Sửa quy định về phân cấp quản lý quốc lộ, trạm dừng nghỉ từ 1/7

Phân cấp quản lý quốc lộ cho địa phương

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định số 241/2026/NĐ-CP là sửa đổi quy định về phân cấp quản lý quốc lộ.

Theo quy định mới, các tuyến quốc lộ thuộc quy hoạch mạng lưới đường bộ được phân cấp để UBND cấp tỉnh quản lý, bao gồm quốc lộ trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; các công trình, hạng mục thuộc kết cấu hạ tầng đường bộ gắn với quốc lộ được phân cấp; công trình cầu, hầm, bến phà của tuyến đường nằm trên địa bàn hai tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Đối với công trình cầu, hầm, bến phà nằm trên địa bàn hai địa phương, Bộ Xây dựng lấy ý kiến UBND cấp tỉnh có liên quan trước khi quyết định giao một UBND cấp tỉnh quản lý công trình.

Tuy nhiên, Nghị định cũng quy định rõ nhóm quốc lộ không phân cấp, gồm: Quốc lộ 1, Đường Hồ Chí Minh, quốc lộ có cấp kỹ thuật là đường cao tốc, quốc lộ có yêu cầu đặc biệt về bảo đảm quốc phòng, an ninh và các trường hợp khác theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

UBND cấp tỉnh được giao quản lý quốc lộ có trách nhiệm quản lý, đầu tư, xây dựng theo quy hoạch được duyệt; tổ chức vận hành, khai thác, bảo trì kết cấu hạ tầng đường bộ; bảo đảm kết nối giao thông đồng bộ về tải trọng, khổ giới hạn của đường bộ, phương tiện tham gia giao thông trên đoạn quốc lộ được phân cấp với các tuyến đường bộ khác.

Định kỳ trước ngày 10/6 và 10/12 hằng năm, UBND cấp tỉnh phải báo cáo Bộ Xây dựng về tình hình đầu tư xây dựng, quản lý, vận hành, khai thác, sử dụng, bảo trì và bảo vệ kết cấu hạ tầng đường bộ là quốc lộ được phân cấp.

Bộ Xây dựng có trách nhiệm bàn giao tuyến đường, hạng mục gắn với tuyến đường và tài sản kết cấu hạ tầng đường bộ cho địa phương; đồng thời kiểm tra, hướng dẫn việc đầu tư, xây dựng, quản lý, vận hành, khai thác, bảo trì và bảo đảm an toàn giao thông đối với quốc lộ được phân cấp.

Trường hợp địa phương không bảo đảm nguồn lực đầu tư, xây dựng, quản lý, vận hành, khai thác, bảo trì quốc lộ được phân cấp hoặc trong trường hợp cần thiết khác, UBND cấp tỉnh có thể đề nghị Bộ Xây dựng tiếp nhận lại quốc lộ đã phân cấp.

Điều chỉnh loại đường theo cấp quản lý

Nghị định số 241/2026/NĐ-CP cũng sửa đổi quy định về điều chỉnh loại đường theo cấp quản lý.

Theo đó, Bộ Xây dựng quyết định điều chỉnh quốc lộ thành đường địa phương; đường địa phương và đường khác thành quốc lộ trong một số trường hợp cụ thể.

Quốc lộ được điều chỉnh thành đường địa phương khi tuyến, đoạn tuyến không có trong quy hoạch mạng lưới đường bộ, quy hoạch kết cấu hạ tầng đường bộ được duyệt, trừ trường hợp quốc lộ có yêu cầu đặc biệt về bảo đảm quốc phòng, an ninh; hoặc đã đầu tư xây dựng tuyến tránh thay thế phù hợp với quy hoạch.

Ngược lại, tuyến, đoạn tuyến đường địa phương và đường bộ khác nếu có trong quy hoạch mạng lưới đường bộ, quy hoạch kết cấu hạ tầng đường bộ được duyệt thì được điều chỉnh thành quốc lộ.

UBND cấp tỉnh quyết định điều chỉnh các loại đường địa phương theo cấp quản lý khi có thay đổi quy hoạch tỉnh, quy hoạch đô thị và nông thôn hoặc quy hoạch khác có liên quan, trừ các trường hợp thuộc thẩm quyền của Bộ Xây dựng.

Về trình tự, Cục Đường bộ Việt Nam có trách nhiệm rà soát, lập hồ sơ đề nghị điều chỉnh loại đường liên quan đến quốc lộ. Sở Xây dựng rà soát, lập hồ sơ đề nghị điều chỉnh giữa các loại đường địa phương.

Trong vòng 2 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền kiểm tra thành phần hồ sơ; nếu chưa đầy đủ thì thông báo để bổ sung, hoàn thiện. Trong thời hạn 7 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền thẩm định, nếu đủ điều kiện thì ban hành quyết định điều chỉnh loại đường theo cấp quản lý.

Kết quả giải quyết thủ tục hành chính được trả bằng bản điện tử hợp lệ.

Bổ sung quy định về mở rộng trạm dừng nghỉ

Nghị định mới bổ sung quy định về đầu tư mở rộng trạm dừng nghỉ đã ký hợp đồng kinh doanh, khai thác.

Việc đầu tư mở rộng trạm dừng nghỉ nhằm hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng, đáp ứng nhu cầu sử dụng dịch vụ của người và phương tiện tham gia giao thông.

Cơ quan có thẩm quyền tổ chức xác định sơ bộ nhu cầu và đàm phán với nhà đầu tư, doanh nghiệp đang đầu tư, khai thác trạm dừng nghỉ về phương án mở rộng. Trường hợp nhà đầu tư, doanh nghiệp đang khai thác trạm dừng nghỉ thực hiện mở rộng thì phải nộp giá trị nhận nhượng quyền kinh doanh bằng hình thức nộp tiền một lần vào ngân sách nhà nước.

Đối với dự án đường cao tốc đầu tư theo phương thức đối tác công tư, nếu việc đàm phán với nhà đầu tư, doanh nghiệp đang khai thác trạm dừng nghỉ không thành công, cơ quan có thẩm quyền tổ chức đàm phán với nhà đầu tư dự án đường cao tốc theo phương thức PPP về phương án đầu tư, kinh doanh phần mở rộng trạm dừng nghỉ.

Trường hợp các bước đàm phán không thành công, cơ quan có thẩm quyền tổ chức lựa chọn nhà đầu tư thực hiện đầu tư, kinh doanh phần mở rộng trạm dừng nghỉ theo quy định của pháp luật về lựa chọn nhà đầu tư dự án có sử dụng đất.

Nhà đầu tư, doanh nghiệp đang khai thác trạm dừng nghỉ, nhà đầu tư được lựa chọn thực hiện phần mở rộng và nhà đầu tư dự án đường cao tốc theo phương thức PPP, nếu có, phải phối hợp để bảo đảm khai thác đồng bộ, an toàn đối với đường cao tốc và trạm dừng nghỉ.

Các quy định nêu trên có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.