Sáng tạo nội dung số không còn là cuộc đua lượt xem

Sự phát triển nhanh của YouTube, TikTok, Facebook, Instagram hay Threads đang tạo ra một lớp nghề nghiệp mới. Một cá nhân với chiếc điện thoại và ý tưởng tốt có thể xây dựng cộng đồng hàng triệu người theo dõi, tạo ra sản phẩm truyền thông, nguồn thu và thậm chí tác động tới xu hướng tiêu dùng, lối sống.

Nhưng khi sáng tạo nội dung trở thành một lĩnh vực có quy mô ngày càng lớn, câu hỏi không còn chỉ là ai có nhiều lượt xem hay người theo dõi hơn.

Vietnam iContent Awards 2026 phần nào cho thấy sự dịch chuyển này khi những tiêu chí như chất lượng nội dung, tính sáng tạo, ảnh hưởng tích cực, bản quyền, ứng xử trên không gian mạng và tuân thủ pháp luật được đặt vào quá trình đánh giá.

11 góc nhìn cho thị trường nội dung số

Hội đồng giám khảo mùa thứ ba của Vietnam iContent Awards gồm 11 thành viên đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau.

Nhóm đại diện cơ quan quản lý có ông Lê Quang Tự Do - Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử; bà Nguyễn Thị Thanh Huyền - Phó Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử và NSND Xuân Bắc - Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn.

Khối doanh nghiệp, giải trí và sản xuất nội dung có CEO Sen Vàng Phạm Kim Dung; CEO Unimedia Trần Việt Bảo Hoàng; Chủ tịch Beta Group Bùi Quang Minh; doanh nhân Lê Đăng Khoa; đạo diễn, nhà sản xuất Trần Thành Trung.

Hội đồng còn có diễn giả, nhà sáng tạo nội dung Nguyễn Hữu Trí cùng hai nhà báo Nguyễn Thị Hương Giang và Cao Xuân Tân.

Điểm đáng chú ý không nằm đơn thuần ở số lượng thành viên mà ở cấu trúc của hội đồng.

Một sản phẩm nội dung số có thể được nhìn dưới nhiều lớp: Tuân thủ quy định của môi trường số, chất lượng nghệ thuật, khả năng xây dựng thương hiệu, năng lực sản xuất, hiệu quả tiếp cận công chúng và ảnh hưởng tới cộng đồng.

Theo Ban tổ chức, việc lựa chọn hội đồng đa lĩnh vực nhằm tăng tính chuyên môn trong quá trình đánh giá các cá nhân, tổ chức và sản phẩm được đề cử.

Từ “content creator” đến một nghề chuyên nghiệp

Một chi tiết đáng chú ý được nhắc tới khi công bố Hội đồng giám khảo là định hướng đưa sáng tạo nội dung số tiến tới trở thành một ngành nghề thực thụ, có hệ thống đào tạo và được xã hội nhìn nhận rõ hơn.

Theo ông Lê Quang Tự Do, Vietnam iContent từ khi hình thành đã hướng tới kết nối nhà sáng tạo nội dung với cơ quan quản lý, nền tảng số và nhãn hàng; xa hơn là thúc đẩy quá trình chuyên nghiệp hóa lĩnh vực sáng tạo nội dung.

Thực tế, tiêu chí Vietnam iContent Awards 2026 cho thấy yêu cầu dành cho nhà sáng tạo đã vượt xa việc tạo ra một video có khả năng "viral".

Ở hạng mục Nhà sáng tạo nội dung của năm, ứng viên cần có phong cách riêng, duy trì chất lượng sản phẩm, có khả năng tạo xu hướng tích cực và xây dựng cộng đồng văn minh. Nội dung đồng thời phải bảo đảm yêu cầu về bản quyền, an ninh mạng và các quy định pháp luật liên quan.

Với các hạng mục truyền cảm hứng, yếu tố tác động xã hội cũng được đặt ra. Sản phẩm không chỉ cần tiếp cận được đông đảo công chúng mà còn phải mang lại giá trị, góp phần nâng cao nhận thức hoặc thúc đẩy những hành động tích cực.

Đáng chú ý, tiêu chí của giải cũng nhấn mạnh việc không chạy theo nội dung giật gân, tiêu cực hoặc câu view thiếu chuẩn mực.

Những tiêu chuẩn này phản ánh một vấn đề ngày càng rõ trong thị trường nội dung số: lượt xem có thể tạo ra sự nổi tiếng, nhưng không phải thước đo duy nhất của giá trị.

MCN lần đầu trở thành một hạng mục riêng

Vietnam iContent Awards 2026 có 4 hạng mục với tổng cộng 13 giải thưởng, gồm Nhà sáng tạo số, Sản phẩm số, Vì cộng đồng và MCN của năm.

Trong đó, MCN của năm là hạng mục mới.

MCN - Multi-Channel Network, hay mạng lưới quản lý đa kênh - là những đơn vị tham gia quản lý, hỗ trợ và phát triển các nhà sáng tạo trên nền tảng số.

Việc MCN lần đầu có một hạng mục riêng cho thấy thị trường đang dần dịch chuyển từ mô hình những cá nhân sáng tạo hoạt động độc lập sang hệ sinh thái có các công ty quản lý, đội ngũ sản xuất, kinh doanh, khai thác bản quyền và phát triển thương hiệu đứng phía sau.

Đây cũng là một trong những dấu hiệu cho thấy kinh tế sáng tạo trên nền tảng số đang ngày càng có cấu trúc rõ hơn.

Khán giả bình chọn, giám khảo quyết định phần lớn kết quả chung cuộc

Một điểm khác trong cơ chế Vietnam iContent Awards là kết hợp đánh giá chuyên môn với bình chọn của cộng đồng.

Ở vòng bình chọn, điểm số được tính theo tỷ lệ 50% từ độc giả và 50% từ Hội đồng giám khảo.

Đến vòng chung kết, trọng số của Hội đồng giám khảo tăng lên 70%, trong khi bình chọn của độc giả chiếm 30%.

Cách tính này giúp yếu tố sức hút của ứng viên vẫn được ghi nhận nhưng hạn chế việc kết quả hoàn toàn phụ thuộc vào quy mô fandom hoặc khả năng huy động bình chọn.

Vietnam iContent Awards 2026 nhận đề cử từ ngày 7 đến 30/9. Vòng bình chọn diễn ra từ ngày 8 đến 29/10; vòng chung kết từ ngày 9 đến 23/11. Lễ trao giải dự kiến tổ chức ngày 11/12 tại TP.HCM.

Giải thưởng nằm trong khuôn khổ Vietnam iContent 2026, do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chỉ đạo; Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử phối hợp VnExpress và FPT Online tổ chức.

Từ một thị trường từng được nhìn chủ yếu qua số người theo dõi, lượt xem và các hiện tượng mạng, sáng tạo nội dung số đang bước sang giai đoạn đòi hỏi nhiều hơn về năng lực nghề nghiệp, trách nhiệm và khả năng tạo ra giá trị dài hạn.

Và khi "content creator" thực sự trở thành một nghề, câu hỏi quan trọng có lẽ cũng sẽ thay đổi: Không chỉ “nội dung này có bao nhiêu lượt xem?”, mà còn là “nội dung này mang lại giá trị gì?”.