Ngoại giao khoa học công nghệ mở rộng kết nối chuyên gia quốc tế

Trong những năm gần đây, Việt Nam ngày càng thu hút các nhà khoa học, chuyên gia quốc tế đến tham dự hội nghị, hội thảo, trao đổi học tập và làm việc với các nhà khoa học trong nước. Cùng với hoạt động hợp tác quốc tế, việc khai thác nguồn lực chuyên gia, trí thức ở nước ngoài được Đảng, Chính phủ và các bộ, ngành xác định là một nhiệm vụ quan trọng.

Trao đổi với báo chí về vấn đề này, Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác Quốc tế (Bộ KH&CN) Đỗ Quỳnh Hoa cho biết tinh thần này được thể hiện trong các nghị quyết như Nghị quyết 57, Nghị quyết 59 và Nghị quyết 06 vừa được ban hành. Trong đó, ngoại giao khoa học công nghệ được xác định là một trọng tâm, có vai trò đột phá trong thu hút nguồn lực phục vụ phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đổi mới phương thức thu hút chuyên gia quốc tế

Theo bà Đỗ Quỳnh Hoa, việc thu hút chuyên gia quốc tế tham gia vào quá trình phát triển của Việt Nam không chỉ giới hạn ở hình thức mời chuyên gia về làm việc thường xuyên. Thực tiễn cho thấy, phương thức này cũng bộc lộ những khó khăn nhất định, do đó cần có cách tiếp cận linh hoạt hơn để tạo điều kiện cho chuyên gia tham gia đóng góp.

Các hình thức kết nối đang được mở rộng thông qua việc mời chuyên gia tham dự hội thảo, đóng góp vào những bài toán lớn của quốc gia, tham gia các trại hè, trường hè. Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (NAFOSTED) cũng đang xây dựng chương trình thu hút chuyên gia theo mô hình đoàn chuyên gia cao cấp. Đây là một trong những mô hình mà Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các bộ, ngành đang thúc đẩy.

Cùng với việc đa dạng hóa phương thức hợp tác, xây dựng cơ sở dữ liệu và mạng lưới chuyên gia theo lĩnh vực chuyên môn cũng được chú trọng. Bộ Ngoại giao đang chủ trì xây dựng cơ sở dữ liệu mạng lưới chuyên gia tri thức trong các lĩnh vực. Bộ Khoa học và Công nghệ đã có chương trình chuyên gia tri thức trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, đồng thời kết nối xây dựng, triển khai mô hình với kỳ vọng có thể nhân rộng sang các mạng lưới chuyên gia ở những lĩnh vực khác.

Đây là những trọng tâm Bộ Khoa học và Công nghệ đang triển khai nhằm tăng cường khả năng tiếp cận, huy động và phát huy nguồn lực chuyên gia quốc tế phục vụ các nhiệm vụ phát triển của đất nước.

Kết nối chuyên gia với những bài toán lớn của đất nước

Bên cạnh những kết quả bước đầu, việc kết nối chuyên gia tri thức quốc tế với Việt Nam vẫn chưa bảo đảm tính thường xuyên, liên tục và chưa hình thành được mạng lưới tổng thể như mong muốn. Các mối liên kết hiện được hình thành theo nhiều cách, trong đó có sự chủ động từ phía các viện, trường và nhà khoa học thông qua việc đề xuất, phối hợp thực hiện các nghiên cứu.

Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra không chỉ là những kết nối từ dưới lên. Chính phủ cũng mong muốn tăng cường kết nối từ trên xuống thông qua các nhiệm vụ đặt hàng, những bài toán lớn của quốc gia và việc huy động chuyên gia tri thức tham gia giải quyết các vấn đề phục vụ phát triển đất nước.

"Qua trao đổi, có rất nhiều chuyên gia tri thức mong muốn trở về đóng góp, xây dựng cho quốc gia. Tuy nhiên, việc kết nối giữa các chuyên gia với các cơ quan, tổ chức trong nước vẫn chưa mang tính tổng thể. Điều này đặt ra yêu cầu phải có phương thức kết nối thường xuyên, liên tục và xác định đúng nhu cầu hợp tác", bà Hoa nhấn mạnh.

Bộ KH&CN đang trao đổi với Bộ Ngoại giao để tìm giải pháp tăng cường kết nối, xác định đúng địa chỉ giữa các chuyên gia tri thức với viện nghiên cứu, trường đại học trong nước. Qua đó, các chuyên gia có thể tham gia vào những nhiệm vụ, lĩnh vực phù hợp với năng lực chuyên môn, còn các cơ sở nghiên cứu trong nước có thêm điều kiện tiếp cận nguồn lực tri thức quốc tế.

Việc hình thành mạng lưới kết nối hiệu quả không chỉ giúp mở rộng hợp tác khoa học công nghệ mà còn tạo điều kiện huy động nguồn lực rất lớn từ hàng nghìn, hàng triệu chuyên gia tri thức ở nước ngoài, góp phần phục vụ các mục tiêu phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Việt Nam.