Thủ tướng yêu cầu đẩy nhanh tiến độ loạt dự án đường sắt trọng điểm

Phiên họp diễn ra sáng 18/3, dưới sự chủ trì của Thủ tướng Chính phủ với lãnh đạo các Bộ, ngành có liên quan nhằm rà soát, đôn đốc tiến độ loạt dự án đường sắt trọng điểm quốc gia. Trọng tâm gồm tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, quy hoạch các tuyến Hà Nội – Lạng Sơn, Hải Phòng – Móng Cái và hệ thống đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP.HCM.

Tiến độ các dự án

Theo báo cáo, các đơn vị đã triển khai 25 nhiệm vụ được giao tại phiên họp thứ 7 Ban Chỉ đạo các công trình, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt (Thông báo số 98/TB-VPCP ngày 5/3/2026), với tinh thần chủ động, tích cực hơn so với trước.

Đối với dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, Bộ Xây dựng đã bước đầu triển khai lựa chọn đối tác công nghệ, hoàn thiện đề cương nhiệm vụ và hồ sơ mời thầu trong tháng 3/2026, dự kiến lựa chọn tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi trong quý II/2026. Toàn bộ 15 địa phương có tuyến đi qua cùng Tập đoàn Điện lực Việt Nam đang tích cực rà soát, kiểm đếm khối lượng giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng điện và xây dựng khu tái định cư.

Với dự án Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, các hợp phần đang được triển khai đồng bộ, bao gồm đầu tư hạ tầng kết nối ga, xây dựng tuyến chính và công tác giải phóng mặt bằng, di dời công trình điện. Trong khi đó, các tuyến Hà Nội – Lạng Sơn và Hải Phòng – Móng Cái đang được Bộ Xây dựng thúc đẩy lập quy hoạch, phấn đấu hoàn thành báo cáo đầu kỳ trong tháng 4/2026 và hoàn tất quy hoạch trong năm.

Đối với đường sắt đô thị, Hà Nội đang triển khai thủ tục đầu tư 6 tuyến, dự kiến khởi công 4 tuyến trong năm 2026 và tiếp tục thi công 3 tuyến hiện hữu. TP.HCM cũng đang ưu tiên chuẩn bị đầu tư 6 tuyến trong giai đoạn 2026–2030. Song song, Bộ Xây dựng đang hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, dự kiến ban hành quy chuẩn quốc gia về metro trong quý III/2026.

Một số yêu cầu cụ thể đối với các dự án

Kết luận cuộc họp, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục nâng cao tinh thần chủ động, linh hoạt, xử lý kịp thời các vướng mắc, bám sát chỉ đạo của Trung ương, Quốc hội và Chính phủ.

Về định hướng chung, Thủ tướng yêu cầu khẩn trương hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, quy trình kỹ thuật trên cơ sở tham chiếu quốc tế nhưng phù hợp điều kiện Việt Nam, bảo đảm triển khai đồng bộ, kết nối liên thông giữa các dự án. Các công trình phải được thực hiện đúng tiến độ nhưng tuân thủ chặt chẽ quy định pháp luật, nâng cao chất lượng, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm toán, kiên quyết phòng chống tham nhũng, tiêu cực và lợi ích nhóm.

Một yêu cầu xuyên suốt được nhấn mạnh là công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư phải đi trước, bảo đảm nhanh, hiệu quả và đặc biệt chú trọng đời sống người dân. Thủ tướng chỉ đạo nơi ở mới phải tốt hơn nơi ở cũ, có hạ tầng đồng bộ, môi trường sống “sáng – xanh – sạch – đẹp”, đồng thời bảo đảm sinh kế bền vững cho người dân bị ảnh hưởng.

Về nguồn lực, Chính phủ yêu cầu đa dạng hóa các hình thức huy động vốn, từ ngân sách nhà nước đến khu vực tư nhân, hợp tác công – tư, vốn vay và phát hành trái phiếu, đi kèm với yêu cầu quản lý chặt chẽ, sử dụng hiệu quả, tránh thất thoát, lãng phí. Đồng thời, cần đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành đường sắt và chủ động tiếp cận, ứng dụng công nghệ thi công tiên tiến nhằm rút ngắn tiến độ, nâng cao chất lượng công trình.

Đối với từng dự án cụ thể, Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng sớm hoàn thiện báo cáo về lựa chọn công nghệ cho tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, làm rõ quan điểm, từ đó hoàn thiện báo cáo khả thi và tổ chức lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu minh bạch, hiệu quả. Với tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, các địa phương phải đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, hoàn thành báo cáo khả thi ngay trong tháng 3.

Các tuyến Hà Nội – Lạng Sơn và Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái cần được thúc đẩy hoàn thiện quy hoạch, thủ tục đầu tư, trong đó Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính có trách nhiệm hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho địa phương. Đối với hệ thống metro, các vướng mắc cơ bản đã được xử lý, song Thủ tướng yêu cầu tiếp tục rà soát, đặc biệt về nguồn vốn vay. Riêng TP.HCM phải ưu tiên các tuyến kết nối sân bay Long Thành, Tân Sơn Nhất với trung tâm thành phố.

Thủ tướng cũng giao Bộ Tài chính khẩn trương trình Đề án tái cơ cấu Tổng công ty Đường sắt Việt Nam trước ngày 20/3; Bộ Công Thương hoàn thiện Đề án phát triển công nghiệp đường sắt trong tháng 3/2026, đồng thời đề xuất các cơ chế, chính sách phù hợp nhằm thúc đẩy toàn ngành phát triển bền vững, hiện đại.