Thủ tướng Phạm Minh Chính: Quyết tâm thúc đẩy dự án điện hạt nhân, “làm ngày không đủ, tranh thủ làm đêm”

Chiều tối 7/1, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng ban Chỉ đạo xây dựng Nhà máy điện hạt nhân, đã chủ trì Phiên họp lần thứ tư của Ban Chỉ đạo nhằm rà soát toàn diện tiến độ, tháo gỡ vướng mắc và xác định các nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tiếp theo của Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận – một công trình đặc biệt quan trọng đối với an ninh năng lượng quốc gia và chiến lược phát triển bền vững của đất nước.

Tham dự phiên họp có Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn, Phó Trưởng ban Chỉ đạo; lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan Trung ương; lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa cùng đại diện các tập đoàn kinh tế nhà nước liên quan trực tiếp đến việc triển khai hai nhà máy điện hạt nhân tại Ninh Thuận trước đây, nay thuộc địa bàn tỉnh Khánh Hòa theo điều chỉnh địa giới hành chính.

Tái khởi động một dự án chiến lược

Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận từng được Quốc hội khóa XII thông qua chủ trương đầu tư từ năm 2009, đánh dấu bước đi quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa nguồn năng lượng của Việt Nam. Tuy nhiên, trước những biến động của bối cảnh kinh tế - tài chính toàn cầu và yêu cầu cân nhắc kỹ lưỡng về an toàn, hiệu quả, Quốc hội khóa XIV đã ban hành nghị quyết tạm dừng triển khai dự án vào năm 2016.

Bước sang giai đoạn phát triển mới, trong bối cảnh nhu cầu điện năng tăng nhanh, yêu cầu chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh - sạch - bền vững ngày càng cấp bách, cuối năm 2024, Trung ương Đảng và Quốc hội đã thống nhất chủ trương tái khởi động Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận. Chính phủ đã thành lập Ban Chỉ đạo xây dựng Nhà máy điện hạt nhân, liên tục tổ chức các phiên họp chuyên đề nhằm bảo đảm dự án được triển khai một cách thận trọng, khoa học, tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn quốc tế.

Hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế đặc thù

Báo cáo tại phiên họp cho thấy, thời gian qua, các bộ, ngành đã tập trung cao độ cho công tác hoàn thiện thể chế, xây dựng hành lang pháp lý phục vụ triển khai dự án. Nhiều luật và nghị định liên quan đến xây dựng, vận hành nhà máy điện hạt nhân đã được trình Quốc hội, Chính phủ ban hành hoặc đưa vào chương trình xây dựng pháp luật.

Bộ Công Thương với vai trò cơ quan đầu mối đã chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương liên quan xây dựng báo cáo trình Bộ Chính trị về phương án xây dựng nhà máy điện hạt nhân; đồng thời hoàn thiện dự thảo trình Quốc hội thông qua Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt cho dự án. Song song với đó, các phương án sắp xếp, huy động nguồn vốn, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả lâu dài của dự án cũng đang được nghiên cứu, đề xuất.

Theo phân công của Thủ tướng Chính phủ, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) được giao thực hiện đầu tư xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1; Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) đảm nhiệm đầu tư Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2, với mục tiêu hoàn thành công tác đầu tư xây dựng để kịp thời bổ sung nguồn cung điện cho giai đoạn sau năm 2031.

Đàm phán quốc tế và chuẩn bị nguồn lực

Một nội dung quan trọng được thảo luận tại phiên họp là tiến trình hợp tác quốc tế. Bộ Công Thương và các bộ, ngành liên quan đã tiến hành 28 vòng đàm phán với đối tác Liên bang Nga, làm cơ sở để trình Chính phủ hai nước ký kết Hiệp định hợp tác đầu tư xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1. Đồng thời, Việt Nam đang đàm phán với phía Nhật Bản về việc chấm dứt thỏa thuận hợp tác xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2, trên tinh thần bảo đảm lợi ích hài hòa, tôn trọng cam kết, chia sẻ rủi ro phù hợp.

Cùng với đó, công tác chuẩn bị nguồn nhân lực và tiêu chuẩn kỹ thuật được đặc biệt chú trọng. Các bộ, ngành, tập đoàn kinh tế đã xây dựng kế hoạch đào tạo đội ngũ cán bộ, kỹ sư, chuyên gia phục vụ dự án; triển khai xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc gia về điện hạt nhân, bảo đảm tiệm cận thông lệ và chuẩn mực quốc tế cao nhất.

Về phía địa phương, tỉnh Khánh Hòa đang tích cực triển khai các bước chuẩn bị cho công tác di dân, tái định cư, giải phóng mặt bằng, coi đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, trực tiếp liên quan đến quyền lợi và đời sống của người dân trong vùng dự án.

Đánh giá tiến độ, chỉ rõ tồn tại

Kết luận phiên họp, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cho biết, tại phiên họp thứ ba của Ban Chỉ đạo, người đứng đầu Chính phủ đã giao 15 nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, cơ quan và địa phương. Đến nay, 12 nhiệm vụ đã được hoàn thành, ba nhiệm vụ còn lại đang được triển khai theo đúng lộ trình.

Thủ tướng đánh giá cao và biểu dương nỗ lực của các bộ, ngành, đặc biệt là Bộ Công Thương, trong việc chủ động, tích cực phối hợp, kịp thời tháo gỡ nhiều khó khăn, vướng mắc phát sinh. Tuy nhiên, Thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ rõ, có thời điểm, có nơi còn biểu hiện thụ động; một số công việc triển khai chậm, nhất là trong đàm phán hiệp định hợp tác, bố trí vốn và hoàn thiện cơ sở pháp lý cho công tác giải phóng mặt bằng.

Yêu cầu hành động quyết liệt và đồng bộ

Để đẩy nhanh tiến độ dự án, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, cơ quan, địa phương căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao, chủ động triển khai công việc theo thẩm quyền; trường hợp phát sinh vướng mắc vượt thẩm quyền phải kịp thời báo cáo Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn để chỉ đạo giải quyết, không để ách tắc, chậm trễ.

Thủ tướng chỉ đạo Bộ Công Thương thông báo chính thức cho phía Nhật Bản bằng hình thức phù hợp về việc không tiếp tục hợp tác đầu tư xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2; đồng thời hoàn thiện hồ sơ, trình Chính phủ ban hành nghị quyết chấm dứt điều chỉnh thỏa thuận hợp tác theo đúng quy định pháp luật, bảo đảm hài hòa lợi ích các bên.

Đối với hợp tác với Liên bang Nga, Bộ Công Thương được giao chủ trì xây dựng phương án đàm phán các nội dung còn chưa thống nhất, kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền, phấn đấu hoàn thành trong tháng 01/2026.

Đồng loạt triển khai các nhiệm vụ then chốt

Thủ tướng giao Bộ Ngoại giao tiếp tục hỗ trợ tích cực quá trình trao đổi, đàm phán với các đối tác; Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương hoàn thiện danh mục bí mật nhà nước và ban hành quy chuẩn quốc gia về điện hạt nhân; Bộ Tài chính phối hợp với tỉnh Khánh Hòa rà soát, bổ sung nguồn ngân sách trung ương phục vụ di dân, tái định cư, đồng thời chủ động đàm phán các hiệp định tín dụng cho dự án.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được yêu cầu báo cáo Thủ tướng về việc bãi bỏ Quyết định số 1504/QĐ-TTg liên quan đến cơ chế bồi thường, hỗ trợ tái định cư trước ngày 15/1/2026. Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì xây dựng đề án đào tạo nguồn nhân lực điện hạt nhân; Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu phương án thanh toán phù hợp cho các dự án.

UBND tỉnh Khánh Hòa được yêu cầu hoàn tất công tác chuẩn bị đầu tư, triển khai ngay các dự án di dân, tái định cư trong tháng 01/2026; bảo đảm chi trả kịp thời cho người dân, hoàn thành giải phóng mặt bằng trong quý I/2026, với nguyên tắc người dân đến nơi ở mới phải có cuộc sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ, không để xảy ra tham nhũng, tiêu cực, lãng phí.

Quyết tâm “làm ngày không đủ, tranh thủ làm đêm”

Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh, Ban Chỉ đạo cần duy trì họp hằng tháng để rà soát, kiểm điểm tiến độ; các bộ, ngành, địa phương phải vào cuộc với tinh thần trách nhiệm cao nhất. “Làm ngày không đủ, tranh thủ làm đêm, làm thêm ngày nghỉ” không chỉ là khẩu hiệu, mà phải trở thành hành động cụ thể, thiết thực, nhằm bảo đảm mục tiêu xây dựng thành công các nhà máy điện hạt nhân, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ mới.

Với quyết tâm chính trị cao, sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống, Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận được kỳ vọng sẽ sớm vượt qua giai đoạn chuẩn bị then chốt, tạo nền tảng vững chắc cho bước phát triển mới của ngành năng lượng Việt Nam trong những thập niên tới./.