Từ 31/8, nhiều quy định mới về xử phạt vi phạm lĩnh vực đất đai có hiệu lực
Nghị định số 281/2026/NĐ-CP của Chính phủ bổ sung nhiều quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, trong đó mở rộng thẩm quyền xử phạt, bổ sung các biện pháp khắc phục hậu quả và làm rõ nguyên tắc xác định hành vi vi phạm.
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 281/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 123/2024/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Nghị định có hiệu lực từ ngày 31/8/2026.
Một trong những điểm mới đáng chú ý là bổ sung Điều 3a quy định nguyên tắc xác định hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Theo đó, việc xử phạt tại các đơn vị hành chính đặc khu được áp dụng theo mức của cấp xã hoặc cấp phường tương ứng với chức năng, nhiệm vụ được giao. Đồng thời, trường hợp vợ chồng có chung quyền sử dụng đất thì được xử phạt như một cá nhân.
Nghị định cũng bổ sung nhiều biện pháp khắc phục hậu quả, gồm buộc khôi phục tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm, khôi phục mốc địa giới đơn vị hành chính, thực hiện lại thủ tục hành chính về đất đai và nộp lại các giấy tờ đã bị tẩy xóa, sửa chữa, làm sai lệch nội dung hoặc giấy tờ giả đã sử dụng.
Đối với việc xác định số lợi bất hợp pháp từ hành vi vi phạm, Nghị định quy định khoản lợi thu được từ việc sử dụng đất sau khi vi phạm phải nộp vào ngân sách nhà nước. Trường hợp nhiều tổ chức, cá nhân cùng vi phạm trên một thửa đất thì khoản lợi này được chia đều để xác định nghĩa vụ của từng chủ thể. Nếu người vi phạm đã nộp một phần các khoản tiền liên quan vào ngân sách thì được khấu trừ khi xác định số lợi bất hợp pháp phải nộp.
Đáng chú ý, Nghị định sửa đổi quy định xử phạt đối với hành vi không đăng ký biến động đất đai. Theo đó, mức phạt từ 2-3 triệu đồng tiếp tục áp dụng đối với một số trường hợp không thực hiện đăng ký biến động theo Luật Đất đai, nhưng bổ sung trường hợp không bị xử phạt đối với việc nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất theo Điều 127 Luật Đất đai.
Nghị định cũng mở rộng thẩm quyền xử phạt đối với nhiều cơ quan. Theo quy định mới, Chủ tịch UBND cấp xã được phạt tiền đến 250 triệu đồng, đồng thời có thẩm quyền đình chỉ hoạt động dịch vụ tư vấn có thời hạn và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định. Trước đây, mức phạt tiền tối đa của chức danh này là 5 triệu đồng.
Bên cạnh đó, thẩm quyền xử phạt của các đoàn kiểm tra chuyên ngành đất đai, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, Cục trưởng Cục Quản lý đất đai và một số chức danh thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng được nâng lên, với mức phạt tiền tối đa từ 400 - 500 triệu đồng, kèm theo quyền tịch thu giấy tờ giả, giấy tờ bị tẩy xóa, sửa chữa và đình chỉ hoạt động dịch vụ tư vấn theo quy định.
Ngoài ra, Nghị định bổ sung quy định về thẩm quyền xử phạt của các chức danh thuộc lực lượng Công an nhân dân đối với hành vi vi phạm trong sử dụng đất an ninh, bảo đảm thống nhất với quy định tại Nghị định số 189/2025/NĐ-CP.