Hoàn thiện khung vận hành thị trường bán buôn điện cạnh tranh

Theo quy định, đối tượng áp dụng bao gồm các đơn vị phát điện, đơn vị bán buôn điện, đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện, đơn vị truyền tải điện, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), các đơn vị cung cấp nhiên liệu cùng khách hàng sử dụng điện lớn tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp.

Cụ thể, các nhà máy điện có công suất đặt trên 30 MW đấu nối vào hệ thống điện quốc gia phải đăng ký tham gia trực tiếp thị trường điện. Đối với các nhà máy thủy điện và các dự án năng lượng tái tạo có công suất từ 10 MW trở lên, đơn vị phát điện có thể lựa chọn tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp theo quy định hiện hành.

Để đủ điều kiện tham gia thị trường, các đơn vị phải đáp ứng yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật, bao gồm hệ thống công nghệ thông tin, hệ thống điều khiển giám sát và thu thập dữ liệu (SCADA), hệ thống quản lý năng lượng (EMS), hệ thống đo đếm điện năng và chữ ký số. Những yêu cầu này nhằm bảo đảm hoạt động giao dịch, giám sát và thanh toán trên thị trường được thực hiện chính xác, an toàn và đồng bộ.

Thông tư cũng quy định rõ nguyên tắc vận hành thị trường điện theo hướng công khai, minh bạch và không phân biệt đối xử giữa các thành viên tham gia. Mỗi ngày giao dịch được xác định từ 0 giờ đến 24 giờ, tạo cơ sở thống nhất cho việc lập kế hoạch vận hành và giao dịch điện năng.

Về cơ chế hình thành giá, giá thị trường điện toàn phần gồm hai thành phần là giá điện năng thị trường (SMP) và giá công suất thị trường (CAN). Trong đó, giá điện năng được xác định trên cơ sở phương pháp lập lịch không ràng buộc, còn giá công suất thị trường được tính toán theo kế hoạch vận hành năm.

Đáng chú ý, hằng năm đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện sẽ lựa chọn “nhà máy điện mới tốt nhất” làm cơ sở xác định giá công suất thị trường. Nhà máy được lựa chọn phải là nhà máy nhiệt điện than hoặc tua-bin khí chu trình hỗn hợp mới đưa vào vận hành trong năm trước đó và có chi phí phát điện toàn phần bình quân thấp nhất.

Đối với các nhà máy nhiệt điện, giá trần bản chào được xác định hằng năm trên cơ sở giá nhiên liệu và các thông số kỹ thuật liên quan, đồng thời được điều chỉnh khi giá than, khí hoặc dầu biến động. Trong khi đó, đối với các nhà máy thủy điện, giá trị nước là căn cứ quan trọng để xây dựng bản chào giá, góp phần tối ưu hóa vận hành hồ chứa và phát điện.

Theo quy định của thị trường điện ngày tới, các đơn vị phát điện phải gửi bản chào giá trước 11 giờ 30 phút của ngày D-1. Mỗi bản chào được phép bao gồm tối đa 10 cặp giá - công suất cho từng chu kỳ giao dịch. Giá chào không được thấp hơn mức giá sàn và không vượt quá giá trần đã được phê duyệt. Các nhà máy điện gió và điện mặt trời cũng phải thực hiện chào giá theo quy định của thị trường điện.

Lịch huy động nguồn điện sẽ được công bố trước 16 giờ hằng ngày, bao gồm lịch huy động không ràng buộc và lịch huy động có ràng buộc, trong đó xem xét đầy đủ các điều kiện kỹ thuật của hệ thống điện và lưới điện.

Bên cạnh đó, Thông tư quy định đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện có trách nhiệm thu thập dữ liệu đo đếm, xác định giá thị trường, thực hiện thanh toán và giám sát hoạt động của các đơn vị tham gia. Các thông tin về dự báo phụ tải, giá trị nước, kế hoạch bảo dưỡng sửa chữa, kết quả tính toán giá thị trường và các dữ liệu phục vụ vận hành phải được công khai trên hệ thống thông tin của thị trường điện.