Hàng nghìn công trình hạ tầng thiết yếu làm thay đổi diện mạo vùng dân tộc thiểu số Cao Bằng

Nhờ cơ chế đặc thù, sự tham gia tích cực của người dân với hàng nghìn ngày công và hiến đất, cùng cách làm linh hoạt, minh bạch, các công trình không chỉ nâng cao chất lượng cuộc sống, giảm nghèo bền vững mà còn góp phần thay đổi rõ nét diện mạo vùng sâu, vùng xa, biên giới của tỉnh miền núi này.

Hạ tầng được khơi thông, sinh kế có cơ hội bứt phá

Cao Bằng xác định các Chương trình mục tiêu quốc gia, trong đó trọng tâm là Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, là cơ hội lớn và nguồn lực mang tính bao trùm, toàn diện, tạo động lực thúc đẩy phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa và khu vực biên giới của tỉnh.

Giai đoạn 2021-2025, việc triển khai Chương trình đã đạt nhiều kết quả tích cực. Trong 21 chỉ tiêu đề ra, Cao Bằng đã hoàn thành và vượt 12 chỉ tiêu quan trọng, nổi bật như: tỷ lệ giảm nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số đạt bình quân 4%/năm; 70% số thôn có đường ô tô đến trung tâm được cứng hóa; 100% trạm y tế được kiên cố hóa; tỷ lệ trẻ 5 tuổi đến trường đạt 99,8%; trên 97% trẻ em trong độ tuổi tiểu học đến lớp; 95% học sinh THCS ra lớp; trên 90% người dân từ 15 tuổi trở lên biết đọc, viết tiếng Việt.

Những kết quả đạt được đã góp phần giải quyết căn bản các khó khăn về đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào các dân tộc trên địa bàn tỉnh, củng cố niềm tin của nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước; qua đó tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc, giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội và tạo chuyển biến rõ nét trong phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Song song với đó, công tác chăm lo đời sống người có công, các đối tượng chính sách và giảm nghèo vùng dân tộc thiểu số luôn được quan tâm triển khai, đạt nhiều kết quả tích cực. Nhân dân chấp hành nghiêm chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững.

Trong giai đoạn 2021-2025, thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, tổng nguồn vốn ngân sách Trung ương giao cho Cao Bằng giai đoạn 2022-2025 đạt trên 5.033 tỷ đồng; ngân sách địa phương đối ứng hơn 117 tỷ đồng.

Từ nguồn lực này, tỉnh đã đầu tư 1.204 công trình, hạng mục hạ tầng thiết yếu, gồm: 8 cụm định canh định cư tập trung; 151 công trình nước sinh hoạt; 630 công trình giao thông; 98 công trình thủy lợi; 16 công trình cầu; 14 chợ xã; 31 trạm y tế; 108 trường học; 118 nhà văn hóa, sân thể thao; 23 công trình điện sinh hoạt; 3 cụm di tích lịch sử và 4 công trình khác.

Đáng chú ý, theo cơ chế đặc thù đối với công trình quy mô nhỏ, kỹ thuật đơn giản, tỉnh đã triển khai 243 công trình với tổng mức đầu tư trên 200 tỷ đồng. Người dân tham gia đóng góp hơn 15.000 ngày công lao động, hiến trên 11.000 m² đất cùng nhiều vật liệu tại chỗ, thể hiện sự đồng thuận và vai trò chủ thể rõ nét của cộng đồng.

Các công trình hạ tầng được triển khai, từ đường bê tông liên thôn đến trường học, trạm y tế được kiên cố hóa; hơn 19.000 hộ nghèo, cận nghèo được hỗ trợ nhà ở, từng bước xóa nhà tạm, nhà dột nát. Những con đường đất lầy lội trước đây nay thành đường phẳng, xe cơ giới vào tận ngõ bản, tạo điều kiện cho giao thương và phát triển sản xuất.

Có thể thấy, hiệu quả đầu tư đã được đo bằng chất lượng đổi thay trong đời sống. Giai đoạn 2021-2025, tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 4,24%/năm, đạt và vượt mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh trong điều kiện hơn 94% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số.

Nỗ lực bền bỉ trong hành trình nâng cao đời sống vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Từ thực tiễn triển khai đầu tư hạ tầng thiết yếu ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, Cao Bằng đã đúc kết nhiều kinh nghiệm quan trọng. Trước hết, vai trò dẫn dắt của chính quyền địa phương, đặc biệt là người đứng đầu được xem là yếu tố quyết định, bởi sự chủ động, công khai và minh bạch ngay từ khâu xây dựng dự án giúp người dân dễ dàng tiếp cận thông tin và sẵn sàng tham gia cơ chế nhà thầu cộng đồng.

Song song với đó, tỉnh chú trọng hoàn thiện khung pháp lý và hướng dẫn cụ thể, xây dựng sổ tay, biểu mẫu tiêu chuẩn để các địa phương có thể áp dụng nhanh chóng và thống nhất. Khi hành lang pháp lý rõ ràng, quá trình triển khai trở nên thuận lợi hơn, giảm được nhiều vướng mắc khi tiến hành triển khai.

Đi cùng với hoàn thiện khung pháp lý là yêu cầu thông tin kịp thời nội dung công việc, thời gian thực hiện, năng lực, kinh nghiệm, tay nghề, nguồn lực tài chính… công khai, để người dân xem xét tham gia thực hiện và đóng góp vào công trình theo cơ chế đặc thù.

Đáng chú ý, Cao Bằng cũng tiến hành phân cấp cho chính quyền cơ sở hoàn toàn từ lựa chọn danh mục, phê duyệt thủ tục hồ sơ, tự chịu trách nhiệm tính minh bạch, chất lượng, tiến độ…Việc trao quyền này giúp địa phương xử lý công việc linh hoạt, sát với nhu cầu thực tế hơn.

Cùng với đó, tỉnh ưu tiên đơn giản hóa quy trình thủ tục và lựa chọn nhà thầu đối với các dự án quy mô nhỏ, kỹ thuật không phức tạp. Cách làm này rút ngắn đáng kể thời gian thực hiện, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Cao Bằng cũng tăng cường công tác giám sát, kiểm tra công trình dự án. Thiết lập cơ chế giám sát cộng đồng rộng rãi, có vị trí pháp lý thoả đáng trong nghiệm thu, hoàn công. Từ thực tiễn, những công trình được theo dõi chặt chẽ thường đạt chất lượng tốt hơn, hạn chế thất thoát và lãng phí, đồng thời củng cố niềm tin của người dân vào chương trình.

Có thể thấy, những kết quả đạt được trong thời gian qua đã cho thấy nỗ lực bền bỉ của Cao Bằng trong hành trình nâng cao đời sống vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Dẫu chặng đường phía trước còn không ít thách thức, nhưng với cách làm linh hoạt, sự hỗ trợ kịp thời của Nhà nước và sự đồng thuận của người dân, tỉnh hoàn toàn có cơ sở để kỳ vọng vào việc triển khai thành công Chương trình. Qua đó, Cao Bằng tiếp tục khẳng định vị thế của một vùng đất biên cương giàu tiềm năng, đậm đà bản sắc và đang chuyển mình mạnh mẽ trên con đường phát triển bền vững.