Sử dụng vốn ODA giai đoạn 2026-2030: Chọn lọc dự án, nâng cao hiệu quả sử dụng

Theo Kế hoạch, việc thu hút và sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi được triển khai theo nguyên tắc huy động với quy mô, cơ cấu phù hợp, đáp ứng nhu cầu đầu tư phát triển của quốc gia, ngành và địa phương. Nguồn vốn này sẽ được bố trí cho các dự án chuyển tiếp từ giai đoạn trước, các dự án đang chuẩn bị đầu tư cũng như các công trình hạ tầng lớn, dự án trọng điểm quốc gia chưa xác định rõ nguồn vốn.

Đáng chú ý, Chính phủ xác định ưu tiên sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi cho các dự án có tính lan tỏa, tạo đột phá, đặc biệt trong phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội, ứng phó biến đổi khí hậu, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Các dự án sử dụng vốn phải được đánh giá chặt chẽ về hiệu quả, khả năng trả nợ và bảo đảm an toàn nợ công trong trung hạn.

Trong tổng thể nguồn lực đầu tư, vốn vay ưu đãi nước ngoài được xác định là nguồn bổ sung, chỉ sử dụng khi các nguồn vốn trong nước và nguồn vốn khác không đáp ứng đủ hoặc khó thu hút khu vực tư nhân. Việc huy động vốn cũng sẽ được thực hiện linh hoạt, kết hợp giữa các hình thức truyền thống với các mô hình mới như vay theo kết quả, vay hòa ngân sách hay tiếp cận nhiều giai đoạn.

Kế hoạch nhấn mạnh yêu cầu tăng cường hợp tác với các đối tác phát triển trên cơ sở tin cậy, tôn trọng lẫn nhau, đồng thời hướng tới hài hòa hóa quy trình, thủ tục giữa Việt Nam và nhà tài trợ. Việc chuẩn bị, đàm phán, ký kết và triển khai các chương trình, dự án phải gắn chặt với Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, Kế hoạch đầu tư công trung hạn và kế hoạch tài chính - vay trả nợ công 5 năm giai đoạn 2026-2030.

Một điểm đáng chú ý là định hướng đẩy mạnh số hóa và hiện đại hóa công tác quản lý vốn ODA ở tất cả các khâu, từ chuẩn bị, phê duyệt đến triển khai dự án. Việc ứng dụng công nghệ thông tin nhằm nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý thủ tục và cải thiện hiệu quả quản lý.

Để bảo đảm triển khai hiệu quả, Kế hoạch đề ra 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, bao gồm hoàn thiện thể chế, cải thiện quy trình với nhà tài trợ, nâng cao chất lượng chuẩn bị và tổ chức triển khiadự án, đổi mới phương thức huy động vốn và tăng cường tiếp thu, chuyển giao công nghệ. Trong đó, nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực của các cơ quan quản lý, chủ đầu tư và tăng cường vai trò giám sát, điều phối trong toàn bộ vòng đời dự án.

Đáng chú ý, trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp, Kế hoạch cũng đặt ra yêu cầu làm rõ thẩm quyền của chính quyền cấp xã, phường trong việc tham gia quản lý, triển khai các dự án ODA, qua đó tăng tính chủ động và rút ngắn quy trình thực hiện.