Quốc hội thông qua Nghị quyết giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế

Chiều 23/4, với 493/495 đại biểu tán thành (chiếm tỷ lệ 98,60% tổng số ĐBQH), Quốc hội thông qua Nghị quyết về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.

Trước khi được thông qua, dự thảo Nghị quyết nhận được nhiều ý kiến góp ý. Báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, Chính phủ đã rà soát, hoàn thiện dự thảo theo hướng bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất của hệ thống pháp luật, đồng thời nâng cao tính khả thi, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Nghị quyết gồm 5 chương, 21 điều. Nội dung chỉnh lý tập trung làm rõ phạm vi điều chỉnh, cơ chế phối hợp, phân công trách nhiệm, đồng thời hoàn thiện chính sách ưu đãi đặc thù đối với đội ngũ trực tiếp tham gia công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, bảo đảm cân đối nguồn lực, tránh chồng chéo, nâng cao hiệu quả thực thi.

Về phạm vi điều chỉnh, cơ quan soạn thảo đề xuất giữ trọng tâm ở lĩnh vực phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, không mở rộng sang toàn bộ các loại tranh chấp quốc tế do tính chất đa dạng, phức tạp của từng loại hình. Tuy vậy, dự thảo đã bổ sung cơ chế cho phép áp dụng một số quy định trong trường hợp bảo vệ quyền và lợi ích của Nhà nước Việt Nam, kể cả khi tham gia tranh chấp với tư cách chủ động khởi kiện hoặc thực hiện quyền phản tố.

Phạm vi áp dụng cũng được mở rộng có kiểm soát đối với các chủ thể liên quan như cơ quan Nhà nước, tổ chức được ủy quyền, doanh nghiệp Nhà nước và công ty con khi tham gia giải quyết tranh chấp quốc tế. Đồng thời, để bảo đảm nguyên tắc độc lập tư pháp, Nghị quyết quy định không áp dụng đối với cơ quan tài phán Việt Nam khi thực hiện chức năng xét xử theo các điều ước quốc tế về bảo hộ đầu tư mà Việt Nam là thành viên.

Về cơ quan chủ trì, Nghị quyết giao Thủ tướng Chính phủ quyết định trên cơ sở từng vụ việc cụ thể, bảo đảm tính linh hoạt trong phân công, phù hợp với tính chất đa dạng của tranh chấp đầu tư quốc tế, đồng thời tiếp tục phát huy vai trò trung tâm của Bộ Tư pháp trong tư vấn và đại diện pháp lý.

Đối với chế độ, chính sách, dự thảo được hoàn thiện theo hướng xây dựng hệ thống chính sách đặc thù, tương thích với quy định hiện hành và phù hợp với tính chất công việc chuyên môn cao, áp lực lớn. Chính sách được thiết kế theo nhóm đối tượng, phản ánh mức độ tham gia và khối lượng công việc.

Đáng chú ý, mức hỗ trợ đối với người trực tiếp tham gia giải quyết tranh chấp tại cơ quan đại diện pháp lý và cơ quan chủ trì được điều chỉnh tối đa không quá 300% mức lương hiện hưởng trong thời gian thực hiện nhiệm vụ. Đồng thời, Nghị quyết bổ sung nguyên tắc mỗi đối tượng chỉ được hưởng mức hỗ trợ cao nhất trong trường hợp có nhiều chính sách cùng mục đích, nhằm bảo đảm minh bạch, thống nhất.

Bên cạnh đó, Nghị quyết cho phép Chính phủ ban hành văn bản theo thẩm quyền để xử lý các vấn đề phát sinh chưa được quy định; trường hợp vượt thẩm quyền sẽ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định.

Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 1/5/2026.