Tòa án nhân dân tối cao lấy ý kiến đối với 20 dự thảo án lệ
Thực hiện quy trình lựa chọn án lệ theo Nghị quyết số 04/2019/NQ-HĐTP, để bảo đảm các án lệ được ban hành có chất lượng tốt, Tòa án nhân dân tối cao tổ chức Phiên họp Hội đồng tư vấn án lệ để lấy ý kiến của các đồng chí thành viên Hội đồng tư vấn án lệ về
Sáng 22/12, Tòa án nhân dân tối cao tổ chức phiên họp Hội đồng tư vấn án lệ để cho ý kiến đối với 20 dự thảo án lệ. Đồng chí Nguyễn Văn Tiến, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Chủ tịch Hội đồng Tư vấn án lệ chủ trì phiên họp.
Tham dự phiên họp còn có đồng chí Nguyễn Thanh Tú, Thứ trưởng Bộ Tư pháp; các đồng chí thành viên Hội đồng tư vấn án lệ, đại diện lãnh đạo Vụ pháp chế và Quản lý khoa học, Vụ Giám đốc kiểm tra III Tòa án nhân dân tối cao và đại diện Bộ Công an, Bộ Tư pháp, Liên đoàn Luật sư Việt Nam cùng giảng viên các cơ sở đào tạo, nghiên cứu chuyên ngành Luật.
Phát biểu tại phiên họp, đồng chí Nguyễn Văn Tiến, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Chủ tịch Hội đồng Tư vấn án lệ cho biết, nhằm góp phần thực hiện mục tiêu nâng cao chất lượng xét xử theo tinh thần cải cách tư pháp, trong những năm vừa qua, Tòa án nhân dân tối cao đặc biệt quan tâm đến công tác lựa chọn, công bố án lệ để các Tòa án nghiên cứu, áp dụng trong xét xử.
Theo đó, kể từ khi ban hành Nghị quyết số 03/2015/NQ-HĐTP ngày 28/10/2015, sau đó là Nghị quyết số 04/2019/NQ-HĐTP ngày 18/6/2019 về quy trình lựa chọn, công bố và áp dụng án lệ, đến nay Tòa án nhân dân tối cao đã công bố được 72 án lệ (trong đó có 17 án lệ về hình sự, 31 án lệ về dân sự, 05 án lệ về hôn nhân và gia đình, 09 án lệ về kinh doanh, thương mại, 02 án lệ về lao động, 01 án lệ về hành chính, 04 án lệ về tố tụng dân sự, 03 án lệ về tố tụng hành chính).
Tiếp tục triển khai công tác phát triển án lệ năm 2025, thông qua hoạt động thường xuyên về rà soát, phát hiện án lệ cũng như trên cơ sở đề xuất của các Tòa án và các cá nhân, tổ chức, Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học Tòa án nhân dân tối cao đã xây dựng được 20 dự thảo án lệ trong các lĩnh vực hình sự, dân sự, kinh doanh, thương mại, hành chính và đã đưa ra lấy ý kiến góp ý của các chuyên gia, nhà khoa học tại Hội thảo tổ chức tại Đà Lạt ngày 17/10/2025.
Tại phiên họp, dưới sự chủ trì của Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Tiến, các thành viên Hội đồng tư vấn án lệ đã có các ý kiến góp ý đối với 20 dự thảo án lệ.
Đối với một số dự thảo án lệ có nhiều ý kiến khác nhau, các đại biểu trao đổi thẳng thắn và đưa ra nhiều ý kiến sâu sắc để Hội đồng xem xét tiếp tục chỉnh lý, hoàn thiện đảm bảo các bản án, quyết định được lựa chọn, phát triển thành án lệ phải thực sự chất lượng, có giá trị hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử.
Trên cơ sở ý kiến góp ý của các thành viên Hội đồng tư vấn án lệ tại Phiên họp này, Phó Chánh án Nguyễn Văn Tiến đề nghị Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học khẩn trương tổng hợp các ý kiến, hoàn thiện báo cáo kết quả tư vấn án lệ; nghiên cứu, tiếp thu, chỉnh lý các dự thảo án lệ để sớm đưa ra trình Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao tại phiên họp xem xét, thông qua án lệ.
Sau 1 buổi làm việc khẩn trương, nghiêm túc, với tinh thần trách nhiệm cao, phiên họp của Hội đồng tư vấn án lệ đã đạt được những mục tiêu, yêu cầu đề ra.
Nhấn mạnh trong phát biểu bế mạc, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Tiến đánh giá cao các tham luận quý báu của các nhà hoạt động thực tiễn và chuyên gia pháp lý. Có thể nói, các ý kiến trao đổi, góp ý hết sức thẳng thắn, cụ thể và sâu sắc, đóng góp quan trọng cho Tòa án nhân dân tối cao trong quá trình lựa chọn, thông qua án lệ.
Đồng thời thay mặt Lãnh đạo Tòa án nhân dân tối cao, Phó Chánh án Nguyễn Văn Tiến cảm ơn các thành viên Hội đồng tư vấn án lệ đã quan tâm, đồng hành, chia sẻ trách nhiệm với Tòa án nhân dân tối cao trong việc nghiên cứu, phát triển án lệ trong suốt thời gian qua.
Nội dung 20 dự thảo án lệ như sau:
1. Dự thảo án lệ số 01 về việc không áp dụng tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự “Xúi giục người dưới 18 tuổi phạm tội” (Bản án hình sự sơ thẩm số 62/2023/HS-ST ngày 18/8/2023 của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ngãi về vụ án “Giết người” đối với bị cáo Nguyễn Chí T, Phùng Thế H).
2. Dự thảo án lệ số 02 về xử lý vật chứng là tài sản do bị hại thực hiện hành vi trái pháp luật mà có (Bản án hình sự sơ thẩm số 55/2023/HS-ST ngày 8/11/2023 của Tòa án nhân dân huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái về vụ án “Cướp tài sản” đối với bị cáo Hoàng Đình Đ).
3. Dự thảo án lệ số 03 về việc xử lý tang vật là tài sản chung vợ chồng do một trong hai bên vợ chồng sử dụng làm phương tiện phạm tội (Quyết định giám đốc thẩm số 16/2024/HS-GĐT ngày 17/6/2024 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về vụ án “Tổ chức cho người khác nhập cảnh Việt Nam trái phép” đối với bị cáo Trần Văn B).
4. Dự thảo án lệ số 04 về xác định giá trị tài sản bị chiếm đoạt trong vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” (Bản án hình sự sơ thẩm số 401/2018/HSST ngày 31/10/2018 của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh về vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” đối với bị cáo Lê Phương T).
5. Dự thảo án lệ số 05 về việc xác định người bị kết án đã được miễn chấp hành hình phạt theo quyết định đặc xá tha tù trước thời hạn của Chủ tịch nước (Quyết định giám đốc thẩm số 08/2024/HS-GĐT ngày 29/01/2024 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về vụ án “Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức” đối với bị cáo Lương Bích C).
6. Dự thảo án lệ số 06 về tình tiết định khung hình phạt “Lợi dụng thiên tai, dịch bệnh” trong tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”(Quyết định giám đốc thẩm số 02/2022/HS-GĐT ngày 08/8/2022 của Tòa án quân sự Trung ương về vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” đối với Lê Phong D).
7. Dự thảo án lệ số 07 về việc giao con chung chưa thành niên từ 7 tuổi trở lên cho một bên vợ/chồng nuôi dưỡng khi không lấy được lời khai của con chung (Bản án Hôn nhân gia đình sơ thẩm số: 40/2024/HNGĐ-ST ngày 25/4/2024 của Tòa án nhân dân thành phố Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang về vụ án “Tranh chấp xin ly hôn và nuôi con chung” giữa nguyên đơn là Cao Thanh P và bị đơn là Lê Thị Hồng N).
8. Dự thảo án lệ số 08 về trách nhiệm bồi thường của doanh nghiệp bảo hiểm khi Cơ quan có thẩm quyền chưa xác định được người gây ra thiệt hại (Bản án phúc thẩm số 73/2023/DS-PT ngày 26/8/2023 của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Nam về vụ án “Tranh chấp Hợp đồng bảo hiểm xe cơ giới” giữa nguyên đơn là ông Vương Ngọc A với bị đơn là Tổng Công ty cổ phần bảo hiểm H, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Vũ Hoàng U).
9. Dự thảo án lệ số 09 về chấm dứt việc nuôi con nuôi khi con nuôi chưa thành niên mà người nhận nuôi chết (Quyết định giám đốc thẩm số 06/2024/DS-GĐT ngày 22/4/2024 của Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại thành phố Hồ Chí Minh về việc dân sự “Yêu cầu chấm dứt việc nuôi con nuôi” giữa người yêu cầu là ông Ngô Thành M, bà Cao Thị G và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là cháu Ngô Phát T, Vụ GĐKT II).
10. Dự thảo án lệ số 10 về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất có điều kiện (Quyết định giám đốc thẩm số 229/2023/DS-GĐT ngày 15/9/2023 của Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh về vụ án “Tranh chấp yêu cầu hủy hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất” giữa nguyên đơn là bà Võ Thị B với bị đơn là ông Trần Minh T, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm 02 người).
11. Dự thảo án lệ số 11 về việc tham gia tố tụng của doanh nghiệp đồng bảo hiểm (Bản án dân sự phúc thẩm số 64/2024/DS-PT ngày 03-6-2024 của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Nam về vụ án “Tranh chấp hợp đồng bảo hiểm” giữa nguyên đơn là ông Lương Văn H, bị đơn là Tổng Công ty Bảo hiểm B).
12. Dự thảo án lệ số 12 về xác định lãi suất trong Hợp đồng tín dụng (Bản án dân sự phúc thẩm số 25/2023/DS-PT ngày 26/4/2023 của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ninh về vụ án dân sự “Tranh chấp hợp đồng tín dụng” giữa nguyên đơn là Ngân hàng TMCP V với bị đơn là bà Đàm Thu H).
13. Dự thảo án lệ số 13 về xác định thời điểm bắt đầu lại thời hiệu khởi kiện (Quyết định giám đốc thẩm số 23/2024/KDTM-GĐT ngày 21/8/2024 của Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh về vụ án kinh doanh thương mại “Tranh chấp hợp đồng tín dụng” giữa nguyên đơn là Ngân hàng TMCP Đ với bị đơn là bà Nguyễn Thị T – Chủ Doanh nghiệp tư nhân H; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là ông Lê Văn L).
14. Dự thảo án lệ số 14 về việc thế chấp tài sản để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong tương lai (Quyết định giám đốc thẩm số 15/2024/KDTM-GĐT ngày 17/7/2024 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về vụ án “Tranh chấp hợp đồng tín dụng và hợp đồng thế chấp” giữa nguyên đơn là Ngân hàng TMCP B với bị đơn là Công ty TNHH S; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm 04 người).
15. Dự thảo án lệ số 15 về căn cứ tái thẩm vụ án kinh doanh thương mại (Quyết định tái thẩm số 05/2022/KDTM-TT ngày 25/02/2022 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội về vụ án “Tranh chấp hợp đồng tín dụng” giữa nguyên đơn là Ngân hàng Thương mại cổ phần Q với bị đơn là Công ty Trách nhiệm hữu hạn T).
16. Dự thảo án lệ số 16 về thứ tự ưu tiên thanh toán khi xử lý tài sản bảo đảm (Quyết định giám đốc thẩm số 30/2023/KDTM-GĐT ngày 29/12/2023 của Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội về vụ án “Tranh chấp hợp đồng tín dụng” giữa nguyên đơn là Ngân hàng thương mại cổ phần A với bị đơn là Công ty cổ phần Hàng hải H, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan là Công ty Cổ phần Đóng tàu Đ).
17. Dự thảo án lệ số 17 về thời điểm xác định giá trị tài sản bị thiệt hại trong trường hợp ngân hàng xử lý tài sản cầm cố gây thiệt hại (Quyết định giám đốc thẩm số 16/2020/KDTM-GĐT ngày 15/9/2020 của Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao về vụ án kinh doanh, thương mại “Tranh chấp hợp đồng tín dụng và yêu cầu bồi thường thiệt hại về tài sản do cầm cố” giữa nguyên đơn là Ngân hàng N với bị đơn là Công ty TNHH T; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là ông Mai Xuân L).
18. Dự thảo án lệ số 18 về ủy quyền tham gia tố tụng trong giải quyết tranh chấp nuôi con chung (Bản án Hôn nhân gia đình sơ thẩm số 34/2023/HNGĐ-ST ngày 08/6/2023 của Tòa án nhân dân thị xã Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang về việc “Tranh chấp ly hôn, nuôi con chung” giữa nguyên đơn là chị Lê Thái A với bị đơn là anh Dương Văn L).
19. Dự thảo án lệ số 19 về việc bồi thường hoặc hỗ trợ đối với tài sản là nhà mua thanh lý để ở trên đất của cơ quan nhà nước khi đất bị thu hồi (Quyết định giám đốc thẩm số 09/2023/HC-GĐT ngày 13 tháng 4 năm 2023 về việc “Khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai và yêu cầu bồi thường thiệt hại” của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao giữa người khởi kiện là ông Nguyễn Dực H và người bị kiện là Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ, Ủy ban nhân dân huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có 02 người).
20. Dự thảo án lệ số 20 về thẩm quyền của Tòa án hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Quyết định giám đốc thẩm số 10/2024/HC-GĐT ngày 16/4/2024 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về vụ án hành chính “Khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai” giữa người khởi kiện là ông Trần Ngọc T với người bị kiện là Ủy ban nhân dân huyện G, tỉnh Quảng Trị, Văn phòng đăng ký đất đai tỉnh Quảng Trị; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm 7 người).