Quyết tâm nâng cấp năng lực giải quyết tranh chấp đầu tư – tài chính
Việc Quốc hội thông qua Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là một bước hoàn thiện thể chế tư pháp, mà còn là tuyên bố chính sách mạnh mẽ của Việt Nam trong nỗ lực nâng cấp năng lực giải quyết tranh chấp đầu tư – tài chính theo chuẩn mực quốc tế, tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho sự hình thành và vận hành Trung tâm tài chính quốc tế.
Thiết chế tư pháp cho Trung tâm tài chính
Khác với mô hình Tòa án truyền thống, Tòa án chuyên biệt được thiết kế như một thiết chế tư pháp đặc thù, chuyên sâu trong lĩnh vực đầu tư, kinh doanh và tài chính, gắn trực tiếp với hoạt động của Trung tâm tài chính quốc tế. Dù vẫn thuộc hệ thống Tòa án nhân dân, nhưng Tòa án chuyên biệt được điều chỉnh bằng một đạo luật riêng, với phạm vi thẩm quyền, tổ chức và thủ tục tố tụng vượt trội, linh hoạt hơn so với pháp luật hiện hành.
Đáng chú ý, Luật xác lập nguyên tắc ưu tiên áp dụng luật chuyên biệt trong trường hợp có xung đột với các luật khác, đồng thời cho phép áp dụng điều ước quốc tế, pháp luật nước ngoài và tập quán thương mại quốc tế theo thỏa thuận của các bên. Đây là cơ sở pháp lý then chốt nhằm tạo môi trường giải quyết tranh chấp ổn định, dễ tiên liệu, yếu tố mà các nhà đầu tư và định chế tài chính toàn cầu đặc biệt coi trọng.
Quốc tế hóa tố tụng – thông lệ toàn cầu trong “sân chơi” tài chính
Một trong những điểm nhấn mang tính đột phá của dự thảo Luật là quốc tế hóa mạnh mẽ hoạt động tố tụng. Tiếng Anh được xác định là ngôn ngữ chính thức trong xét xử; bản án, quyết định của Tòa án có thể ban hành bằng tiếng Anh hoặc song ngữ. Đồng thời, Luật cho phép bổ nhiệm Thẩm phán, Thư ký Tòa án là người nước ngoài, với tiêu chuẩn cao về kinh nghiệm, uy tín nghề nghiệp và năng lực chuyên môn trong lĩnh vực đầu tư – kinh doanh.
Cùng với đó, thủ tục tố tụng tại Tòa án chuyên biệt được xây dựng theo hướng linh hoạt, rút gọn và quản lý vụ việc chủ động, tiệm cận mô hình tố tụng hiện đại của các Trung tâm tài chính quốc tế như Singapore hay Dubai. Các cơ chế như phiên họp quản lý vụ việc, nghĩa vụ công bố đầy đủ chứng cứ, sử dụng chứng cứ chuyên gia, phán quyết tức thời hay xét xử điện tử toàn diện cho thấy quyết tâm rút ngắn thời gian, giảm chi phí và nâng cao chất lượng phán quyết.
Dứt điểm tranh chấp, củng cố niềm tin pháp lý
Một điểm đặc biệt đáng chú ý là bản án phúc thẩm của Tòa án chuyên biệt có hiệu lực chung thẩm, không bị xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm. Cách tiếp cận này phản ánh rõ định hướng chính sách: bảo đảm tính dứt điểm và ổn định của phán quyết, tránh kéo dài tranh chấp – vấn đề thường gây quan ngại đối với các tranh chấp đầu tư, tài chính có giá trị lớn.
Không dừng lại ở hoạt động xét xử, Luật còn trao cho Tòa án chuyên biệt thẩm quyền trực tiếp tổ chức thi hành án, với các biện pháp mạnh như phong tỏa tài khoản, kê biên tài sản, tạm hoãn xuất cảnh, bắt giữ tàu bay, tàu biển. Đây được xem là lời giải cho “điểm nghẽn” lớn nhất của tư pháp thương mại: thi hành bản án nhanh chóng và hiệu quả.
Thông điệp chính sách rõ ràng cho nhà đầu tư quốc tế
Nhìn tổng thể, Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế không đơn thuần là một đạo luật tổ chức bộ máy, mà là cấu phần quan trọng trong chiến lược xây dựng niềm tin pháp lý cho môi trường đầu tư – tài chính của Việt Nam. Việc chấp nhận cơ chế tư pháp đặc thù, thủ tục linh hoạt, nhân sự quốc tế và chuẩn mực xét xử hiện đại cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của Nhà nước trong việc nâng tầm năng lực giải quyết tranh chấp, biến Việt Nam thành điểm đến an toàn, minh bạch và cạnh tranh trong dòng chảy tài chính toàn cầu.
Khi Trung tâm tài chính quốc tế được đặt trên nền móng của một thiết chế tư pháp hiện đại và đáng tin cậy, thông điệp gửi tới cộng đồng đầu tư là rõ ràng: Việt Nam không chỉ thu hút vốn bằng chính sách ưu đãi, mà còn bằng cam kết bảo vệ quyền lợi hợp pháp thông qua một hệ thống tư pháp chuẩn mực và hiệu quả.