Luật Thương mại điện tử: Siệt chặt hoạt động bán hàng livestream

Theo Tờ trình, Thương mại điện tử Việt Nam được các tổ chức nghiên cứu thị trường uy tín đánh giá cao, xếp thứ 3 trong khu vực Đông Nam Á về quy mô năm 2024 và xếp thứ 5 trên thế giới về tốc độ tăng trưởng năm 2022.

Quy mô thị trường bán lẻ thương mại điện tử tăng trưởng nhanh chóng từ 2,97 tỷ USD năm 2014 đến 25 tỷ USD năm 2024, trung bình tăng trưởng 20-30% cả giai đoạn, đóng góp 10% tổng doanh thu hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng cả nước năm 2024.

Thêm vào đó, thị trường thương mại điện tử là điểm đầu tư hấp dẫn cho nhiều nhà đầu tư nước ngoài, giúp người tiêu dùng Việt Nam trở thành người tiêu dùng toàn cầu, có thể tiếp cận với các sản phẩm đa dạng và phong phú cả trong nước và quốc tế.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam đã tận dụng được các nền tảng hiện đại để phát triển kênh phân phối hàng hóa, sản phẩm.

Vì vậy, việc ban hành Luật Thương mại điện tử là cần thiết để đồng bộ với Hiến pháp năm 2013, Bộ luật Dân sự năm 2015 và đáp ứng yêu cầu quản lý mới. Đồng thời, khắc phục những vướng mắc, bất cập của quy định pháp luật hiện hành, thúc đẩy thương mại điện tử tiếp tục phát triển nhanh, bền vững; bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và sản xuất trong nước, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Dự thảo Luật Thương mại điện tử gồm 7 chương, 48 điều, quy định rõ trách nhiệm của các bên tham gia giao dịch trên nền tảng số.

Về loại hình và trách nhiệm của chủ thể tham gia hoạt động thương mại điện tử, dự thảo Luật quy định 4 mô hình hoạt động thương mại điện tử gồm: Nền tảng thương mại điện tử kinh doanh trực tiếp; nền tảng thương mại điện tử trung gian; mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử; nền tảng tích hợp đa dịch vụ.

Đối với hoạt động bán hàng livestream, dự thảo Luật quy định rõ các nền tảng thương mại điện tử phải công khai minh bạch các thông tin như: Chủ sở hữu và người bán; hàng hóa, dịch vụ cung cấp; quyền, nghĩa vụ của các bên; chính sách giao hàng, thanh toán; cơ chế tiếp nhận và xử lý khiếu nại, phản ánh...

Đáng chú ý, dự thảo luật cũng lần đầu đặt ra trách nhiệm của chủ nền tảng đối với hoạt động livestream bán hàng. Theo đó, các nền tảng phải xác thực danh tính người livestream, giám sát nội dung theo thời gian thực và đảm bảo người bán cung cấp tài liệu pháp lý đầy đủ. Người livestream không được phép đưa thông tin sai lệch về công dụng, xuất xứ, chất lượng hay giá cả sản phẩm.

Đối với hoạt động tiếp thị liên kết, các tổ chức cung cấp dịch vụ phải định danh người tiếp thị, có cơ chế giám sát và ngăn chặn liên kết chứa nội dung vi phạm pháp luật.

Ngoài ra, Dự thảo Luật cũng nêu rõ 10 nhóm hành vi bị nghiêm cấm, trong đó có huy động vốn trái phép qua nền tảng thương mại điện tử, lừa đảo khách hàng, kinh doanh hàng cấm, thao túng đánh giá người tiêu dùng hoặc ép buộc đăng ký qua nền tảng độc quyền chưa đủ điều kiện...

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết, cần tiếp tục hoàn thiện quy định để làm rõ trách nhiệm của các loại hình nền tảng thương mại điện tử, nhất là mạng xã hội có hoạt động đặt hàng trực tuyến, livestream bán hàng hoặc tích hợp thanh toán và logistics.

Theo cơ quan thẩm tra, việc hoàn thiện dự thảo luật cần bảo đảm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, chống gian lận thương mại, đồng thời tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa các chủ thể trong nước và quốc tế, phù hợp với cam kết hội nhập của Việt Nam.