Quốc hội nghe trình và thẩm tra dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất)

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình dự án Luật. Theo đó, việc xây dựng luật nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về hoàn thiện thể chế tài chính – ngân sách, nâng cao hiệu quả phân bổ, quản lý, sử dụng nguồn lực công và tháo gỡ vướng mắc trong đầu tư công.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, dù Luật Ngân sách nhà nước năm 2025 và Luật Đầu tư công năm 2024 (được sửa đổi, bổ sung năm 2025) đã tăng cường phân cấp, đơn giản hóa thủ tục, việc quản lý vốn đầu tư công từ ngân sách nhà nước vẫn chịu sự điều chỉnh của hai quy trình pháp luật, dẫn đến giao thoa về thẩm quyền, hồ sơ, trình tự và trách nhiệm.

Trong bối cảnh tổ chức bộ máy tài chính – kế hoạch đã được hợp nhất ở trung ương và địa phương, việc hợp nhất hai luật là cần thiết nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, giảm thủ tục, chi phí tuân thủ, nâng cao kỷ luật tài khóa và hiệu quả đầu tư công.

Dự thảo Luật gồm 10 chương, 103 điều, kế thừa các quy định còn phù hợp của hai luật hiện hành; đồng thời lồng ghép các nội dung về đầu tư công vào các chương, điều tương ứng và dành chương riêng cho những nội dung đặc thù.

Các nội dung trọng tâm gồm hợp nhất khuôn khổ quản lý ngân sách nhà nước và đầu tư công; tích hợp kế hoạch đầu tư công vào kế hoạch tài chính 5 năm và dự toán ngân sách nhà nước hằng năm; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực; bổ sung quy định về chuyển đổi số và cơ sở dữ liệu quốc gia về ngân sách nhà nước.

Dự thảo cũng sửa đổi quy định về phân bổ nguồn lực gắn với đánh giá hiệu quả kinh tế – xã hội của dự án; bổ sung công cụ xử lý khó khăn trong điều hành ngân sách, tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính. Một số nội dung được điều chỉnh theo hướng đơn giản hóa thủ tục đầu tư công, thu hẹp phạm vi chuyển nguồn ngân sách và làm rõ thẩm quyền của các cơ quan liên quan.

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội thống nhất về sự cần thiết ban hành Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát các quy định để bảo đảm tính thống nhất với Hiến pháp và các luật liên quan; làm rõ nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan, tránh trùng lặp, bỏ sót và tạo thuận lợi trong tổ chức thực hiện. Phạm vi, đối tượng chi đầu tư phát triển và các khái niệm liên quan cũng cần được quy định rõ ràng, thống nhất.

Đối với các khoản ngân sách chưa phân bổ chi tiết, Ủy ban đề nghị quy định cụ thể nguyên tắc, phạm vi, căn cứ xác định và thời hạn phân bổ trước ngày 30/9 hằng năm. Số vốn còn lại chưa phân bổ hết phải xử lý theo quy định; trường hợp cần tiếp tục sử dụng, cần báo cáo Quốc hội xem xét, quyết định tại kỳ họp cuối năm.

Về sử dụng số tăng thu trong quá trình chấp hành ngân sách, cơ quan thẩm tra đề nghị quy định chặt chẽ điều kiện, nguyên tắc, tiêu chí và trình tự phân bổ, bảo đảm xác định chắc chắn nguồn tăng thu, tiết kiệm chi, ưu tiên thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ chi theo luật định và giữ cân đối thu – chi ngân sách nhà nước.

Đối với dự án đầu tư công nhóm C, Ủy ban cơ bản nhận thấy việc đơn giản hóa thủ tục là phù hợp, nhưng đề nghị nghiên cứu phương án tích hợp thủ tục quyết định chủ trương đầu tư và quyết định đầu tư trong một bước, đồng thời quy định rõ trình tự, thẩm quyền và nội dung quyết định để bảo đảm thuận lợi khi thực hiện.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị rà soát các quy định về phân loại dự án đầu tư công, thu hẹp phạm vi chuyển nguồn ngân sách nhằm nâng cao tính minh bạch, phản ánh đúng kết quả thu, chi theo niên độ và bảo đảm quản lý, sử dụng ngân sách tiết kiệm, hiệu quả.

Đối với quy định mới về đánh giá hiệu quả kinh tế – xã hội của chương trình, nhiệm vụ, dự án đầu tư công, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đánh giá đây là nội dung quan trọng, góp phần thể chế hóa chủ trương, định hướng tại Kết luận số 18-KL/TW. Việc giao Chính phủ quy định chi tiết quy trình đánh giá được nhận định là phù hợp với yêu cầu đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật.