Kê khai sai xuất xứ hàng hóa trong đấu thầu: Doanh nghiệp cần lưu ý gì?
Từ tình huống nhà thầu kê khai sai xuất xứ hàng hóa sau khi được phê duyệt kết quả chỉ định thầu, Bộ Tài chính đã hướng dẫn các căn cứ pháp lý để xem xét, xử lý theo quy định.

Sai lệch xuất xứ khi chưa ký hợp đồng
Ngày 17/11, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ đăng tải nội dung giải đáp của Bộ Tài chính đối với tình huống kê khai sai xuất xứ hàng hóa trong quá trình chỉ định thầu rút gọn.
Theo phản ánh của ông Đỗ Trung Kiên (Hà Nội), đơn vị ông là chủ đầu tư gói thầu mua sắm hàng hóa “Cung cấp dụng cụ vệ sinh”, được tổ chức theo quy trình chỉ định thầu rút gọn. Gói thầu thuộc hạn mức chỉ định thầu, tài liệu gửi nhà thầu không yêu cầu cụ thể về xuất xứ hàng hóa.
Ngày 2/7/2026, công ty B nộp hồ sơ gồm báo giá, cam kết cung cấp hàng hóa và văn bản chấp nhận dự thảo hợp đồng. Trong hồ sơ, doanh nghiệp kê khai một mặt hàng nhãn hiệu C có xuất xứ Việt Nam.
Ngày 14/7/2026, chủ đầu tư phê duyệt kết quả chỉ định thầu cho công ty B. Quyết định phê duyệt ghi nhận xuất xứ Việt Nam đối với mặt hàng này theo thông tin nhà thầu đã kê khai.
Tuy nhiên, khi chủ đầu tư đề nghị giao trước một số hàng hóa do nhu cầu cấp bách, quá trình kiểm tra ngày 23/7/2026 phát hiện mặt hàng nhãn hiệu C thực tế được sản xuất tại Singapore và do một doanh nghiệp khác nhập khẩu hợp pháp.
Công ty B thừa nhận kê khai nhầm, thu hồi toàn bộ hàng đã giao và đề nghị được điều chỉnh thông tin xuất xứ thành Singapore, trong khi giữ nguyên nhãn hiệu, quy cách, khối lượng và đơn giá.
Theo doanh nghiệp, thị trường hiện không có sản phẩm cùng nhãn hiệu nhưng mang xuất xứ Việt Nam. Tại thời điểm phản ánh, hai bên chưa ký hợp đồng chính thức.
Từ tình huống này, chủ đầu tư đặt ra nhiều vấn đề pháp lý: Có phải hủy thầu hay không? Có được điều chỉnh xuất xứ trong quyết định phê duyệt kết quả chỉ định thầu? Trường hợp nhà thầu không cung cấp được hàng hóa đúng như quyết định phê duyệt thì xử lý thế nào?
Một vấn đề khác là khả năng xử lý riêng mặt hàng có sai lệch, đồng thời tiếp tục ký hợp đồng đối với những mặt hàng còn lại.
Bộ Tài chính hướng dẫn căn cứ xử lý
Trả lời nội dung trên, Bộ Tài chính dẫn chiếu khoản 1 Điều 17 Luật Đấu thầu, được sửa đổi, bổ sung tại Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15, quy định các trường hợp hủy thầu đối với lựa chọn nhà thầu.
Các trường hợp được viện dẫn bao gồm hồ sơ không đáp ứng yêu cầu; thay đổi mục tiêu, phạm vi đầu tư hoặc mua sắm trong những điều kiện luật định; hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu không tuân thủ pháp luật dẫn đến lựa chọn nhà thầu không đáp ứng yêu cầu; cùng các trường hợp khác được quy định tại Điều 17.
Bộ Tài chính đồng thời viện dẫn khoản 3 Điều 80 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 349/2026/NĐ-CP, về quy trình chỉ định thầu rút gọn.
Theo hướng dẫn, việc thực hiện chỉ định thầu theo quy trình rút gọn và hủy thầu phải tuân thủ các quy định nêu trên, thuộc trách nhiệm của tổ chuyên gia, chủ đầu tư và người có thẩm quyền.
Chủ đầu tư cần căn cứ quy mô, tính chất gói thầu, tình hình thực tiễn và đối chiếu quy định pháp luật để tổ chức lựa chọn nhà thầu phù hợp, bảo đảm lựa chọn được nhà thầu đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.
Đáng chú ý, trong nội dung trả lời được công bố, Bộ Tài chính không đưa ra kết luận cụ thể rằng tình huống này bắt buộc phải hủy thầu, cũng không xác nhận việc thay đổi xuất xứ từ Việt Nam sang Singapore đương nhiên được chấp thuận.
Vì vậy, không thể từ tình huống trên suy ra rằng mọi sai sót về xuất xứ đều dẫn đến hủy thầu, hoặc nhà thầu có quyền điều chỉnh thông tin đã được phê duyệt chỉ bằng một văn bản đề nghị.
Việc xử lý cần dựa trên hồ sơ thực tế, yêu cầu của gói thầu, trình tự lựa chọn nhà thầu và thẩm quyền theo quy định.
Chủ động kiểm soát thông tin hàng hóa
Từ tình huống được Bộ Tài chính giải đáp, doanh nghiệp tham gia đấu thầu cần đặc biệt chú trọng tính chính xác và nhất quán của thông tin hàng hóa trong hồ sơ đề xuất, báo giá và các tài liệu liên quan.
Xuất xứ hàng hóa là một trong những thông tin cần được kiểm tra trước khi kê khai, nhất là đối với sản phẩm được phân phối qua nhiều đơn vị hoặc có chuỗi cung ứng quốc tế.
Doanh nghiệp cần đối chiếu thông tin từ nhà sản xuất, nhà cung cấp và tài liệu chứng minh xuất xứ để hạn chế sự khác biệt giữa hồ sơ đã nộp và hàng hóa thực tế cung cấp.
Đối với chủ đầu tư, việc rà soát hồ sơ, đối chiếu các thông tin đã được phê duyệt và kiểm tra hàng hóa khi tiếp nhận là những công việc quan trọng nhằm bảo đảm quá trình thực hiện gói thầu phù hợp quy định.
Trường hợp phát hiện sai lệch, các bên cần xác định rõ nội dung không thống nhất, tình trạng pháp lý của hồ sơ và hợp đồng, đồng thời xem xét phương án xử lý theo đúng thẩm quyền.
Tình huống trên cho thấy việc kê khai chính xác ngay từ đầu không chỉ giúp doanh nghiệp hạn chế vướng mắc khi ký kết, thực hiện hợp đồng mà còn góp phần bảo đảm tính minh bạch, trách nhiệm và hiệu quả trong hoạt động đấu thầu.