Mượn giấy tờ tùy thân để ký hợp đồng lao động: "Người này làm việc nhưng người kia được hưởng Bảo hiểm xã hội"
Việc cho mượn giấy tờ tùy thân để giao kết hợp đồng lao động không chỉ vi phạm nguyên tắc pháp lý cơ bản, mà còn kéo theo nhiều hệ lụy về bảo hiểm xã hội. Một quyết định của Tòa án khu vực 12 - Hải Phòng, đã làm rõ ranh giới pháp lý trong trường hợp “mượn danh” lao động.
Tòa án nhân dân khu vực 12 - Hải Phòng vừa mở phiên họp xem xét việc lao động về “Yêu cầu tuyên bố hợp đồng lao động vô hiệu” theo đơn yêu cầu của chị Vũ Thị Thơm (sinh năm 1989, trú tại thôn Cao Xá, xã Thượng Hồng, Hải Phòng).
Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm: chị Vũ Thị Ngát (sinh năm 1992, trú tại thôn Hòa Bình, xã Thanh Miện, Hải Phòng); Công ty TNHH Công nghiệp FORVIET và BHXH TP. Hải Phòng.
Vụ việc liên quan đến hành vi mượn giấy tờ tùy thân để giao kết hợp đồng lao động làm việc tại công ty.
Theo nội dung trình bày, chị Thơm và chị Vũ Thị Ngát (sinh năm 1992) là chị em ruột. Năm 2010, khi chưa đủ 18 tuổi, chị Ngát đã sử dụng chứng minh nhân dân của chị Thơm để ký hợp đồng lao động với Công ty TNHH Công nghiệp FORVIET và bắt đầu làm việc từ tháng 4/2010.
Trong quá trình làm việc, toàn bộ hồ sơ lao động và bảo hiểm xã hội đều đứng tên chị Thơm, bao gồm cả việc tham gia BHXH với một mã số riêng. Tuy nhiên, thực tế người trực tiếp làm việc lại là chị Ngát.
Cùng thời điểm, chị Thơm đang làm việc tại một doanh nghiệp khác và cũng tham gia BHXH với một mã số khác. Việc một cá nhân bị “đứng tên” ở hai nơi và quá trình đóng BHXH khác nhau đã không được cơ quan chức năng phát hiện kịp thời.
Sau một thời gian ngắn làm việc, đến ngày 25/5/2010, chị Ngát chấm dứt hợp đồng lao động với doanh nghiệp nêu trên. Tuy nhiên, những hệ lụy pháp lý phát sinh từ việc mượn danh tính bắt đầu bộc lộ, đặc biệt trong quá trình giải quyết chế độ bảo hiểm xã hội.
Trước tình trạng này, chị Thơm đã yêu cầu Tòa án tuyên bố hợp đồng lao động được ký dưới tên mình nhưng do người khác thực hiện là vô hiệu, đồng thời đề nghị giải quyết hậu quả pháp lý của hợp đồng theo quy định.
Sau khi xem xét toàn bộ hồ sơ, tài liệu và diễn biến vụ việc, Tòa án nhân dân khu vực 12 nhận định rằng việc sử dụng giấy tờ tùy thân của người khác để ký kết hợp đồng lao động đã làm sai lệch chủ thể giao kết. Đây là hành vi vi phạm nguyên tắc tự nguyện, trung thực và minh bạch trong quan hệ lao động.
Trên cơ sở đó, Tòa án đã chấp nhận toàn bộ yêu cầu của người lao động, tuyên bố hợp đồng lao động giữa chị Ngát (người trực tiếp làm việc nhưng ký tên chị Thơm) với Công ty TNHH Công nghiệp FORVIET là vô hiệu.
Đồng thời, Tòa cũng giải quyết hậu quả pháp lý của hợp đồng vô hiệu theo quy định, nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.
Thực tế hiện nay vẫn tồn tại tình trạng người lao động cho mượn hoặc sử dụng giấy tờ tùy thân của người khác để xin việc, đặc biệt trong các trường hợp chưa đủ điều kiện về độ tuổi hoặc hồ sơ pháp lý.
Tuy nhiên, hành vi này tiềm ẩn nhiều rủi ro, như phát sinh nhiều sổ BHXH, sai lệch thông tin cá nhân, gây khó khăn trong quá trình giải quyết chế độ về sau.
Từ vụ việc trên, có thể thấy yêu cầu đặt ra là người lao động cần nâng cao nhận thức pháp luật, tuyệt đối không cho mượn hoặc sử dụng giấy tờ tùy thân trái quy định để giao kết hợp đồng.
Đồng thời, doanh nghiệp cũng cần tăng cường kiểm tra, xác minh thông tin nhân thân nhằm hạn chế rủi ro pháp lý phát sinh.