Khung pháp lý mới cho thành lập khu thương mại tự do
Chính phủ vừa quy định cụ thể các tiêu chí, điều kiện thành lập khu thương mại tự do, tạo thêm cơ sở pháp lý cho việc hình thành những không gian phát triển mới gắn với thương mại, dịch vụ, logistics, sản xuất và thu hút đầu tư.
Chính phủ ban hành Nghị định số 378/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phát triển đô thị, trong đó có nội dung đáng chú ý về tiêu chí, điều kiện thành lập khu thương mại tự do.
Theo quy định, khu thương mại tự do phải đáp ứng các điều kiện về vị trí, quy hoạch và khả năng kết nối với hệ thống hạ tầng kỹ thuật, giao thông, logistics; đồng thời bảo đảm khả năng thu hút đầu tư và phát triển các hoạt động sản xuất, kinh doanh, thương mại, dịch vụ.
Việc hình thành khu thương mại tự do cũng phải phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch có liên quan, gắn với khả năng huy động nguồn lực đầu tư và khai thác hiệu quả lợi thế của địa phương, khu vực.
Khu thương mại tự do được kỳ vọng tạo ra không gian tập trung cho các hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu, thương mại, dịch vụ, logistics và những hoạt động kinh tế có liên quan. Đây cũng là mô hình có khả năng hỗ trợ thu hút các dòng vốn đầu tư mới, đặc biệt tại những địa bàn có lợi thế về cảng biển, sân bay, cửa khẩu và các đầu mối giao thông lớn.
Việc Chính phủ quy định rõ hơn tiêu chí và điều kiện thành lập có ý nghĩa đối với các địa phương đang nghiên cứu phát triển mô hình khu thương mại tự do. Thay vì chỉ dựa vào lợi thế địa lý hoặc đề xuất riêng lẻ, việc thành lập phải được xem xét trên tổng thể quy hoạch, hạ tầng, kết nối và khả năng tạo động lực phát triển.
Đối với doanh nghiệp và nhà đầu tư, khung pháp lý rõ ràng hơn giúp tăng khả năng nhận diện những khu vực có tiềm năng hình thành các trung tâm thương mại, logistics và sản xuất mới.
Tuy nhiên, việc đáp ứng tiêu chí thành lập khu thương mại tự do không đồng nghĩa các dự án đầu tư trong khu vực được tự động hưởng ưu đãi hoặc miễn thực hiện các thủ tục đầu tư, đất đai, xây dựng và môi trường. Các dự án cụ thể vẫn phải tuân thủ quy định pháp luật và cơ chế áp dụng đối với từng khu vực.
Trong bối cảnh Việt Nam đang tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới, khu thương mại tự do có thể trở thành một công cụ thu hút đầu tư và thúc đẩy thương mại nếu được phát triển đồng bộ với cảng biển, sân bay, logistics và hệ thống cung ứng.