Sửa Luật Đất đai: Bảo đảm quyền lợi người dân, khơi thông nguồn lực phát triển
Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đang được hoàn thiện theo hướng tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho phát triển kinh tế nhưng chặt chẽ trong quản lý, giảm chi phí tuân thủ, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.
Quá trình hoàn thiện dự án Luật Đất đai (sửa đổi) đang đặt ra nhiều vấn đề lớn liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, tái định cư, giá đất và phân cấp thẩm quyền cho cấp xã. Đây cũng là những nội dung nhận được nhiều ý kiến tại Hội thảo do Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức tại Đà Nẵng ngày 14/9.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi khẳng định, Luật Đất đai là đạo luật đặc biệt quan trọng, tác động sâu rộng đến đời sống kinh tế - xã hội, người dân và cộng đồng doanh nghiệp.
Việc sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương mới của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 21-NQ/TW về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan. Mục tiêu là bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất, đồng thời cân bằng giữa yêu cầu quản lý nhà nước và tạo thuận lợi cho các giao dịch kinh tế.
Dự án luật cũng hướng tới cắt giảm tối đa chi phí tuân thủ, thiết kế quy trình, thủ tục khoa học, hạn chế thất thoát, tiêu cực; bảo đảm đồng bộ với Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản và phù hợp mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Bảy nhóm chính sách lớn
Theo định hướng của Chính phủ, dự thảo tập trung vào 7 nhóm chính sách lớn, gồm: Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; cơ chế tài chính và giá đất; quyền, nghĩa vụ và chế độ sử dụng đất; cải cách hành chính, chuyển đổi số, phân cấp, phân quyền; thanh tra, kiểm tra, giải quyết tranh chấp và khiếu nại.
Trong đó, thu hồi đất, bồi thường và tái định cư là nhóm nội dung được nhiều đại biểu quan tâm do liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân và quá trình triển khai các dự án.
Các ý kiến đề nghị tiếp tục làm rõ tiêu chí, phạm vi thu hồi đất, đồng thời bảo đảm quy định có tính ổn định và đủ linh hoạt để phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Cơ chế định giá bồi thường cũng được đề nghị hoàn thiện theo hướng bảo đảm điều kiện tái lập chỗ ở và ổn định sinh kế cho người có đất bị thu hồi.
Từ thực tiễn Đà Nẵng, ông Trần Quốc Hùng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Đà Nẵng, nêu một số trường hợp dự án trước đây chưa hoàn thiện hạ tầng tái định cư nhưng đã phê duyệt phương án bồi thường để đẩy nhanh tiến độ bàn giao mặt bằng.
Theo ông, việc xác định thời điểm tính giá đất tái định cư cần có cơ chế phù hợp với từng trường hợp cụ thể, qua đó bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân đã chấp hành chủ trương và bàn giao mặt bằng.
Thận trọng phân cấp thu hồi đất cho cấp xã
Vấn đề phân cấp cũng được đặt ra tại hội thảo. Ông Nguyễn Văn Phúc, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, băn khoăn về việc giao UBND cấp xã quyết định thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.
Theo ông Phúc, việc hân cấp thu hồi đất cần thận trọng và phải tương thích với thẩm quyền giao đất, cho thuê đất.
Làm rõ điều kiện phân cấp thu hồi đất
Ông Nguyễn Văn Phúc, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, cho rằng khi giao UBND cấp xã thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, cần đồng thời quan tâm đến điều kiện tổ chức thực hiện và năng lực cán bộ ở cơ sở.
Theo ông Phúc, việc phân cấp cần được thiết kế đồng bộ với thẩm quyền giao đất, cho thuê đất, qua đó bảo đảm hiệu quả quản lý và tính thống nhất trong thực thi.
Đối với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, các ý kiến đề nghị tạo cơ chế điều chỉnh linh hoạt trước yêu cầu phát triển và cơ hội đầu tư thực tế, đồng thời xác định rõ tiêu chí, thẩm quyền và trách nhiệm của từng cấp.
Cùng với đó, cần bảo đảm sự thống nhất giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch đô thị, tạo thuận lợi cho quá trình triển khai dự án và thực hiện các giao dịch liên quan đến đất đai.
Đối với bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K), các đại biểu đánh giá việc sử dụng hệ số K đã góp phần rút ngắn thời gian xác định giá đất.
Cùng với đó, các ý kiến đề nghị tiếp tục hoàn thiện phương pháp và phạm vi áp dụng để bảo đảm phù hợp với từng trường hợp, nhất là khi xác định nghĩa vụ tài chính và bố trí tái định cư.
Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Thị Phương Hoa cho biết, dự án luật được định hướng xây dựng theo mô hình luật khung, những nội dung thuộc thẩm quyền Quốc hội hoặc Hiến pháp yêu cầu phải được quy định trong luật sẽ đưa vào luật; các vấn đề thuộc thẩm quyền điều hành của Chính phủ được quy định tại nghị định để bảo đảm linh hoạt.
Các nghị định hướng dẫn đang được xây dựng song song. Dự thảo Luật Đất đai cũng sẽ được lấy ý kiến cùng dự thảo Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản; Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Bộ Tài chính hoàn thiện các nội dung về tài chính đất đai.