Quy hoạch 46 tuyến cao tốc, tổng chiều dài hơn 10.100 km
Đến năm 2050, mạng lưới đường bộ cao tốc cả nước được quy hoạch gồm 46 tuyến với tổng chiều dài khoảng 10.106 km. Quy hoạch đồng thời bổ sung 5 tuyến cao tốc mới và điều chỉnh tiến trình đầu tư một số dự án quan trọng.
Bộ Xây dựng đã ban hành Quyết định số 1088/QĐ-BXD ngày 30/6/2026, phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo đó, hệ thống đường cao tốc được tổ chức theo các trục Bắc - Nam, các tuyến khu vực và vành đai đô thị, hướng tới tăng cường kết nối liên vùng, cửa khẩu, cảng biển, sân bay và các trung tâm kinh tế.
Hai trục cao tốc Bắc - Nam dài hơn 3.400 km
Theo quy hoạch điều chỉnh, trục cao tốc Bắc - Nam gồm hai tuyến chính.
Cao tốc Bắc - Nam phía Đông có điểm đầu tại cửa khẩu Hữu Nghị, xã Đồng Đăng, tỉnh Lạng Sơn và điểm cuối tại Đất Mũi, tỉnh Cà Mau. Tuyến dài khoảng 2.158 km, được quy hoạch với quy mô từ 4 đến 12 làn xe.
Cao tốc Bắc - Nam phía Tây kéo dài từ phường An Tường, tỉnh Tuyên Quang đến xã Châu Thành, tỉnh An Giang, có chiều dài khoảng 1.249 km, quy mô từ 4 đến 6 làn xe.
Tại khu vực phía Bắc, quy hoạch xác định 15 tuyến cao tốc với tổng chiều dài khoảng 2.842 km, quy mô từ 4 đến 6 làn xe. Khu vực miền Trung và Tây Nguyên có 14 tuyến, dài khoảng 1.746 km, quy mô từ 4 đến 6 làn xe.
Khu vực phía Nam được quy hoạch 10 tuyến cao tốc với tổng chiều dài khoảng 1.385 km, quy mô từ 4 đến 10 làn xe.
Quy hoạch cũng xác định hệ thống vành đai cao tốc tại hai đô thị lớn. Vành đai đô thị Hà Nội gồm 3 tuyến, tổng chiều dài khoảng 427 km, chưa tính các đoạn trùng với những tuyến cao tốc khác, quy mô 6 làn xe.
Vành đai đô thị TP.HCM gồm 2 tuyến, tổng chiều dài khoảng 299 km, được quy hoạch với quy mô 8 làn xe.
Bổ sung 5 tuyến cao tốc mới
Một nội dung đáng chú ý của quy hoạch điều chỉnh là bổ sung 5 tuyến cao tốc mới nhằm tăng khả năng kết nối giữa các vùng động lực, khu vực miền núi, cửa khẩu và hệ thống cao tốc Bắc - Nam.
Tuyến Vành đai miền núi phía Bắc dài khoảng 327 km, bắt đầu từ cửa khẩu Tà Lùng, tỉnh Cao Bằng, đi qua Lạng Sơn, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Lào Cai và kết nối với Sơn La.
Tuyến được tổ chức thành các đoạn gồm Tà Lùng - Đông Khê; Đông Khê - Thất Khê, đi trùng cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh; Lạng Sơn - Thái Nguyên; Thái Nguyên - Tuyên Quang; Tuyên Quang - Lào Cai và các đoạn kết nối Lào Cai, Lai Châu, Sơn La. Toàn tuyến được quy hoạch 4 làn xe, dự kiến đầu tư sau năm 2030.
Tuyến Vành đai trung du phía Bắc dài khoảng 378 km, nối cửa khẩu Tân Thanh, tỉnh Lạng Sơn với Sơn La. Tuyến gồm ba đoạn Lạng Sơn - Thái Nguyên, Thái Nguyên - Lào Cai và Lào Cai - Sơn La.
Trong đó, đoạn Lạng Sơn - Thái Nguyên được xác định đầu tư trong giai đoạn trước và sau năm 2030; các đoạn còn lại dự kiến triển khai sau năm 2030.
Tại khu vực Bắc Trung bộ, tuyến cao tốc Hà Tĩnh - Cầu Treo dài khoảng 85 km, gồm hai đoạn Hà Tĩnh - đường Hồ Chí Minh và đường Hồ Chí Minh - Cầu Treo. Tuyến có quy mô từ 4 đến 6 làn xe, được đầu tư trong các giai đoạn trước và sau năm 2030.
Cao tốc Huế - A Lưới dài khoảng 45 km, được định hướng kết nối khu vực phía Tây thành phố Huế với cao tốc Bắc - Nam phía Đông. Tuyến được quy hoạch 4 làn xe, dự kiến đầu tư sau năm 2030.
Tuyến Phan Thiết - Bảo Lộc - Gia Nghĩa - Bu Prăng dài khoảng 141 km, gồm hai đoạn Phan Thiết - Bảo Lộc - Gia Nghĩa và Gia Nghĩa - Bu Prăng.
Toàn tuyến được quy hoạch 4 làn xe. Đoạn Phan Thiết - Bảo Lộc - Gia Nghĩa dự kiến được đầu tư trong giai đoạn trước và sau năm 2030; đoạn Gia Nghĩa - Bu Prăng được đầu tư sau năm 2030.
Điều chỉnh tiến trình đầu tư nhiều tuyến quan trọng
Bên cạnh việc bổ sung các tuyến mới, Bộ Xây dựng điều chỉnh tiến trình đầu tư 7 tuyến và đoạn tuyến cao tốc nhằm phù hợp với nhu cầu vận tải, khả năng huy động nguồn lực và định hướng phát triển của từng khu vực.
Cao tốc Bắc - Nam phía Tây, đoạn Ngọc Hồi - Gia Nghĩa, dài khoảng 355 km, quy mô 6 làn xe, được xác định đầu tư trong các giai đoạn trước và sau năm 2030.
Tuyến Bảo Hà - Lai Châu dài khoảng 163 km, quy mô 4 làn xe, dự kiến đầu tư trước năm 2030. Tuyến Nội Bài - Bắc Ninh - Hạ Long dài khoảng 140 km, quy mô 6 làn xe, được đầu tư trong các giai đoạn trước và sau năm 2030.
Các tuyến Vũng Áng - Cha Lo dài khoảng 95 km; Phú Yên - Đắk Lắk, đoạn Phú Yên - Buôn Hồ dài khoảng 120 km; Nha Trang - Liên Khương dài khoảng 98 km và TP.HCM - Vĩnh Long - Cần Thơ - Cà Mau dài khoảng 283 km đều được quy hoạch với quy mô 4 làn xe, triển khai trong các giai đoạn trước và sau năm 2030.
Việc điều chỉnh quy hoạch được kỳ vọng tạo cơ sở để hoàn thiện mạng lưới giao thông đồng bộ, mở rộng không gian phát triển, rút ngắn thời gian vận chuyển và tăng khả năng kết nối giữa các vùng kinh tế trên cả nước.