Nghị định 282/2025: Kiều bào cần lưu ý quy định mới về cư trú, xuất nhập cảnh

Siết chặt khai báo lưu trú, ưu tiên môi trường số

Theo Nghị định 282/2025, kiều bào khi về Việt Nam, dù sử dụng hộ chiếu Việt Nam hay hộ chiếu nước ngoài, đều có nghĩa vụ khai báo lưu trú theo quy định.

Trường hợp nhập cảnh bằng hộ chiếu Việt Nam và lưu trú tại chỗ ở hợp pháp ngoài địa bàn đăng ký thường trú từ 30 ngày trở lên, kiều bào phải thực hiện đăng ký tạm trú theo Luật Cư trú 2020. Việc thông báo lưu trú hiện được yêu cầu thực hiện chủ yếu qua ứng dụng VNeID hoặc Cổng dịch vụ công, phù hợp với lộ trình chuyển đổi số quốc gia.

Nếu kiều bào ở tại nhà người thân, chủ hộ gia đình có trách nhiệm thực hiện thông báo lưu trú. Trường hợp không thông báo hoặc thực hiện không đúng quy định, mức phạt từ 500.000 đến 1 triệu đồng (Điều 10 Nghị định 282/2025).

So với Nghị định 144/2021 trước đây (cho phép khai báo linh hoạt bằng nhiều hình thức thủ công), quy định mới đã thu hẹp các phương thức này. Việc khai báo trực tiếp chỉ được chấp nhận trong trường hợp bất khả kháng hoặc khi hệ thống điện tử gặp sự cố.

Lưu ý đối với kiều bào mang hộ chiếu nước ngoài

Kiều bào nhập cảnh bằng hộ chiếu nước ngoài được coi là người nước ngoài tạm trú tại Việt Nam. Việc khai báo tạm trú phải thực hiện thông qua chủ cơ sở lưu trú hoặc trực tiếp với công an xã, phường theo Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh và cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam (sửa đổi năm 2023).

Cơ sở lưu trú như khách sạn, homestay có trách nhiệm khai báo tạm trú cho khách. Nếu không thực hiện, mức phạt có thể lên tới hàng chục triệu đồng, tùy số lượng người không được khai báo. Kiều bào cần chủ động cung cấp đầy đủ giấy tờ để tránh bị xử phạt liên đới khi kiểm tra hành chính.

Tăng mức phạt với vi phạm xuất nhập cảnh, đi lại

Nghị định 282/2025 cũng bổ sung và nâng mức xử phạt đối với nhiều hành vi liên quan đến xuất nhập cảnh, đi lại, cụ thể:

Cảnh cáo hoặc phạt 300.000 – 500.000 đồng đối với người nước ngoài đi lại trong lãnh thổ Việt Nam nhưng không mang theo hộ chiếu hoặc giấy tờ hợp lệ.

Phạt 500.000 – 2 triệu đồng đối với các hành vi như không khai báo khi mất hộ chiếu; khai báo không trung thực; không xuất trình giấy tờ khi có yêu cầu kiểm tra; sử dụng giấy tờ xuất nhập cảnh hết hạn.

Phạt 3 – 5 triệu đồng đối với hành vi làm giả, tẩy xóa giấy tờ; cho mượn, cho thuê, cầm cố hộ chiếu; sử dụng giấy tờ của người khác để nhập cảnh hoặc cư trú trái phép.

Phạt 5 – 10 triệu đồng đối với hành vi qua lại biên giới mà không làm thủ tục xuất nhập cảnh theo quy định.

Để đảm bảo an toàn, kiều bào khi về nước cần chủ động cập nhật quy định mới, chuẩn bị giấy tờ hợp lệ trong việc khai báo cư trú, lưu trú theo đúng quy định.