Khi “cổng trời” vào Xuân

Ở độ cao gần 1.500m, nơi được xem là miền cao nhất của xứ Nghệ, Xuân không chỉ đến bằng hoa lá, mà đến bằng nhịp sống rộn ràng, bằng niềm tin đang lớn dần trong từng nếp nhà nơi biên viễn.

Giữa rộn ràng ngày giáp Tết, trong tiếng khèn Mông réo rắt gọi bạn, trong sắc váy áo rực rỡ và những quả pao xanh đỏ chao nghiêng giữa lưng trời, người Mông nơi đây không chỉ nói chuyện vui Xuân, mà còn bàn chuyện làm ăn, chuyện đón khách du lịch, chuyện phát triển kinh tế để dựng xây bản làng.

Rũ bỏ quá khứ, dựng lại niềm tin

Ít ai quên rằng, cách đây vài thập niên, Mường Lống từng là một trong những địa bàn đặc biệt khó khăn của miền Tây Nghệ An. Có thời điểm, cây thuốc phiện phủ kín nhiều triền núi, tỷ lệ hộ nghèo chiếm đa số, đời sống người dân thiếu thốn trăm bề.

Từ những năm 90 của thế kỷ trước, một cuộc “cách mạng xanh” đã được triển khai quyết liệt. Cây anh túc bị nhổ bỏ, giao đất giao rừng được thực hiện, chính quyền kiên trì tuyên truyền, vận động bà con chuyển đổi cây trồng, vật nuôi phù hợp với khí hậu khắc nghiệt vùng cao.

Những nương mận tam hoa, đào rừng, gừng, khoai sọ… lần lượt bén rễ trên đất sương giá. Đó không chỉ là sự thay đổi về cơ cấu cây trồng, mà còn là bước ngoặt trong nhận thức. Người Mông hiểu rằng chỉ có lao động chân chính, phát triển bền vững mới giúp bản làng thoát khỏi vòng luẩn quẩn đói nghèo.

Bản Mường Lống 1 - bản người Mông đầu tiên của xã được công nhận danh hiệu bản văn hóa vào năm 2002 là dấu mốc cho sự chuyển mình ấy. Danh hiệu không chỉ là niềm tự hào, mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm giữ gìn nếp sống mới, xây dựng cộng đồng đoàn kết, tiến bộ.

Kinh tế rừng - động lực thoát nghèo bền vững

Hôm nay, nhắc đến Mường Lống là nhắc đến hơn 51ha đào đã tạo dựng thương hiệu, mỗi dịp Tết lại theo xe xuống miền xuôi, mang hương sắc đại ngàn vào từng mái ấm. Là 25,3ha mận cho thu nhập ổn định mỗi mùa quả chín. Là những đồi dược liệu mở ra hướng đi mới, trong đó có sự đầu tư của Tập đoàn TH, góp phần tạo việc làm và sinh kế cho bà con.

Người Mông nơi đây vốn cần cù, giỏi làm kinh tế nông hộ. Các mô hình nuôi gà đen, lợn đen, trâu bò vỗ béo, trồng chè Shan tuyết… ngày càng phát triển. Kinh tế rừng không chỉ mang lại thu nhập mà còn giúp bảo vệ tài nguyên, giữ màu xanh cho núi.

Câu chuyện của ông Vừ Tồng Pó ở bản Mường Lống 1 là một ví dụ điển hình. Từ khoản vay ban đầu để mua máy ấp trứng, sửa sang chuồng trại, ông từng bước gây dựng đàn gà đen bản địa.

Ngô được tự trồng làm thức ăn, quy trình chăn nuôi được chú trọng vệ sinh, phòng dịch. Từ đàn gà, đàn trâu bò vỗ béo, mỗi năm gia đình ông thu về hơn 200 triệu đồng.

Không dừng lại ở đó, khi nhận thấy khách du lịch tìm đến ngày càng đông, ông mạnh dạn cải tạo nhà, làm homestay. Du khách đến trải nghiệm đời sống bản địa, thưởng thức ẩm thực truyền thống, nghe kể chuyện về hành trình vượt khó của người Mông. Kinh tế hộ gia đình vì thế thêm phần vững vàng.

Đến nay, Mường Lống đã đạt 9/19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới; thu nhập bình quân đầu người năm 2025 đạt 23,7 triệu đồng; 100% học sinh trong độ tuổi đến trường; Trường Mầm non đạt chuẩn quốc gia mức độ 1. Những con số ấy phản ánh nỗ lực bền bỉ của cả hệ thống chính trị và người dân.

Gọi khách về “cổng trời” bằng bản sắc và khát vọng

Xuân ở “cổng trời” không chỉ có đào, mận, mà còn rộn ràng những trò chơi dân gian: chọi bò, tù lu, bắn nỏ, ném pao, múa khèn, kéo co… Các hoạt động vui Tết được tổ chức đậm đà bản sắc, vừa gìn giữ văn hóa, vừa tạo điểm nhấn thu hút du khách.

Sáu homestay đã được xây dựng; điểm du lịch cộng đồng từng bước hình thành. Khí hậu mát lành, biển mây bồng bềnh, sắc hoa rực rỡ, tất cả trở thành lợi thế để phát triển du lịch gắn với bảo tồn bản sắc.

Dẫu vậy, tỷ lệ hộ nghèo của xã vẫn còn 44%; giao thông còn nhiều khó khăn; cơ sở hạ tầng chịu ảnh hưởng sau mưa bão. Đó là những trăn trở lớn của chính quyền địa phương trong hành trình phát triển.

Nhưng giữa thời khắc đất trời giao mùa, niềm tin vẫn hiện hữu trong từng ánh mắt, nụ cười. Với sự đồng hành của các chương trình mục tiêu quốc gia, nguồn lực hỗ trợ từ tỉnh và sự quyết tâm của người dân, Mường Lống đang từng bước khẳng định mình.

Giáp Tết, giữa tầng tầng lớp lớp mây trôi qua đỉnh núi, “cổng trời” như mở ra một khoảng không rộng lớn, nơi quá khứ và hiện tại giao thoa trong sắc xuân rạng rỡ. Nhìn xuống bản làng, những mái nhà nép mình bên sườn núi, những con đường nhỏ len qua nương rẫy, mới cảm nhận rõ bước chuyển mình thầm lặng mà bền bỉ của một vùng đất từng oằn mình trong thiếu thốn.

Không ai còn nhắc nhiều đến những năm tháng gian khó, bởi điều đọng lại hôm nay là nhịp sống đang đổi khác từng ngày. Là những vườn cây trĩu quả, những mô hình làm ăn đang cho trái ngọt, là tiếng trẻ thơ ríu rít đến trường trong cái rét ngọt cuối đông. Mỗi đổi thay nhỏ bé ấy góp lại thành bức tranh lớn về một miền biên viễn đang tự tin bước về phía trước.

Mùa xuân nơi đây không chỉ đến từ sắc hoa hay lễ hội, mà đến từ ánh mắt sáng lên của người dân khi nói về tương lai; từ bàn tay chai sạn nhưng đầy hy vọng khi bắt đầu một vụ mới; từ khát vọng giữ gìn bản sắc giữa nhịp phát triển. Đó là mùa xuân của lòng người, mùa xuân được vun đắp bằng ý chí và sự đồng lòng.

Khi nắng sớm chạm vào đỉnh núi, soi sáng những vạt đào còn đẫm sương, “cổng trời” Mường Lống lại lặng lẽ đón một năm mới. Phía trước vẫn còn không ít thử thách, nhưng hành trình đã có hướng đi rõ ràng.

Trong nhịp chuyển mùa của đất trời, bản làng nơi biên cương ấy đang viết tiếp câu chuyện của mình, câu chuyện về sự bền gan, về niềm tin và về những mùa xuân sẽ còn nở mãi giữa đại ngàn.