Năm 2025 là "năm đặc biệt" với ngành khoa học và công nghệ

Từ tháng 3/2025, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Thông tin và Truyền thông đã hợp nhất thành Bộ Khoa học và Công nghệ mới, hội tụ các trụ cột khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số với hệ giá trị cốt lõi “Tiên phong - Sáng tạo - Đột phá - Tận tụy - Trung dũng - Nghĩa tình” và phương châm hành động “Làm gương - Kỷ cương - Trọng tâm - Bứt phá”.

Sau khi hợp nhất, Bộ Khoa học và Công nghệ đã nhanh chóng kiện toàn, sắp xếp lại các đơn vị trực thuộc theo hướng tinh gọn, hiệu quả. Số lượng đầu mối được cắt giảm mạnh từ 74 xuống còn 41 đơn vị, tương đương giảm 45% tổng số đơn vị trực thuộc Bộ.

Chỉ trong vòng 10 tháng sau hợp nhất, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tham mưu Chính phủ, trình Quốc hội ban hành 10 Luật và 01 Nghị quyết. Bên cạnh đó, Bộ đã tham mưu, trình Chính phủ ban hành 23 Nghị định, 16 Nghị quyết, 41 Quyết định, 01 Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ; Bộ cũng ban hành 50 Thông tư để hướng dẫn thi hành, kịp thời tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế, chính sách, tạo hành lang pháp lý thuận lợi, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Các văn bản này đã hình thành khung pháp lý bao trùm đầy đủ các trụ cột chiến lược về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo bưu chính, viễn thông, chuyển đổi số, công nghiệp công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ cao, năng lượng nguyên tử, tiêu chuẩn - quy chuẩn, chất lượng, chuyển giao công nghệ và sở hữu trí tuệ.

Năm 2025 cũng là năm đầu tiên ngành khoa học và công nghệ triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đặc biệt, nghị quyết này được đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, thống nhất ở cấp cao nhất của hệ thống chính trị, với Tổng Bí thư trực tiếp làm Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương.

Cùng với đó, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 193/2025/QH15 và Chính phủ ban hành Nghị quyết số 71/NQ-CP, thể hiện sự vào cuộc đồng bộ của toàn hệ thống chính trị, xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để đưa đất nước phát triển bứt phá trong kỷ nguyên mới.

Không chỉ vậy, năm 2025 còn ghi nhận sự mở rộng rõ nét về quy mô và hiệu quả kinh tế của toàn ngành. Doanh thu toàn ngành đạt khoảng 5,465 triệu tỷ đồng, tăng 25% so với cùng kỳ; đóng góp cho ngân sách nhà nước đạt 115 nghìn tỷ đồng, tăng 11%; đóng góp trực tiếp vào GDP đạt khoảng 1,4 triệu tỷ đồng, tăng tới 35%. Các chỉ số này cho thấy khoa học, công nghệ đã trở thành một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế.

Đặc biệt, năm 2025 cũng là lần đầu tiên Việt Nam ban hành Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia. Đây là cách tiếp cận hoàn toàn mới, bắt đầu từ việc xác định các bài toán, vấn đề lớn của thực tiễn đời sống, từ đó hình thành giải pháp và sản phẩm, rồi phát triển công nghệ và tri thức mới. Cách làm này góp phần rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng, đưa khoa học công nghệ đến gần hơn với nhu cầu phát triển của đất nước.

Ở lĩnh vực viễn thông, phủ sóng 5G đạt trên 90% dân số; tốc độ Internet cố định của Việt Nam vào Top 10 thế giới; tỷ lệ triển khai IPv6 trên 67%, đứng thứ 7 thế giới, Hệ thống tên miền quốc gia Việt Nam tiếp tục giữ vị trí cao, thứ 2 ASEAN, với hơn 680.000 tên miền; Tổng số chứng thư chữ ký số đã cấp đạt trên 26 triệu - riêng trong năm 2025, số lượng chứng thư chữ ký số đã cấp đạt trên 12 triệu tương đương với tổng số lượng đã cấp trong 10 năm trước đó. Mạng truyền số liệu chuyên dùng trở thành hạ tầng số đặc biệt dùng chung cho cả hệ thống chính trị, được xây dựng quản lý thống nhất, tập trung; từ tháng 11/2025 được mở rộng để truyền đưa văn bản mật, tối mật trong toàn hệ thống chính trị. Đây là những trụ cột quan trọng của hạ tầng số, góp phần bảo đảm chủ quyền số và thúc đẩy kinh tế số, xã hội số.

Lĩnh vực công nghiệp công nghệ số hiện có hơn 80.000 doanh nghiệp, trong đó trên 2.000 doanh nghiệp đã mở rộng ra thị trường nước ngoài. Nhiều doanh nghiệp đang từng bước nghiên cứu, thiết kế và sản xuất các sản phẩm công nghệ chiến lược. Các chỉ tiêu chủ yếu của lĩnh vực đều tăng trưởng cao và vượt kế hoạch. Công nghiệp công nghệ số đang khẳng định vai trò là ngành công nghiệp nền tảng và động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế.

Đồng thời, năm 2025 ghi dấu bước chuyển căn bản trong bức tranh chuyển đổi số quốc gia, khi hạ tầng số, dữ liệu số, các cơ sở dữ liệu quốc gia và các nền tảng dùng chung được hình thành đồng bộ, tạo nền móng vững chắc cho quốc gia số; chuyển đổi số đã góp phần quyết định vào việc tổ chức, vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Chuyển đổi số năm 2025 đã trở thành một trong những phương thức tổ chức và vận hành quan trọng của đất nước.

Tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng gọi 2025 là "năm đặc biệt", với những đổi mới thể chế bằng cả chục năm trước đó. Chỉ trong một năm, thể chế dành cho khoa học và công nghệ Việt Nam về cơ bản đã hiện đại, tương đương với các nước phát triển.

Theo Bộ trưởng, 2025 cũng đánh dấu sự thay đổi về tư duy phát triển, chuyển dịch từ mô hình dựa vào lao động giá rẻ, thu hút FDI và xuất khẩu sang phát triển dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Bộ trưởng nhấn mạnh, 5 năm qua là quá trình hình thành một hệ quy chiếu phát triển mới cho Bộ và cho ngành, thông qua các khái niệm mới, cách tiếp cận mới và vai trò mới. Năm 2025 - năm tổng kết giai đoạn này không chỉ là một mốc thời gian, mà là một bước chuyển về chất trong nhận thức và tư duy phát triển. Từ đây, nhiệm vụ của chúng ta không chỉ là nói đúng khái niệm, mà phải biến các khái niệm đó thành năng lực thực tế, kết quả cụ thể và những giá trị có thể đo lường được cho đất nước.