Lộ trình điều hành linh hoạt giúp Việt Nam hóa giải rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng nhiên liệu

Thị trường năng lượng thế giới trong ba tháng đầu năm 2026 chịu áp lực nặng nề từ các xung đột vũ trang gia tăng tại khu vực Trung Đông. Những bất ổn này đe dọa trực tiếp đến an ninh toàn cầu, gây biến động mạnh về giá năng lượng và làm gián đoạn nghiêm trọng chuỗi cung ứng nhiên liệu.

Các yếu tố này đã tác động mạnh đến chi phí logistics và giá nguyên nhiên vật liệu sản xuất trên toàn thế giới.

Tại Việt Nam, chỉ số giá nhóm giao thông trong tháng 3/2026 đã ghi nhận mức tăng 12,85%, tác động làm CPI chung tăng 1,28 điểm phần trăm. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc giá xăng dầu thế giới tăng cao khiến chỉ số giá xăng trong nước tăng 29,72% và dầu diesel tăng mạnh tới 57,03%. Áp lực này đã kéo theo sự tăng giá của các dịch vụ vận tải hành khách bằng đường hàng không và đường sắt.

Trong bối cảnh thị trường khu vực biến động mạnh, Chính phủ và các bộ ngành đã theo dõi chặt chẽ biến động tình hình kinh tế thế giới để đưa ra các kịch bản ứng phó kịp thời. Việt Nam triển khai chiến lược bình ổn đa tầng, kết hợp linh hoạt giữa Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, các công cụ thuế và cơ chế điều hành.

Chỉ trong một tháng, Quỹ Bình ổn được sử dụng 9 lần với tổng chi khoảng 5.300 tỷ đồng; đồng thời, lần đầu tiên ngân sách nhà nước tạm ứng 8.000 tỷ đồng vào Quỹ theo Quyết định số 483 ngày 27/3.

Song song với đó, Chính phủ triển khai đồng bộ các biện pháp tài khóa, gồm: giảm thuế nhập khẩu ưu đãi về 0% trong giai đoạn từ 9/3 đến 30/4/2026; đưa thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ ethanol), dầu diesel và nhiên liệu hàng không về 0% từ 26/3 đến 15/4; giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng xuống 0%; và miễn khai thuế GTGT trong khi vẫn cho phép khấu trừ thuế đầu vào. Tổng mức giảm thu ngân sách ước khoảng 7.200 tỷ đồng mỗi tháng, nhằm phục vụ mục tiêu bình ổn giá.

Về điều hành, từ ngày 6/3, cơ quan quản lý được phép điều chỉnh giá ngay khi biến động trên 7% mà không cần chờ chu kỳ, và từ ngày 19/3, thời gian phản ứng tiếp tục rút xuống còn một ngày nếu biến động vượt 15%, qua đó hạn chế tình trạng dồn tích cú sốc giá.

Nhờ các biện pháp trên, đến ngày 26/3, giá xăng E5 RON92 giảm xuống còn 23.326 đồng/lít, thấp hơn 6.788 đồng so với đỉnh ngày 24/3, tương đương mức giảm 22,5%. So với khu vực, mức tăng giá của Việt Nam thuộc nhóm trung bình thấp và đã có xu hướng giảm trở lại.

Nhờ sự ổn định của thị trường năng lượng đã tạo tiền đề cho các ngành công nghiệp bứt phá với mức tăng trưởng 9,0% trong quý 1/2026. Đặc biệt, ngành sản xuất và phân phối điện cũng đạt mức tăng 6,3%, góp phần đảm bảo nhu cầu năng lượng cho sản xuất và tiêu dùng.

Với việc nâng cao năng lực tự chủ và ứng phó hiệu quả với các cú sốc từ bên ngoài, Việt Nam vẫn duy trì được các cân đối lớn của nền kinh tế. Môi trường kinh doanh ổn định cùng nguồn cung năng lượng được bảo đảm tiếp tục là thỏi nam châm thu hút các nhà đầu tư chiến lược và các tập đoàn đa quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.