Lập hồ sơ đề nghị ghi danh “Văn hóa trà Thái Nguyên” là di sản quốc gia

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thái Nguyên vừa phối hợp với Viện Nghiên cứu Lịch sử và Văn hóa Việt Nam lập hồ sơ khoa học đề nghị đưa Tri thức dân gian “Văn hóa trà Thái Nguyên” vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2026.

Để hoàn thiện hồ sơ, các cơ quan chuyên môn và đơn vị tư vấn đang khảo sát, điền dã, điều tra, thống kê, kiểm kê và thu thập tư liệu tại những địa bàn có hoạt động trồng chè, chế biến, thưởng trà, đồng thời lưu giữ các tri thức và tập quán liên quan đến văn hóa trà.

Nội dung khảo sát tập trung nhận diện cách cộng đồng thực hành và trao truyền tri thức về cây chè, từ kinh nghiệm trồng, chăm sóc, thu hái, chế biến đến sử dụng và thưởng thức trà. Qua đó, cơ quan chuyên môn xác định hiện trạng, phạm vi phân bố, chủ thể thực hành và những giá trị tiêu biểu của di sản.

Hồ sơ cũng sẽ xây dựng lý lịch di sản, ghi hình, ghi âm hoạt động thực hành và truyền dạy tri thức dân gian, lập bản đồ phân bố và hệ thống hóa các nguồn tư liệu liên quan. Những tư liệu này được tổng hợp, phân tích, đánh giá để làm rõ các giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học và nghệ thuật hình thành trong quá trình cộng đồng gắn bó với cây chè và sản phẩm trà Thái Nguyên.

Được biết đến với danh xưng “đệ nhất danh trà”, trà Thái Nguyên không chỉ là sản phẩm nông nghiệp đặc trưng mà còn gắn với hệ thống tri thức, kinh nghiệm và tập quán được cộng đồng tích lũy, thực hành và trao truyền qua nhiều thế hệ.

Từ các vùng chè như Tân Cương, La Bằng, Trại Cài, Khe Cốc…, nghề trồng và chế biến chè đã hình thành những cộng đồng sản xuất với nhiều kinh nghiệm truyền thống. Cùng với nghề chè, văn hóa trà hiện diện trong sinh hoạt gia đình, giao tiếp, tiếp khách và các cuộc gặp gỡ.

Theo ngành văn hóa Thái Nguyên, việc lập hồ sơ là cơ sở đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xem xét, quyết định đưa di sản vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Nếu được ghi danh, đây sẽ là cơ sở để tiếp tục bảo vệ, gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa trà trong đời sống cộng đồng, đồng thời phục vụ phát triển du lịch, giáo dục truyền thống và quảng bá hình ảnh vùng đất, con người Thái Nguyên.