Tăng giám sát cộng đồng, xóa bỏ tình trạng “rau hai luống, lợn hai chuồng”

Chương trình phối hợp số 348/CTPH-CP-HNDVN-HLHPNVN được ký giữa Chính phủ, Hội Nông dân Việt Nam và Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam nhằm tăng cường tuyên truyền, vận động, giám sát sản xuất, kinh doanh nông lâm thủy sản chất lượng, an toàn; góp phần bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe nhân dân và phát triển bền vững trong giai đoạn 2026 - 2030.

Mục tiêu của chương trình là nâng cao ý thức, trách nhiệm tuân thủ pháp luật về chất lượng, an toàn thực phẩm của các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh, chế biến và tiêu dùng thực phẩm nông lâm thủy sản. Qua đó, lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng tinh thần trách nhiệm, đạo đức của người sản xuất, kinh doanh thực phẩm.

Chương trình cũng hướng tới việc phòng ngừa, ngăn chặn và lên án các hành vi vi phạm quy định về chất lượng, an toàn thực phẩm; không sử dụng nguyên liệu, sản phẩm không bảo đảm an toàn vào sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng.

Không phân biệt sản xuất để ăn và sản xuất để bán

Một trong những điểm đáng chú ý của chương trình là yêu cầu xóa bỏ hiện tượng phân biệt giữa sản xuất để tiêu dùng và sản xuất để kinh doanh. Đây là vấn đề từng được dư luận nhắc đến qua cách nói “rau hai luống, lợn hai chuồng”, phản ánh tình trạng một bộ phận người sản xuất giữ sản phẩm an toàn để dùng trong gia đình, còn sản phẩm đưa ra thị trường lại chưa tuân thủ đầy đủ quy định về chất lượng, an toàn thực phẩm.

Theo chương trình, các cấp Hội Nông dân Việt Nam, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam sẽ đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nông dân, hội viên, phụ nữ, các hộ gia đình, hợp tác xã, tổ hợp tác và cơ sở sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ thực hiện nghiêm quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm.

Hoạt động tuyên truyền sẽ chú trọng từ khâu trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng, khai thác, chế biến, bảo quản, vận chuyển đến tiêu thụ nông lâm thủy sản. Trong đó, đặc biệt quan tâm việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y, hóa chất, phụ gia, chất bảo quản đúng quy định; không đưa sản phẩm không bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm ra thị trường.

Bên cạnh đó, chương trình đặt ra yêu cầu vận động, hướng dẫn các cơ sở sản xuất, kinh doanh nông lâm thủy sản áp dụng quy trình, quy phạm, tiêu chuẩn bảo đảm chất lượng; ký cam kết sản xuất thực phẩm an toàn; nhân rộng các mô hình sản xuất nông sản an toàn, sản xuất liên kết với chế biến, bảo quản và tiêu thụ theo chuỗi ngành hàng.

Việc ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, phát triển nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn, giảm phát thải cũng được xác định là nội dung quan trọng trong quá trình nâng cao chất lượng, an toàn thực phẩm nông lâm thủy sản.

Phấn đấu 100% hộ, cơ sở sản xuất được tuyên truyền và ký cam kết

Chương trình phối hợp đề ra các chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030. Theo đó, 100% cán bộ phụ trách công tác an toàn thực phẩm của Hội Nông dân Việt Nam và Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam từ trung ương đến địa phương được tập huấn, cập nhật kiến thức về bảo đảm an toàn thực phẩm; kỹ năng tuyên truyền, vận động, giám sát và hướng dẫn hội viên, người dân tuân thủ pháp luật về chất lượng, an toàn thực phẩm.

Chương trình cũng đặt mục tiêu 100% hộ gia đình, hợp tác xã, tổ hợp tác, cơ sở nhỏ lẻ sản xuất, kinh doanh, chế biến nông lâm thủy sản có thành viên là hội viên Hội Nông dân Việt Nam, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam được tuyên truyền, tập huấn và ký cam kết tuân thủ các quy định pháp luật về chất lượng, an toàn thực phẩm.

Đến năm 2030, 100% Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ cấp tỉnh có hội viên áp dụng và nhân rộng mô hình sản xuất nông lâm thủy sản an toàn, có ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, phát triển nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp xanh, giảm phát thải phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.

Cùng với đó, 100% các tỉnh, thành phố sẽ ký kết Chương trình phối hợp giữa UBND và Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ cấp tỉnh về tuyên truyền, vận động, giám sát sản xuất, kinh doanh nông lâm thủy sản chất lượng, an toàn giai đoạn 2026 - 2030.

Mỗi xã, phường, đặc khu có ít nhất một mô hình giám sát cộng đồng

Một nội dung trọng tâm của chương trình là triển khai phong trào “Giám sát cộng đồng” về an toàn thực phẩm. Thông qua phong trào này, các cấp Hội, hội viên và người dân sẽ tham gia giám sát, phát hiện hành vi vi phạm quy định về chất lượng, an toàn thực phẩm; kịp thời thông tin, phản ánh đến cơ quan chức năng để xử lý.

Chương trình yêu cầu mỗi Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã, phường, đặc khu duy trì ít nhất một mô hình “giám sát cộng đồng”. Hoạt động giám sát tập trung vào sản xuất, chế biến, bảo quản, vận chuyển, kinh doanh thực phẩm nông lâm thủy sản, nhất là tại các cơ sở nhỏ lẻ.

Các địa bàn có nguy cơ cao về mất an toàn thực phẩm sẽ được chú trọng giám sát, gồm thành phố lớn, khu công nghiệp, khu chế xuất, khu đông dân cư, chợ truyền thống, cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố, bếp ăn tập thể và trường học.

Thông qua giám sát cộng đồng, chương trình hướng tới mục tiêu phòng ngừa, ngăn chặn từ sớm các hành vi vi phạm; không để sản phẩm mất an toàn thực phẩm lưu thông trên thị trường và đến tay người tiêu dùng.

Chương trình phối hợp cũng nhấn mạnh việc phát hiện, biểu dương và tôn vinh kịp thời các điển hình tiên tiến, mô hình hiệu quả trong sản xuất, kinh doanh nông lâm thủy sản an toàn.

Cùng với biểu dương mô hình tốt, các cấp Hội và cộng đồng sẽ tăng cường đấu tranh, lên án các hành vi sản xuất, kinh doanh, tiêu thụ nông sản thực phẩm không an toàn, nhất là tại các địa bàn trọng điểm.

Để triển khai hiệu quả chương trình, các bên sẽ ban hành hướng dẫn cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương với các cấp Hội; hỗ trợ hội viên cập nhật, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong tuyên truyền, vận động, giám sát sản xuất, kinh doanh nông lâm thủy sản an toàn; đồng thời tham gia đề xuất chính sách về an toàn thực phẩm.

Định kỳ hằng năm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Hội Nông dân Việt Nam, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tổng hợp kết quả thực hiện chương trình, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.