Tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số

Chính phủ ban hành Nghị quyết số 282/NQ-CP ngày 22/9/2026, kèm Kế hoạch hành động thực hiện Kết luận số 51-KL/TW ngày 17/6/2026 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong tình hình mới. Nghị quyết có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành.

Kế hoạch đặt ra nhiều nhóm nhiệm vụ liên quan trực tiếp tới môi trường kinh doanh, hoạt động đổi mới sáng tạo và khai thác tài sản trí tuệ của doanh nghiệp.

Rà soát pháp luật về AI, dữ liệu lớn, tài sản số

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được giao cho Bộ Khoa học và Công nghệ là rà soát, nghiên cứu đề xuất sửa đổi, bổ sung Luật Sở hữu trí tuệ và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan.

Việc hoàn thiện pháp luật phải bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, đồng thời xử lý những vấn đề mới phát sinh từ cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Theo Kế hoạch, quá trình rà soát sẽ tập trung vào quy định về bảo hộ và xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng, nền tảng số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, tài sản số, công nghệ chuỗi khối, công nghệ sinh học và công nghệ bán dẫn.

Chính phủ cũng yêu cầu việc hoàn thiện pháp luật phải phù hợp với các chuẩn mực quốc tế tiên tiến và các cam kết quốc tế của Việt Nam, đồng thời bảo đảm hài hòa giữa bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ với yêu cầu phổ cập tri thức, phát triển khoa học, công nghệ và lợi ích chung của xã hội.

Tạo thuận lợi dùng quyền sở hữu trí tuệ để huy động vốn

Một nội dung đáng chú ý với cộng đồng doanh nghiệp là yêu cầu nghiên cứu, đề xuất sửa đổi các quy định pháp luật dân sự về giao dịch bảo đảm đối với quyền sở hữu trí tuệ.

Mục tiêu được Nghị quyết nêu là tạo thuận lợi cho hoạt động huy động vốn, đầu tư, góp vốn và phát triển doanh nghiệp trên cơ sở tài sản được bảo đảm bằng quyền sở hữu trí tuệ.

Các địa phương cũng được giao chủ động tổ chức hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối cung - cầu công nghệ; hỗ trợ doanh nghiệp khai thác, bảo hộ và nâng cao giá trị kinh tế từ quyền sở hữu trí tuệ.

Cùng với đó là nhiệm vụ hỗ trợ doanh nghiệp triển khai các mô hình quản trị sở hữu trí tuệ hiện đại, quản lý và khai thác quyền sở hữu trí tuệ.

Những nhiệm vụ này cho thấy phạm vi của chính sách sở hữu trí tuệ không chỉ dừng ở đăng ký và bảo hộ quyền, mà còn hướng tới việc khai thác tài sản trí tuệ trong hoạt động đầu tư, sản xuất và kinh doanh.

Tăng phát hiện, truy vết vi phạm trên không gian mạng

Kế hoạch dành riêng một nhóm nhiệm vụ về tăng cường và nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt trên môi trường số.

Các bộ, cơ quan và địa phương được yêu cầu rà soát, nâng cấp hạ tầng số và công nghệ quản lý; xây dựng phương án chủ động ứng phó, kiểm soát nguy cơ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ do các mô hình AI tạo ra.

Đồng thời, Chính phủ yêu cầu ứng dụng công nghệ tự động hóa để phát hiện, cảnh báo và truy vết hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng và thương mại điện tử.

Một nhiệm vụ khác là hoàn thiện cơ chế phối hợp nhanh giữa cơ quan quản lý nhà nước với nhà cung cấp dịch vụ Internet và dịch vụ trung gian để kịp thời ngăn chặn, gỡ bỏ thông tin vi phạm.

Kế hoạch cũng yêu cầu tăng cường phối hợp giữa các lực lượng bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, gồm cơ quan quản lý nhà nước, Công an, Hải quan, Quản lý thị trường, Tòa án và Viện kiểm sát.

Nghiên cứu cơ chế tài phán chuyên sâu về sở hữu trí tuệ

Đáng chú ý, Chính phủ giao nhiệm vụ nghiên cứu, phối hợp tăng cường vai trò của Tòa án và đề xuất hình thành cơ chế tài phán chuyên sâu về sở hữu trí tuệ, nhằm nâng cao tính chuyên nghiệp, hiệu quả trong giải quyết các tranh chấp về sở hữu trí tuệ.

Các cơ quan cũng phải tăng cường hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân và các chủ thể quyền nâng cao năng lực bảo vệ, thực thi quyền sở hữu trí tuệ; phát triển các dịch vụ tư vấn, cung cấp thông tin, cảnh báo, giám sát và hỗ trợ xử lý hành vi xâm phạm, đặc biệt trên môi trường số.

Song song với việc tăng cường thực thi, Chính phủ yêu cầu triển khai hiệu quả Chiến lược Sở hữu trí tuệ đến năm 2030 sửa đổi và tiếp tục rà soát hệ thống pháp luật nhằm nâng cao hiệu lực bảo hộ, khai thác và thương mại hóa tài sản trí tuệ.