Luật hóa khái niệm “hàng giả”: Yêu cầu cấp thiết để tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý
Bộ Công Thương đang xây dựng dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số luật trong lĩnh vực thương mại, cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng, trong đó đề xuất tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý liên quan đến quy định về hàng giả trong Luật Thương mại.
Khoảng trống trong Luật Thương mại
Theo Bộ Công Thương, Luật Thương mại hiện mới dừng lại ở việc đề cập đến hàng giả trong một số quy định có liên quan, nhưng không có điều khoản giải thích thế nào là "hàng giả". Trong khi đó, khái niệm và các tiêu chí xác định hàng giả lại được quy định chủ yếu tại Nghị định số 98/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại.
Cách tiếp cận này dẫn tới nghịch lý: Một hành vi có tính chất nguy hiểm cho xã hội, xâm hại nghiêm trọng đến trật tự thị trường, nhưng lại chưa được “định danh” đầy đủ ở cấp luật. Điều này khiến việc áp dụng pháp luật thiếu thống nhất giữa các lĩnh vực, đặc biệt trong mối liên hệ giữa xử lý hành chính và xử lý hình sự, cũng như giữa quản lý thị trường, hải quan, công an và các cơ quan chức năng khác
Trước thực trạng trên, trong quá trình xây dựng Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại và các luật liên quan, Bộ Công Thương đã đề xuất bổ sung quy định về "hàng giả" ngay trong Luật Thương mại. Đây được xem là giải pháp mang tính nền tảng nhằm tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý kéo dài.
Theo định hướng sửa đổi, khái niệm "hàng giả" sẽ được quy định rõ tại phần giải thích từ ngữ của luật, làm cơ sở thống nhất cho toàn bộ hệ thống pháp luật thương mại. Nội dung dự kiến bao quát các trường hợp như: hàng hóa có công dụng, giá trị sử dụng không đúng với bản chất hoặc thông tin công bố; hàng hóa không đạt mức chất lượng tối thiểu theo tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; hàng hóa giả mạo nhãn, bao bì, tem, mã số, mã vạch, thông tin truy xuất nguồn gốc; cũng như các sản phẩm đặc thù có nguy cơ cao như thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y.
Việc luật hóa khái niệm này không chỉ giúp khắc phục sự thiếu thống nhất hiện nay, mà còn nâng tầm hiệu lực pháp lý của công tác phòng, chống hàng giả.
Tác động đến doanh nghiệp và thị trường
Ở góc độ chính sách, việc bổ sung quy định về hàng giả trong Luật Thương mại sẽ tạo hành lang pháp lý rõ ràng hơn cho các cơ quan thực thi, giảm bớt tranh cãi trong quá trình xác định hành vi vi phạm. Đồng thời, đây cũng là công cụ quan trọng để tăng tính răn đe, góp phần ngăn chặn từ sớm các hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả.
Đối với doanh nghiệp chân chính, đặc biệt là các doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu và phân phối hàng hóa, việc có một định nghĩa thống nhất về hàng giả ở cấp luật sẽ giúp bảo vệ thương hiệu, uy tín và quyền lợi hợp pháp, hạn chế cạnh tranh không lành mạnh. Người tiêu dùng cũng là đối tượng hưởng lợi trực tiếp khi thị trường được quản lý chặt chẽ hơn, minh bạch hơn.
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng, thương mại điện tử phát triển nhanh và các hình thức làm giả ngày càng tinh vi, yêu cầu hoàn thiện pháp luật về phòng, chống hàng giả trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Việc sửa đổi Luật Thương mại theo hướng làm rõ khái niệm hàng giả không chỉ là bước điều chỉnh kỹ thuật, mà còn thể hiện quyết tâm của Nhà nước trong xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, kỷ cương và phát triển bền vững.
Luật hóa khái niệm "hàng giả", vì vậy, được kỳ vọng sẽ là “nút mở” quan trọng để tháo gỡ những vướng mắc lâu nay, nâng cao hiệu quả quản lý thị trường và bảo vệ lợi ích chung của nền kinh tế.