Tập trung 4 đột phá chiến lược để bảo vệ môi trường, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững
Chiều 28/10, tại Phiên thảo luận của Quốc hội về kết quả giám sát chuyên đề “việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường kể từ khi Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 có hiệu lực”, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng đã giải trình, làm rõ nhiều nội dung đại biểu quan tâm, đồng thời nhấn mạnh những định hướng đột phá trong giai đoạn tới.
Chuyển biến mạnh mẽ về thể chế, nhận thức và hành động
Bộ trưởng Trần Đức Thắng cho biết, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đã tạo bước ngoặt quan trọng, chuyển tư duy quản lý từ bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa, kiểm soát rủi ro và thúc đẩy phát triển bền vững. Nhiều chính sách mới mang tính thị trường đã được triển khai, giúp nâng cao hiệu quả quản lý và thu hút nguồn lực xã hội vào bảo vệ môi trường.
Sau gần 4 năm thực thi, công tác bảo vệ môi trường ghi nhận tiến bộ rõ rệt ở cả ba phương diện: thể chế – nhận thức – tổ chức thực hiện. Hệ thống quan trắc tự động được mở rộng; nhiều mô hình đô thị sinh thái, khu công nghiệp tuần hoàn được hình thành; chất lượng môi trường tại nhiều khu vực được cải thiện đáng kể; nhận thức của toàn xã hội về bảo vệ môi trường có chuyển biến tích cực.
Các chỉ tiêu môi trường đạt kết quả nổi bật như: Tỷ lệ thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt đô thị tăng từ 94,71% (2020) lên 97,28% (2024); Tỷ lệ khu công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt 95,37% năm 2025; Số cơ sở gây ô nhiễm nghiêm trọng giảm từ 83 (2020) xuống còn 38 (2025).
Những kết quả này giúp Việt Nam tăng 34 bậc trong xếp hạng phát triển bền vững toàn cầu, đứng thứ hai ASEAN.
Thách thức lớn từ rác thải, ô nhiễm không khí
Bộ trưởng thẳng thắn cho biết áp lực về môi trường vẫn rất lớn. Mỗi năm Việt Nam phát sinh khoảng 25,3 triệu tấn rác sinh hoạt, trong đó có 1,8 triệu tấn nhựa – gây quá tải hệ thống thu gom, xử lý. Ô nhiễm không khí tại Hà Nội, TP.HCM tiếp tục diễn biến phức tạp; một số lưu vực sông ô nhiễm kéo dài chưa được xử lý triệt để.
Để tháo gỡ điểm nghẽn, Chính phủ đã trình Quốc hội sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường nhằm cắt giảm tối đa thủ tục hành chính, phân quyền mạnh mẽ cho địa phương giải quyết gần 90% thủ tục về môi trường. Đồng thời, Bộ đề xuất các giải pháp căn cơ cho quản lý rác thải, kiểm soát khí thải, phục hồi hệ sinh thái và ứng phó biến đổi khí hậu.
Bộ trưởng cho biết, đến nay Việt Nam đã hoàn thiện hành lang pháp lý cơ bản để triển khai thị trường carbon trong nước. Dự kiến năm 2025 sẽ ban hành 3 nghị định và xây dựng chính sách về thuế, phí giao dịch tín chỉ carbon, tạo cơ sở cho doanh nghiệp tham gia giảm phát thải theo cơ chế thị trường.
Năm 2024, diện tích rừng toàn quốc đạt 14,87 triệu ha, tỷ lệ che phủ đạt 42,03%. Bộ sẽ tiếp tục tham mưu Chính phủ duy trì đóng cửa rừng tự nhiên đến năm 2030, tăng cường trồng mới và phục hồi rừng nhằm ứng phó biến đổi khí hậu, bảo vệ đa dạng sinh học.
4 nhiệm vụ đột phá thời gian tới
Bộ trưởng Trần Đức Thắng nhấn mạnh 4 trọng tâm chiến lược trong thời gian tới, cụ thể:
Thứ nhất, hoàn thiện thể chế, kinh tế hóa môi trường, thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, carbon thấp.
Thứ hai, xử lý dứt điểm các điểm nóng ô nhiễm, đẩy mạnh phân loại, tái chế và thu hồi tài nguyên từ chất thải. Thư
Thứ ba, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng hệ thống giám sát tự động và sàn giao dịch carbon.
Thứ tư, tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng, đưa nội dung bảo vệ môi trường vào giáo dục, đào tạo đội ngũ cán bộ từ cơ sở.
Bộ trưởng khẳng định, bảo vệ môi trường không chỉ là nhiệm vụ pháp lý mà là trách nhiệm, quyền lợi và cam kết của toàn xã hội vì một Việt Nam xanh – sạch – phát triển bền vững.