Nâng tầm cạnh tranh quốc gia từ công nghệ và thương hiệu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang bước vào chu kỳ phát triển mới với yêu cầu khắt khe về nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế sâu rộng, thương hiệu không còn đơn thuần là dấu hiệu nhận diện. Đây là tài sản chiến lược vô hình, thước đo sống còn quyết định vị thế, uy tín và giá trị của doanh nghiệp trên thương trường.

Bên cạnh đó, sự bứt phá của quá trình chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) đang tái định hình toàn bộ sân chơi kinh tế. Thực tiễn này đặt ra yêu cầu cấp thiết, buộc các doanh nghiệp phải không ngừng đổi mới tư duy, tích hợp công nghệ vào quản trị và xây dựng chiến lược thương hiệu bài bản để kiến tạo đà phát triển bền vững.

Chia sẻ tại “Diễn đàn Chiến lược thương hiệu và Cạnh tranh” do Viện Chiến lược thương hiệu và Cạnh tranh tổ chức tại Hà Nội ngày 23/9, TS. Trần Lê Hồng – Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) nhấn mạnh, ba yếu tố trên có mối quan hệ tương hỗ không thể tách rời để tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế. Trong đó, Nghị quyết 57 về đột phá khoa học công nghệ và chuyển đổi số được xem là nền tảng cốt lõi. Đổi mới sáng tạo chỉ thực sự phát huy tác dụng khi trở thành hoạt động liên tục từ nội bộ, giúp doanh nghiệp làm chủ công nghệ lõi thay vì phụ thuộc bên ngoài.

Thực tiễn chứng minh công nghệ là gốc rễ tạo ra chất lượng và sự khác biệt để định hình thương hiệu. Sự kết hợp hoàn hảo nhất là công nghệ mạnh và thương hiệu mạnh giúp doanh nghiệp vươn lên dẫn dắt thị trường. Ngược lại, nếu chỉ mạnh công nghệ mà yếu thương hiệu, doanh nghiệp sẽ rơi vào thế phụ thuộc hoàn toàn vào đối tác thuê gia công. Còn nếu ôm giữ hào quang thương hiệu mà lơ là cập nhật công nghệ, sự suy thoái là điều tất yếu. Trường hợp tệ nhất là yếu cả hai, đẩy doanh nghiệp vào bẫy gia công với biên lợi nhuận mỏng manh.

Bài học từ chuỗi giá trị toàn cầu minh chứng rõ điều này khi khâu nghiên cứu và phát triển thương hiệu luôn mang lại giá trị gia tăng cao nhất. Dù Việt Nam đã vươn lên xếp thứ 44 về chỉ số đổi mới sáng tạo và Thương hiệu quốc gia đạt trên 500 tỷ USD, nền kinh tế phần lớn vẫn dừng ở khâu lắp ráp. Để thoát khỏi tình trạng này, nước ta cần chọn lọc nguồn vốn đầu tư nước ngoài chất lượng, nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ và coi sở hữu trí tuệ là hạ tầng kinh tế trọng điểm.

Để quá trình nâng cấp công nghệ thực sự bám rễ vào thị trường, nền tảng cốt lõi cần xây dựng chính là "niềm tin". TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh (BCSI) khẳng định, niềm tin tạo nên những giá trị không gian tương tác và lợi ích to lớn. Nhờ thương hiệu được biết đến, mỗi quốc gia hay doanh nghiệp dễ dàng nhận được sự hỗ trợ về nguồn vốn, công nghệ, tri thức hay nhân lực.

“Giá trị của thương hiệu tạo ra sự khác biệt gắn với năng lực cạnh tranh của đất nước. Dưới góc nhìn kinh tế học thể chế, nhờ có thương hiệu và hai chữ 'niềm tin', mỗi quốc gia và các doanh nghiệp giảm được rất nhiều chi phí giao dịch và thời gian do người tiêu dùng không phải mất công kiểm chứng chất lượng. Vì vậy xây dựng thương hiệu luôn mang ý nghĩa rất lớn”, TS. Võ Trí Thành phân tích.

Đồng tình với quan điểm này từ góc độ quản lý nhà nước, bà Hà Kiều Oanh – Phó Trưởng phòng Phát triển năng lực Xúc tiến thương mại (Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương) cho rằng trong bối cảnh hội nhập, niềm tin và năng lực cung ứng quan trọng hơn độ nhận diện đơn thuần.

Thương hiệu quốc gia chỉ thực sự trở thành nền tảng nâng cao năng lực cạnh tranh khi được xây dựng trên năng lực thực chất của doanh nghiệp và được chuyển hóa thành niềm tin của thị trường. Công nghệ và Chuyển đổi số chính là công cụ đưa giá trị này vào thực tiễn, bởi doanh nghiệp mạnh mới tạo nên Thương hiệu Việt Nam vững bước.

Nhìn từ lăng kính thị trường, bà Đặng Thúy Hà, Giám đốc kinh doanh Công ty Nghiên cứu thị trường NielsenIQ Việt Nam nêu thực tế, tâm lý và hành vi của người tiêu dùng Việt đã thay đổi rất nhiều. Nghiên cứu của NielsenIQ cho thấy, người tiêu dùng dù chi tiêu cẩn trọng nhưng vẫn háo hức, quan tâm và sẵn sàng bỏ tiền mua với giá cao cho những mặt hàng có tính đổi mới sáng tạo và mang lại giá trị thật.

“Sản phẩm sẽ không tạo ra giá trị riêng nếu cứ đi theo xu hướng chung. Các doanh nghiệp Việt Nam hiện chưa mạnh dạn tạo ra nhu cầu mới, thường chỉ đáp ứng những nhu cầu có sẵn rồi cạnh tranh về giá thay vì cạnh tranh về giá trị. Doanh nghiệp hiện nay không nên chỉ tập trung vào những sản phẩm sẵn có mà cần phải làm mới, tăng hàm lượng công nghệ, từ đó chủ động tạo ra lý do để người tiêu dùng mua hàng”, bà Hà khuyến nghị.