Làng Chuông: Nét xuân bình yên giữa miền nón lá

Trong cơn lốc của thời đại công nghiệp, khi máy móc dần thay thế bàn tay con người, nghề làm nón thủ công đã có lúc đứng trước bờ vực mai một vì giá trị kinh tế thấp.

Sinh năm 1969 trong một gia đình nhiều đời làm nón lá, từ nhỏ, ông Lê Văn Tuy đã quen với mùi thơm của lá cọ phơi khô. Lên 5 tuổi, cậu bé Lê Văn Tuy đã theo cha mẹ bứt vòng, khâu nón... Hằng ngày, sau mỗi giờ lên lớp, đôi bàn tay thoăn thoắt của cậu bé Tuy lại tạo ra những chiếc nón để sáng hôm sau mẹ kịp mang ra chợ bán.

Học hết lớp 7 (hệ 10 năm), ông được gia đình định hướng học sư phạm để làm thầy giáo làng. “Nhà tôi khi ấy nghèo lắm, phần vì ngại đi học sư phạm ở nơi xa, phần vì đã quá quen với nghề của ông cha, nên tôi không nỡ bỏ nghề làm nón”, ông Tuy chia sẻ.

Sau hơn 50 năm gắn bó với nghề, đến nay, ông Tuy đã cho ra thị trường hàng chục kiểu nón khác nhau về mẫu mã, chất liệu, như: Nón chóp, nón quai thao, nón vẽ sơn dầu, nón lụa…

Theo ông Tuy, để làm ra một chiếc nón phải trải qua nhiều công đoạn đòi hỏi sự tỉ mỉ tuyệt đối của người thợ như là lá, bứt vòng, nức nón, sơn nón… Tùy sản phẩm khác nhau mà thời gian hoàn thiện cũng khác nhau, có chiếc chỉ cần vài giờ là làm xong, nhưng có những chiếc nón mất cả tuần mới có thể hoàn thành.

Hiện tại, ông Tuy có 5 sản phẩm được công nhận là sản phẩm OCOP 4 sao, gồm: nón lá vải lụa mặt ngoài, nón cô dâu, nón lá hai mặt lụa, nón chùm, nón lá truyền thống đặc biệt.

Mỗi ngày, xưởng nhà ông Tuy xuất ra thị trường khoảng 500 sản phẩm nón, trong đó có nhiều đơn hàng phục vụ làm quà tặng, quà lưu niệm cho du khách nước ngoài hoặc để xuất khẩu; từ đó tạo công ăn việc làm thường xuyên cho gần 20 lao động tại địa phương.

Nhờ tình yêu và nỗ lực, ông Tuy đã đưa sản phẩm nón Chuông đến nhiều hội chợ, triển lãm, sự kiện văn hóa trong và ngoài nước.

Không chỉ sản xuất nón, từ những năm 2009, ông Tuy đã bắt đầu nghĩ đến việc phát triển du lịch từ làng nghề. Ông đã kết nối với nhiều doanh nghiệp lữ hành để thu hút du khách về tham quan và tìm hiểu nón lá làng Chuông. Tuy nhiên khi ấy do không gian xưởng chật hẹp nên việc phát triển du lịch bài bản chưa hoàn toàn khả thi, chỉ dừng ở việc đón những đoàn khách nhỏ lẻ.

Từ năm 2024, Sở Công thương Hà Nội phối hợp với UBND huyện Thanh Oai (cũ) xây dựng Trung tâm Thiết kế sáng tạo, giới thiệu, quảng bá và bán sản phẩm OCOP, làng nghề nón Chuông. Gia đình ông Tuy là 1 trong 2 hộ gia đình trong làng vinh dự được mời giới thiệu và bày bán sản phẩm tại trung tâm.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công lý, cô Nguyễn Thị Ngọc Dung (Hưng Yên) bày tỏ rằng ngay khi đặt chân tới làng Chuông, cô đã cảm nhận được sự bình yên, thân thuộc như thể trở về mái nhà của mình. Theo cảm nhận của cô, ngôi làng mang nét cổ kính đặc trưng, người dân hiền hòa, mến khách và bầu không khí nơi đây tạo cho du khách cảm giác thư thái, dễ chịu.

Nữ du khách cho rằng nghề làm nón không chỉ là kế sinh nhai mà còn là giá trị văn hóa quan trọng, gắn bó mật thiết với đời sống người dân địa phương. Nhận xét về những chiếc nón của làng Chuông, cô đánh giá cao sự khéo léo, công phu trong từng công đoạn; mỗi sản phẩm đều được chăm chút tỉ mỉ, có tính thẩm mỹ cao và in đậm dấu ấn lao động thủ công truyền thống.

Bất kể lượng du khách tăng hay giảm, không khí lao động ở làng Chuông vẫn tất bật khi Tết Nguyên đán đang đến rất gần. Trong những nếp nhà nhỏ, các nghệ nhân vẫn cần mẫn, chăm chút từng vành nón, lớp lá.

Chia sẻ về công việc của mình, một nghệ nhân bộc bạch: “Khách đông thì chúng tôi phấn khởi vì sản phẩm được đón nhận; còn khi khách thưa hơn, đó lại là dịp để tập trung toàn tâm toàn ý, trau chuốt từng công đoạn cho thật chỉn chu”.