Hướng tới Ngày Pháp luật Việt Nam: Lan tỏa tinh thần thượng tôn pháp luật

Ngày 9/11 hằng năm là Ngày Pháp luật Việt Nam. Đây không chỉ là dịp tôn vinh Hiến pháp và pháp luật mà còn là điểm nhấn để các cơ quan, tổ chức đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật; nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật trong cán bộ và nhân dân.

Năm 2026, các hoạt động hưởng ứng càng có ý nghĩa khi gắn với kỷ niệm 80 năm Quốc hội thông qua bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Từ định hướng của Trung ương đến kế hoạch triển khai tại các địa phương, trọng tâm được đặt vào việc xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật, đổi mới cách thức truyền thông và tăng khả năng tiếp cận pháp luật của người dân, doanh nghiệp.

Đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật từ Trung ương

Theo kế hoạch của Bộ Tư pháp, các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026 được triển khai trên phạm vi toàn quốc. Ba hoạt động trọng tâm gồm: Lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam; tổ chức bình chọn, tôn vinh “Gương sáng pháp luật” năm 2026; cuộc thi trực tuyến tìm hiểu pháp luật trên Cổng Pháp luật quốc gia.

Đáng chú ý, chương trình “Gương sáng pháp luật” năm nay được mở rộng từ quy mô cấp Bộ lên quy mô toàn quốc và định hướng tổ chức thường niên. Hoạt động nhằm ghi nhận, tôn vinh những cá nhân có đóng góp tích cực trong xây dựng, thi hành và bảo vệ pháp luật; qua đó lan tỏa những cách làm hay, những tấm gương trách nhiệm trong đời sống pháp luật.

Cuộc thi trực tuyến tìm hiểu pháp luật được tổ chức từ ngày 20/8 đến ngày 3/10/2026. Nội dung tập trung vào Hiến pháp năm 2013, các luật mới được ban hành trong năm 2025 và 2026. Những vấn đề pháp luật gắn với đời sống số cũng được chú trọng, như định danh điện tử, dịch vụ công trực tuyến, an ninh mạng, phòng chống lừa đảo, bảo vệ dữ liệu cá nhân, giao dịch điện tử, trí tuệ nhân tạo và tài sản số.

Việc đa dạng hóa nội dung và phương thức tuyên truyền cho thấy yêu cầu đưa pháp luật đến gần hơn với thực tiễn. Người dân không chỉ cần biết quy định mà còn cần hiểu cách áp dụng, nhận diện hành vi vi phạm và biết cách bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Tại Hà Nội, UBND thành phố ban hành Kế hoạch số 384/KH-UBND ngày 2/10/2026 về tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam. Thành phố xác định tháng 10 và tháng 11 là cao điểm triển khai, trong đó đợt cao điểm diễn ra từ ngày 15/10 đến ngày 15/11/2026.

Kế hoạch hướng tới xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật trong toàn xã hội; nâng cao ý thức tôn trọng Hiến pháp và pháp luật của mỗi người dân, tổ chức. Đồng thời, chú trọng đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; hỗ trợ người dân, doanh nghiệp tiếp cận thông tin pháp luật, gắn với việc triển khai Luật Thủ đô.

Một trong những nội dung đáng chú ý là tăng cường các hình thức tuyên truyền trực tiếp, sinh động và có tính tương tác. Thành phố định hướng tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật, hội nghị, tọa đàm, đối thoại chính sách; tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý và các hoạt động tuyên truyền tại cơ sở.

Đặc biệt, các phiên tòa giả định dành cho học sinh trung học cơ sở, trung học phổ thông được đưa vào nhóm hoạt động hưởng ứng. Thông qua việc tái hiện một vụ án, người tham gia có thể theo dõi trình tự xét xử, vai trò của những người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng và nhận diện hậu quả pháp lý của hành vi vi phạm.

Đây là hình thức tuyên truyền trực quan, dễ tiếp cận, nhất là với thanh thiếu niên. Những tình huống pháp lý được thể hiện qua phiên tòa giúp người xem không chỉ tiếp nhận quy định một cách thụ động mà còn có cơ hội trao đổi, nhận thức rõ hơn về trách nhiệm cá nhân và hậu quả của việc vi phạm pháp luật.

Hoạt động tuyên truyền cũng tập trung vào những lĩnh vực gắn với đời sống hằng ngày như đất đai, quy hoạch đô thị, trật tự an toàn giao thông, phòng chống tội phạm, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường, an toàn thực phẩm, an ninh mạng và bảo vệ trẻ em.

Cùng với hình thức trực tiếp, Hà Nội khuyến khích ứng dụng công nghệ trong PBGDPL thông qua livestream, podcast, video ngắn, đồ họa thông tin và các nền tảng trực tuyến. Qua đó, mở rộng khả năng tiếp cận thông tin pháp luật, nhất là đối với người dân ở cơ sở và các nhóm có nhu cầu trợ giúp pháp lý.

Phiên tòa giả định góp phần đưa pháp luật vào đời sống

Trong các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam, phiên tòa giả định là hình thức tuyên truyền có ý nghĩa thiết thực. Hoạt động này thể hiện sự kết hợp giữa kiến thức pháp luật với thực tiễn xét xử, giúp người dân, đặc biệt là học sinh, sinh viên, tiếp cận pháp luật thông qua những tình huống cụ thể.

Đối với ngành Tòa án, việc phối hợp tổ chức các phiên tòa giả định còn góp phần phổ biến kiến thức pháp luật, nâng cao nhận thức về hoạt động xét xử và giáo dục ý thức phòng ngừa vi phạm. Khi được lựa chọn đúng chủ đề, phù hợp từng nhóm đối tượng, phiên tòa giả định có thể tạo sức lan tỏa và tác động trực tiếp đến nhận thức, hành vi của người tham dự.

Cùng với đó, công tác PBGDPL cần được thực hiện thường xuyên, liên tục, không chỉ tập trung trong dịp 9/11. Việc kết hợp tuyên truyền tại cơ sở, tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý với các phương tiện truyền thông hiện đại sẽ giúp thông tin pháp luật đến đúng đối tượng, đúng nhu cầu và dễ áp dụng hơn trong thực tế.

Hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam vì thế không dừng lại ở các hoạt động kỷ niệm hay phong trào thi đua. Ý nghĩa quan trọng hơn là tạo chuyển biến thực chất trong nhận thức và hành động, để việc tìm hiểu, tôn trọng và chấp hành pháp luật trở thành thói quen trong đời sống xã hội.