Quốc hội thảo luận về cắt giảm 58 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện

Chiều 5/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV của Luật Đầu tư. Một trong những nội dung thu hút nhiều ý kiến là đề xuất cắt giảm 58 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, tương đương khoảng 29,3% trong tổng số 198 ngành, nghề hiện hành.

Cắt giảm phải đi đôi với cơ chế quản lý phù hợp

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Lê Hoàng Anh (Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai) cho rằng điều quan trọng không phải là cắt giảm bao nhiêu ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, mà là cắt giảm như thế nào để không phát sinh những hệ quả khó khắc phục.

Theo đại biểu, việc chuyển từ phương thức tiền kiểm sang hậu kiểm cần được thực hiện theo các nguyên tắc thống nhất, tránh tình trạng mỗi bộ, ngành áp dụng một cách khác nhau. Đồng thời, cần bảo đảm sự đồng bộ giữa việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh với việc hoàn thiện các công cụ quản lý thay thế, không để phát sinh khoảng trống pháp lý trong quá trình thực thi.

Từ thực tiễn đó, đại biểu đề nghị bổ sung ngay trong dự thảo luật các nguyên tắc chung về chuyển đổi từ tiền kiểm sang hậu kiểm, bao gồm phân loại theo mức độ rủi ro, bảo đảm nguồn lực thực hiện và xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ công tác quản lý. Đồng thời, đề xuất Chính phủ xây dựng đề án về nguồn lực cho công tác hậu kiểm và báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước ngày 1/3/2027.

Rà soát dựa trên mức độ rủi ro và lợi ích công cộng

Cùng quan điểm, đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên) cho rằng việc sửa đổi Phụ lục IV của Luật Đầu tư không nên được nhìn nhận đơn thuần là giảm số lượng ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, mà cần cơ cấu lại danh mục này trên cơ sở mức độ rủi ro và yêu cầu bảo vệ lợi ích công cộng theo quy định của Luật Đầu tư.

Theo đại biểu, mỗi ngành, nghề được giữ lại, bổ sung hoặc đưa ra khỏi danh mục đều phải được đánh giá khách quan dựa trên mức độ ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, sức khỏe cộng đồng và môi trường. Chỉ khi đáp ứng được các tiêu chí này mới có thể bảo đảm mục tiêu vừa mở rộng quyền tự do đầu tư kinh doanh, vừa nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) cũng đề nghị tiếp tục rà soát toàn diện danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo hướng chỉ duy trì các điều kiện đối với những lĩnh vực thực sự ảnh hưởng trực tiếp đến quốc phòng, an ninh, trật tự, sức khỏe cộng đồng và môi trường. Đối với các ngành, nghề đã được pháp luật chuyên ngành điều chỉnh đầy đủ, Luật Đầu tư chỉ nên quy định nguyên tắc, còn nội dung cụ thể giao luật chuyên ngành điều chỉnh để bảo đảm tính linh hoạt và hạn chế chồng chéo.

Hướng tới môi trường đầu tư minh bạch, ổn định

Thảo luận tại hội trường, nhiều đại biểu cũng cho rằng việc rà soát danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện cần dựa trên một bộ tiêu chí thống nhất, áp dụng chung cho tất cả các lĩnh vực, thay vì chủ yếu căn cứ vào đề xuất của từng bộ, ngành hoặc chỉ tiêu cắt giảm.

Theo đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh), đây không chỉ là việc sửa đổi một phụ lục của Luật Đầu tư mà còn là cơ hội thực hiện cuộc rà soát thể chế toàn diện nhằm loại bỏ các rào cản gia nhập thị trường không còn phù hợp, tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Đại biểu cũng đề nghị việc đánh giá cần xem xét đầy đủ các yếu tố như mức độ cần thiết của điều kiện kinh doanh, khả năng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, chi phí tuân thủ đối với doanh nghiệp và tác động đến môi trường đầu tư.

Những ý kiến tại phiên thảo luận cho thấy các đại biểu đều ủng hộ chủ trương tiếp tục cải cách điều kiện đầu tư kinh doanh. Tuy nhiên, quá trình cắt giảm cần được thực hiện trên cơ sở khoa học, có lộ trình và gắn với việc hoàn thiện các công cụ quản lý phù hợp. Chỉ khi đó, mục tiêu tạo môi trường đầu tư thông thoáng mới có thể song hành với yêu cầu bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước và phát triển bền vững.