế.

Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương vào cuộc với tinh thần chủ động cao nhất, không né tránh trách nhiệm, không báo cáo đối phó. Báo cáo gửi EC phải trung thực, khách quan, thống nhất số liệu giữa các cấp, tuyệt đối tránh tình trạng hình thức, chạy theo thành tích – yếu tố từng khiến Việt Nam nhiều lần bị EC nhắc nhở.

Một điểm nhấn quan trọng được Thủ tướng nhắc lại là thực hiện chế độ báo cáo theo phương châm “6 rõ”: rõ việc đã làm, rõ kết quả, rõ tồn tại, rõ nguyên nhân, rõ trách nhiệm và rõ cam kết tiến độ. Cách làm này nhằm chuyển từ báo cáo tổng hợp chung chung sang quản trị bằng dữ liệu và trách nhiệm cá nhân – yếu tố then chốt để cải thiện niềm tin của đối tác quốc tế.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao hoàn thiện báo cáo gửi EC trước thời hạn, đồng thời duy trì trao đổi thường xuyên để kịp thời cung cấp thông tin theo yêu cầu của phía bạn. Với dự thảo Chỉ thị mới về chống khai thác IUU, Thủ tướng yêu cầu cập nhật đầy đủ các chỉ đạo gần đây và trình ban hành trong thời gian rất ngắn, thể hiện quyết tâm chính trị ở mức cao.

Phân công rõ vai trò từng bộ, ngành

Trên bình diện điều hành, các bộ được giao nhiệm vụ cụ thể, gắn với chức năng quản lý và tác động trực tiếp đến thị trường. Bộ Công an tiếp tục điều tra, xử lý dứt điểm các vụ gian lận nguồn gốc thủy sản – vấn đề không chỉ vi phạm pháp luật mà còn làm tổn hại nghiêm trọng đến uy tín doanh nghiệp xuất khẩu. Bộ Quốc phòng tăng cường kiểm soát tàu cá xuất, nhập bến, kiên quyết không cho ra khơi đối với tàu không đủ điều kiện; triển khai bắt buộc khai báo eCDT từ đầu năm 2026.

Bộ Ngoại giao phối hợp hoàn thiện báo cáo theo chuẩn mực quốc tế, đồng thời xử lý các vụ việc tàu cá, ngư dân Việt Nam vi phạm vùng biển nước ngoài – nội dung EC đặc biệt quan tâm. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch được yêu cầu đẩy mạnh truyền thông đúng trọng tâm, góp phần định hình hình ảnh Việt Nam là quốc gia có trách nhiệm trong khai thác thủy sản.

Đối với các địa phương ven biển, Thủ tướng yêu cầu rà soát, “khép hồ sơ” các vụ việc tồn đọng về giám sát hành trình, vượt ranh giới khai thác; triển khai đồng bộ eCDT tại cảng cá. Đáng chú ý, 15/22 địa phương chưa ban hành kế hoạch chuyển đổi nghề cho ngư dân phải hoàn thành trong thời hạn rất ngắn. Nếu chậm trễ, người đứng đầu địa phương phải chịu trách nhiệm trước Chính phủ.

Thông điệp xuyên suốt được Thủ tướng nhấn mạnh là: chống khai thác IUU không chỉ là yêu cầu pháp lý, mà là bài toán kinh tế – uy tín – phát triển bền vững. Việc gỡ “thẻ vàng” sẽ mở ra dư địa lớn cho xuất khẩu thủy sản, củng cố niềm tin của thị trường quốc tế và tạo nền tảng lâu dài cho doanh nghiệp, ngư dân yên tâm đầu tư, sản xuất.