Khủng hoảng Trung đông tác động lớn đến các doanh nghiệp Hàng không Việt Nam

Theo đánh giá mới nhất của Cục Hàng không Việt Nam, nếu tình hình chiến sự kéo dài và các hãng hàng không Trung Đông buộc phải cắt giảm tần suất khai thác, riêng Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) có thể thất thu khoảng 10,9 triệu USD mỗi tháng từ các khoản phí phục vụ hành khách và dịch vụ tại cảng hàng không. Cùng với đó, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) cũng có nguy cơ giảm khoảng 250.000 USD mỗi tuần, tương đương gần 1 triệu USD mỗi tháng từ hoạt động điều hành bay.

Đường bay thay đổi, chi phí khai thác tăng

Theo lãnh đạo Cục Hàng không Việt Nam, diễn biến xung đột tại Trung Đông hiện vẫn phức tạp và khó dự báo thời điểm kết thúc. Một trong những tác động trực tiếp là tâm lý lo ngại của hành khách đối với an toàn không phận khu vực, khiến nhu cầu đi lại và du lịch tới Trung Đông giảm mạnh.

Các tuyến bay kết nối hoặc quá cảnh tại những trung tâm hàng không lớn như Dubai, Doha hay Abu Dhabi chịu ảnh hưởng rõ rệt. Những tour du lịch cao cấp từ Việt Nam tới Trung Đông, có giá khoảng 100–130 triệu đồng mỗi hành trình, đã gần như bị hủy bỏ hoàn toàn trong thời gian gần đây.

Đối với các hãng hàng không Việt Nam, dù chưa có đường bay thẳng đến Trung Đông, các chuyến bay liên lục địa vẫn chịu tác động đáng kể. Nhiều chuyến bay từ Việt Nam đi châu Âu phải điều chỉnh lộ trình để tránh các vùng không phận tiềm ẩn rủi ro như Iran, Iraq và khu vực lân cận.

 Việc thay đổi lộ trình khiến thời gian bay kéo dài thêm 10–15 phút mỗi chuyến, kéo theo chi phí nhiên liệu và khai thác tăng thêm khoảng 2.000 USD cho mỗi chuyến bay. Bên cạnh đó, nguy cơ gia tăng phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh cũng đang trở thành áp lực tài chính mới đối với các hãng hàng không. Theo ước tính của cơ quan quản lý, mức phí này có thể tăng thêm 10–15% đối với các tàu bay khai thác trên các tuyến xuyên lục địa có vùng bay gần khu vực xung đột.

Mạng lưới trung chuyển Trung Đông bị ảnh hưởng

Hiện nay, ba hãng hàng không Trung Đông gồm Qatar Airways, Emirates và Etihad Airways đang khai thác 6 đường bay kết nối Abu Dhabi, Jebel Ali, Dubai và Doha với Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng, với tần suất trung bình khoảng 12 chuyến mỗi ngày.

Các hãng này đóng vai trò quan trọng trong mạng lưới trung chuyển hành khách giữa Việt Nam với châu Âu, Bắc Mỹ và châu Phi. Chỉ riêng trong tháng 1/2026, các hãng hàng không Trung Đông đã vận chuyển khoảng 141.000 lượt hành khách và 11.000 tấn hàng hóa giữa Việt Nam và các thị trường quốc tế thông qua các “hub” trung chuyển tại khu vực vùng Vịnh.

Tuy nhiên, từ cuối tháng 2, do ảnh hưởng của chiến sự và những hạn chế về không phận, nhiều chuyến bay đã phải hủy hoặc điều chỉnh lịch khai thác, khiến hàng chục nghìn hành khách bị ảnh hưởng.

Cục Hàng không Việt Nam nhận định, trong ngắn hạn, các hãng hàng không tại Đông Nam Á và Đông Bắc Á khó có thể bổ sung ngay năng lực vận chuyển để thay thế các chuyến bay trung chuyển qua Trung Đông. Điều này khiến giá vé máy bay trên các tuyến đường dài có xu hướng tăng.

Không chỉ ảnh hưởng đến vận tải hành khách, xung đột tại Trung Đông còn gây gián đoạn chuỗi logistics quốc tế. Theo đánh giá của Cục Hàng không Việt Nam, khu vực này hiện là điểm trung chuyển cho 25–30% lượng linh kiện điện tử và công nghệ cao từ châu Âu về Việt Nam.

Việc các chuyến bay bị gián đoạn có thể khiến nguồn cung linh kiện cho các nhà máy tại các trung tâm sản xuất lớn như Bắc Ninh và Thái Nguyên bị thiếu hụt cục bộ. Trong bối cảnh nhiều tập đoàn công nghệ toàn cầu đang đặt cơ sở sản xuất tại Việt Nam, sự gián đoạn dù ngắn hạn cũng có thể ảnh hưởng đến tiến độ sản xuất.

Trước những diễn biến khó lường của xung đột, Cục Hàng không Việt Nam cho biết đang theo dõi sát tình hình khai thác tại khu vực Trung Đông nhằm kịp thời đưa ra các giải pháp ứng phó.

Một trong những phương án được xem xét là phối hợp với ACV để điều chỉnh giảm giá dịch vụ sân đỗ cho các hãng hàng không bị ảnh hưởng. Trong trường hợp xung đột kéo dài, cơ quan quản lý cũng sẽ rà soát lại các chính sách liên quan để đề xuất những điều chỉnh phù hợp.

Bên cạnh đó, khả năng áp dụng phụ thu nhiên liệu cũng đang được cân nhắc trong trường hợp giá dầu tăng mạnh do tác động từ chiến sự. Đây là biện pháp từng được nhiều hãng hàng không quốc tế áp dụng trong các giai đoạn biến động giá nhiên liệu.

Cục Hàng không Việt Nam cũng đã thiết lập cơ chế theo dõi thường xuyên với các hãng hàng không Trung Đông đang hoạt động tại Việt Nam nhằm cập nhật tình hình đóng – mở không phận của các quốc gia trong khu vực như Iran, Iraq, Israel, Qatar, Kuwait, Bahrain, Syria, UAE và Jordan.

Song song với đó, cơ quan quản lý cũng phối hợp với Bộ Ngoại giao để theo dõi tình hình công dân Việt Nam tại Trung Đông và chuẩn bị sẵn các phương án bảo hộ công dân nếu xung đột tiếp tục leo thang.

Trong bối cảnh mạng lưới vận tải hàng không toàn cầu ngày càng phụ thuộc vào các trung tâm trung chuyển lớn, những biến động địa chính trị tại Trung Đông đang cho thấy mức độ nhạy cảm của ngành hàng không Việt Nam trước các cú sốc từ bên ngoài.