Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị không chỉ xác lập vai trò trọng yếu của khu vực kinh tế tư nhân, mà còn tạo nền tảng thể chế để doanh nghiệp vươn lên trở thành động lực tiên phong trong thời kỳ mới.
Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân, trong đó khẳng định đây là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Với tinh thần đột phá và cởi mở, nghị quyết được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những rào cản cố hữu, mở đường cho doanh nghiệp tư nhân phát huy tiềm năng, đổi mới sáng tạo, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế bền vững.
Bước ngoặt trong tư duy quản lý
Theo PGS.TS Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, Nghị quyết 68 thể hiện một sự thay đổi lớn trong cách nhìn nhận và quản lý kinh tế tư nhân. “Trước đây, khu vực này chưa được coi trọng đúng mức, thì nay vai trò, vị thế của họ đã được nâng lên rõ rệt,” ông Cường nhấn mạnh.
Ông phân tích thêm, điểm cốt lõi trong đổi mới tư duy lần này là chuyển hướng từ quản lý sang kiến tạo. Nhà nước không còn đóng vai trò kiểm soát, can thiệp sâu mà trở thành người tạo hành lang pháp lý, môi trường thuận lợi để doanh nghiệp được tự do phát triển, được dám nghĩ, dám làm.
Thực tế, kinh tế tư nhân hiện chiếm khoảng 50% GDP, tạo ra hơn 82% việc làm và đóng góp trên 30% tổng thu ngân sách. Với năng lực thích ứng nhanh, chấp nhận rủi ro và tiếp cận cái mới linh hoạt, khu vực này đang trở thành lực lượng tiên phong trong nhiều lĩnh vực đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ.
Không hình sự hóa các quan hệ kinh tế
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của Nghị quyết 68 là chủ trương không hình sự hóa các quan hệ kinh tế, tạo điều kiện cho doanh nghiệp và doanh nhân được chủ động khắc phục sai phạm nếu có.
“Đây không phải là sự nương nhẹ mà là cách tiếp cận hợp lý hơn. Khi doanh nhân phạm sai lầm trong hoạt động kinh doanh, cần xét đến động cơ của họ. Nếu mục tiêu là tạo ra của cải, việc xử lý nên sử dụng công cụ kinh tế thay vì hình sự, nhằm cho họ cơ hội khắc phục và tiếp tục đóng góp cho nền kinh tế,” ông Cường nhận định.
Ông nhấn mạnh rằng hình sự hóa không đúng cách không chỉ triệt tiêu cơ hội khôi phục của doanh nghiệp mà còn làm mất đi nguồn lực xã hội quý giá. Do đó, ưu tiên các biện pháp kinh tế là lựa chọn thông minh trong điều hành vĩ mô hiện đại.
Một bất cập lâu nay là khi cá nhân có vai trò trong doanh nghiệp bị xử lý vi phạm, toàn bộ doanh nghiệp cũng bị ảnh hưởng, thậm chí đình trệ. Điều này vừa gây thiệt hại kinh tế, vừa tạo tâm lý tiêu cực trong xã hội.
Theo ông Cường, pháp luật hiện hành đã có quy định về tách bạch trách nhiệm giữa cá nhân và doanh nghiệp, song thực tiễn áp dụng vẫn còn hạn chế. “Nghị quyết 68 đã nêu rất rõ, cần bóc tách quan hệ cá nhân khỏi pháp nhân doanh nghiệp. Xử lý cá nhân phải làm rõ vai trò, quyền hạn và ảnh hưởng của họ để không làm tổn hại đến hoạt động của doanh nghiệp,” ông nói.
Ngoài ra, việc dư luận dễ quy kết rằng doanh nghiệp có vấn đề khi người đại diện bị xử lý cũng tạo áp lực xã hội lớn, ảnh hưởng đến uy tín và hoạt động bình thường của doanh nghiệp.
Thay kiểm tra tràn lan bằng quản lý rủi ro
Một nguyên tắc tiến bộ được đưa ra tại Nghị quyết là chỉ thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp một lần mỗi năm, trừ trường hợp đặc biệt. Đây là động thái tạo sự công bằng giữa doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp nhà nước, đồng thời giảm gánh nặng hành chính không cần thiết.
Ông Cường cho rằng, thay vì kiểm tra tràn lan, các cơ quan chức năng nên ứng dụng công nghệ để quản lý rủi ro. “Doanh nghiệp chấp hành tốt thì không cần phải tốn thời gian của cả hai bên cho các cuộc thanh tra không cần thiết. Chúng ta có nhiều công cụ hiện đại để giám sát, như dữ liệu thuế, hải quan, giao dịch ngân hàng…,” ông phân tích.
Dẫn chứng từ các dự thảo luật đang được sửa đổi như Luật Cán bộ, công chức hay Luật Doanh nghiệp, ông Cường nhấn mạnh vai trò của thể chế trong việc cụ thể hóa tinh thần đổi mới của Nghị quyết 68. Cán bộ không còn “công chức suốt đời” mà phải được đánh giá bằng hiệu quả công việc; doanh nghiệp không bị cản trở bởi rào cản hành chính hay điều kiện kinh doanh phi lý.
“Tư duy đổi mới là quan trọng, nhưng điều quan trọng hơn là thực thi. Nếu không có hành động cụ thể từ các cấp, ngành, thì tư tưởng đổi mới chỉ dừng lại trên giấy,” ông Cường khẳng định.