Hợp tác Việt Nam - EU: Từ nghiên cứu vật liệu đến ứng dụng công nghệ

Diễn đàn tập trung trao đổi về vai trò của vật liệu tiên tiến đối với năng lực cạnh tranh công nghiệp, tự chủ công nghệ và phát triển bền vững; đồng thời mở ra các hướng hợp tác trong nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả khoa học giữa Việt Nam và EU.

Vật liệu tiên tiến gắn với tự chủ công nghệ

Phát biểu tại diễn đàn, ông Nguyễn Đắc Bình Minh - Phó Viện trưởng Viện Đổi mới sáng tạo Quốc gia, nhấn mạnh vai trò chiến lược của vật liệu tiên tiến đối với năng lực cạnh tranh công nghiệp và khả năng làm chủ công nghệ. Các lĩnh vực như vật liệu bán dẫn, năng lượng và công nghệ pin được xác định là những hướng nghiên cứu có nhiều tiềm năng hợp tác.

Theo ông Nguyễn Đắc Bình Minh, hợp tác khoa học và công nghệ không nên chỉ dừng ở trao đổi tri thức, kinh nghiệm mà cần hướng tới phát triển năng lực công nghệ, đưa kết quả nghiên cứu vào ứng dụng thực tiễn, tạo ra giá trị cụ thể cho doanh nghiệp và xã hội.

Ông kỳ vọng các kết nối tại diễn đàn sẽ được cụ thể hóa bằng chương trình nghiên cứu chung, hoạt động chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Bộ Khoa học và Công nghệ sẵn sàng tạo điều kiện kết nối các đối tác Việt Nam và châu Âu, góp phần phát triển các hoạt động hợp tác thực chất.

Về phía EU, ông Gonzalo Serrano, Phó Trưởng ban Hợp tác, Phái đoàn EU tại Việt Nam, cho biết quan hệ Việt Nam - EU được nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 1/2026, tạo thêm cơ sở để mở rộng hợp tác trong khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo ông, vật liệu tiên tiến có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng tự chủ công nghệ và bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh EU quan tâm xây dựng chính sách phát triển vật liệu tiên tiến, định hướng phát triển công nghiệp vật liệu của Việt Nam cũng tạo ra dư địa hợp tác giữa hai bên.

EU mong muốn tăng cường các hoạt động kết nối nhà khoa học, đào tạo nhân lực và triển khai những chương trình hợp tác có tính ứng dụng. Đặc biệt, cần đưa doanh nghiệp và nhà đầu tư tham gia sâu hơn vào quá trình nghiên cứu, để các kết quả khoa học có cơ hội tiếp cận thị trường.

Kết nối phòng thí nghiệm với nhu cầu doanh nghiệp

Tại diễn đàn, đại diện Đại học Bách khoa Hà Nội Nguyễn Đức Hòa cho rằng vật liệu tiên tiến là nền tảng cho nhiều lĩnh vực như bán dẫn, lưu trữ năng lượng và sản xuất thông minh. Trong khi đó, Việt Nam vẫn phụ thuộc vào nguồn cung và công nghệ từ bên ngoài ở một số nhóm vật liệu, đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực nghiên cứu và phát triển trong nước.

Hợp tác với EU có thể giúp Việt Nam kết hợp nguồn nhân lực trẻ, năng lực sản xuất đang phát triển với kinh nghiệm nghiên cứu và hạ tầng khoa học của châu Âu. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả tiềm năng này, cần tăng cường liên kết giữa cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp, gắn hoạt động khoa học với nhu cầu sản xuất.

Các chuyên gia cũng lưu ý chính sách quản lý cần phù hợp với từng giai đoạn phát triển công nghệ. Với nghiên cứu ở giai đoạn đầu, yêu cầu quản lý không nên tạo gánh nặng quá mức; trong khi các công nghệ gần đến giai đoạn thương mại hóa cần đáp ứng những tiêu chuẩn cao hơn về an toàn, môi trường và kiểm chứng.

Những trao đổi tại diễn đàn cho thấy phát triển vật liệu tiên tiến không chỉ là bài toán nghiên cứu mà còn đòi hỏi sự phối hợp giữa nhà khoa học, cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Việc hình thành các chương trình hợp tác cụ thể, tăng cường chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu sẽ là hướng đi quan trọng để quan hệ hợp tác khoa học và công nghệ Việt Nam - EU tạo ra giá trị thiết thực cho sản xuất và phát triển công nghiệp.